Κατηγορία: ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ

Η υποστήριξη του ογκολογικού ασθενούς στο σπίτι: η δύναμη των συνεργειών στην ολοκληρωμένη φροντίδα.Doctorhomie&Kapa3

Η εμπειρία του καρκίνου δεν περιορίζεται στις ώρες μιας ιατρικής επίσκεψης, μιας θεραπείας ή μιας νοσηλείας. Ένα μεγάλο μέρος της πραγματικής διαδρομής του ασθενούς εκτυλίσσεται στο σπίτι: εκεί όπου διαχειρίζεται συμπτώματα και παρενέργειες, οργανώνει φάρμακα και ραντεβού, αναζητά πληροφορίες, προσπαθεί να συνεχίσει την εργασία και την οικογενειακή του ζωή και, πολύ συχνά, στηρίζεται σε έναν συγγενή ή φίλο που αναλαμβάνει τον ρόλο του φροντιστή.

Γι’ αυτό η σύγχρονη συζήτηση για την ποιότητα της ογκολογικής φροντίδας δεν μπορεί να σταματά στην πόρτα του νοσοκομείου.

Η διεθνής βιβλιογραφία στρέφεται σταθερά προς μοντέλα ολοκληρωμένης, προσωποκεντρικής και διεπιστημονικής φροντίδας, στα οποία η υγεία συνδέεται με την καθημερινότητα, την οικογένεια, το κοινωνικό περιβάλλον και την κοινότητα [1,2].

Πρόσφατη ανασκόπηση μοντέλων κοινωνικο-υγειονομικής φροντίδας στη Μεσόγειο αναδεικνύει ως βασικά στοιχεία την ολιστική προσέγγιση, τη συνεργασία επαγγελματιών, την ενδυνάμωση του ανθρώπου και τη σύνδεση υπηρεσιών υγείας, κοινωνικής φροντίδας και υποστήριξης στο σπίτι.

Όταν το σπίτι γίνεται μέρος της διαδρομής φροντίδας

Για τον άνθρωπο που ζει με καρκίνο, οι ανάγκες δεν χωρίζονται εύκολα σε «ιατρικές» και «κοινωνικές». Μπορεί την ίδια ημέρα να χρειάζεται οδηγίες για μια παρενέργεια, βοήθεια για μια διοικητική διαδικασία, ενημέρωση για μια παροχή, ψυχολογική υποστήριξη ή έναν επαγγελματία που θα μπορέσει να τον φροντίσει στο σπίτι.

Η ασθένεια επηρεάζει επίσης την εργασία και την οικονομική ζωή. Σε πληθυσμιακή μελέτη γυναικών με καρκίνο του μαστού, η θεραπευτική επιβάρυνση συνδέθηκε με σημαντικές απουσίες ή ακόμη και διακοπή της εργασίας, ενώ η ύπαρξη αμειβόμενης αναρρωτικής άδειας και ευέλικτου ωραρίου λειτούργησε προστατευτικά [3]. Η ανάγκη ολοκληρωμένης υποστήριξης επομένως δεν αποτελεί θεωρητική έννοια· αφορά τη δυνατότητα του ανθρώπου να συνεχίσει τη ζωή του όσο το δυνατόν ασφαλέστερα και με μεγαλύτερη αυτονομία.

Τι μας δείχνει η καθημερινή εμπειρία του Κάπα3

Τα δεδομένα του Κάπα3 – Κέντρου Καθοδήγησης Καρκινοπαθών αποτυπώνουν αυτή την πολυπλοκότητα στην ελληνική πραγματικότητα. Στο διάστημα 27 Ιανουαρίου–30 Ιουλίου 2026 καταγράφηκαν 1.251 τηλεφωνικές επαφές, 614 εισερχόμενες και 637 εξερχόμενες, καθώς και 497 αποσταλθέντα e-mails προς ωφελούμενους. Μέσω συμβουλευτικών παρεμβάσεων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, 241 άνθρωποι διατύπωσαν περισσότερα από 300 αιτήματα, τα οποία κατανέμονταν σε 52 διαφορετικές κατηγορίες αναγκών.

Οι απαλλαγές και κοινωνικές παροχές αποτέλεσαν τη μεγαλύτερη κατηγορία, ενώ ακολούθησαν η πιστοποίηση αναπηρίας μέσω ΚΕΠΑ και ζητήματα συντάξεων, ενστάσεων, ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και μετακίνησης. Παράλληλα όμως εμφανίζονται αιτήματα για ανακουφιστική φροντίδα, ψυχολογική υποστήριξη, αποκλειστική νοσοκόμα, νοσοκομειακό κρεβάτι, προσωπικό βοηθό, βοήθεια στο σπίτι, κέντρα αποκατάστασης και άδειες φροντιστών.

Τα δεδομένα αυτά μας υπενθυμίζουν κάτι ουσιαστικό: ο ογκολογικός ασθενής δεν χρειάζεται απλώς περισσότερη πληροφορία. Χρειάζεται βοήθεια για να καταλάβει ποια πληροφορία αφορά τον ίδιο και ποιο είναι το επόμενο σωστό βήμα.

Ο φροντιστής δεν μπορεί να παραμένει «αόρατος»

Η επιστημονική βιβλιογραφία είναι ιδιαίτερα σαφής ως προς την επιβάρυνση των οικογενειακών φροντιστών. Οι φροντιστές καλούνται να οργανώνουν ραντεβού, μετακινήσεις και φάρμακα, να βοηθούν σε καθημερινές ή ακόμη και κλινικές ανάγκες και ταυτόχρονα να προσφέρουν συναισθηματική υποστήριξη [4].

Η επιβάρυνση αυτή μπορεί να επηρεάζει σημαντικά την ψυχική υγεία και την ποιότητα ζωής. Συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις καταγράφουν υψηλά επίπεδα καταθλιπτικής συμπτωματολογίας, άγχους και ψυχολογικής δυσφορίας στους οικογενειακούς φροντιστές [5–7]. Στην προχωρημένη νόσο έχει επίσης περιγραφεί υπαρξιακή δυσφορία, προληπτικό πένθος, μοναξιά και άγχος θανάτου [8]. Τα ποσοστά αυτά πρέπει πάντοτε να ερμηνεύονται ως αποτελέσματα screening και όχι αυτομάτως ως κλινική διάγνωση.

Ταυτόχρονα, η κοινωνική υποστήριξη φαίνεται να λειτουργεί προστατευτικά: πρόσφατη umbrella review συνδέει την υψηλότερη αντιλαμβανόμενη κοινωνική υποστήριξη με χαμηλότερη επιβάρυνση και καλύτερη ψυχολογική ευεξία των φροντιστών [9]. Οι σύγχρονες «δυαδικές» παρεμβάσεις αντιμετωπίζουν, γι’ αυτό, τον ασθενή και τον φροντιστή ως ένα αλληλοεπηρεαζόμενο σύστημα και όχι ως δύο ανεξάρτητες μονάδες [10].

Η ολοκληρωμένη φροντίδα του ασθενούς είναι συνεπώς δύσκολο να επιτευχθεί όταν ο άνθρωπος που τον φροντίζει παραμένει χωρίς ενημέρωση, εκπαίδευση και υποστήριξη.

Από την πληροφορία στην πλοήγηση

Εδώ βρίσκεται ο ρόλος του patient navigation.

Η πλοήγηση ασθενών αναπτύχθηκε ακριβώς για να μειώνει εμπόδια, να βοηθά στον συντονισμό και να υποστηρίζει τη συνέχεια της ογκολογικής διαδρομής. Σύγχρονη συστηματική ανασκόπηση αναδεικνύει τη συμβολή των προγραμμάτων patient navigation στην αντιμετώπιση πρακτικών και οργανωτικών εμποδίων κατά τη θεραπεία του καρκίνου [11].

Αυτή είναι και η λογική πάνω στην οποία αναπτύχθηκε το μοντέλο του Κάπα3: όχι να δημιουργήσει μία ακόμη απομονωμένη υπηρεσία, αλλά να βοηθήσει τον άνθρωπο να συνδέσει τις ήδη υπάρχουσες υπηρεσίες και δυνατότητες.

Ο ασθενής δεν χρειάζεται να γνωρίζει εξαρχής αν το ερώτημά του ανήκει στο ΚΕΠΑ, σε μια κοινωνική υπηρεσία, σε έναν επαγγελματία υγείας, σε μια υπηρεσία ψυχολογικής υποστήριξης ή σε έναν πάροχο κατ’ οίκον φροντίδας. Χρειάζεται ένα σημείο από το οποίο θα μπορέσει να ξεκινήσει.

Η Μυρτώ: όταν η τεχνολογία υπηρετεί την πλοήγηση

Από αυτή ακριβώς την ανάγκη προκύπτει και η Μυρτώ, ο ψηφιακός βοηθός του Κάπα3.

Η φιλοσοφία της δεν είναι να αντικαταστήσει τον επαγγελματία ούτε να μετατρέψει μια περίπλοκη διαδρομή σε μια απρόσωπη ψηφιακή διαδικασία. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα προσβάσιμο σημείο αναφοράς, όπου ο άνθρωπος μπορεί να διατυπώσει την ανάγκη του και να καθοδηγηθεί προς την κατάλληλη, τεκμηριωμένη πληροφορία και το επόμενο βήμα.

Η ψηφιακή υγεία μπορεί να προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα: δυνατότητα εξ αποστάσεως υποστήριξης, ευελιξία, πρόσβαση σε πληροφορία, εξατομίκευση και καλύτερο συντονισμό [12,13]. Στους φροντιστές ασθενών με καρκίνο, οι eHealth παρεμβάσεις έχουν επίσης μελετηθεί ως εργαλεία υποστήριξης, αυτοδιαχείρισης και μείωσης της επιβάρυνσης.

Ωστόσο, η τεχνολογία δεν είναι αυτομάτως και ισότητα. Ηλικία, χαμηλή ψηφιακή εγγραμματοσύνη, αισθητηριακοί ή λειτουργικοί περιορισμοί και δυσκολίες πρόσβασης μπορούν να δημιουργήσουν έναν νέο ψηφιακό αποκλεισμό [14]. Γι’ αυτό το ζητούμενο δεν είναι «ψηφιακό ή ανθρώπινο», αλλά ένα υβριδικό μοντέλο, στο οποίο η τεχνολογία μειώνει την απόσταση και ο άνθρωπος παραμένει διαθέσιμος όταν χρειάζεται.

Η δύναμη της συνεργασίας Κάπα3 και Doctorhomie

Σε αυτό το πλαίσιο αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο η συνεργασία του Κάπα3 με τη Doctorhomie, μια ψηφιακή πλατφόρμα πρωτοβάθμιας και κατ’ οίκον φροντίδας.

Οι ρόλοι είναι διαφορετικοί αλλά συμπληρωματικοί. Το Κάπα3 συμβάλλει στην αναγνώριση αναγκών, στην ενημέρωση, στην κοινωνική καθοδήγηση και στην πλοήγηση. Όταν η ανάγκη αφορά υπηρεσία υγείας ή επαγγελματική φροντίδα στο σπίτι, η δυνατότητα σύνδεσης με μια οργανωμένη πλατφόρμα κατ’ οίκον φροντίδας μπορεί να αποτελέσει τον επόμενο κρίκο της διαδρομής.

Η λογική είναι απλή:

αναγνώριση της ανάγκης → αξιόπιστη ενημέρωση → πλοήγηση → κατάλληλος επαγγελματίας ή υπηρεσία → υποστήριξη στο σπίτι → συνέχεια της φροντίδας.

Η ποιότητα, άλλωστε, δεν εξαρτάται μόνο από τη διαθεσιμότητα μιας υπηρεσίας. Μελέτες στην πρωτοβάθμια φροντίδα αναδεικνύουν τη σημασία της αξιοπιστίας, της ανταπόκρισης, της ασφάλειας και της ενσυναίσθησης ως βασικών διαστάσεων της εμπειρίας του ασθενούς [15].

Ένα δίκτυο γύρω από τον άνθρωπο

Η ολοκληρωμένη ογκολογική φροντίδα δεν σημαίνει ότι ένας οργανισμός πρέπει να προσφέρει τα πάντα. Σημαίνει ότι ο ασθενής δεν πρέπει να μένει μόνος του να ανακαλύπτει ποιος προσφέρει τι.

Σημαίνει επίσης ότι ο φροντιστής αναγνωρίζεται, η κοινωνική και ψυχολογική διάσταση της ασθένειας δεν υποτιμάται, η τεχνολογία χρησιμοποιείται για να διευκολύνει και όχι για να αποκλείσει και οι διαφορετικοί φορείς συνεργάζονται γύρω από τις πραγματικές ανάγκες του ανθρώπου.

Γιατί το μέλλον της ογκολογικής φροντίδας δεν βρίσκεται μόνο στην εξατομίκευση της θεραπείας. Βρίσκεται και στην εξατομίκευση της κατανόησης, της καθοδήγησης και της υποστήριξης.

Και αυτή η φροντίδα πρέπει να μπορεί να ακολουθεί τον άνθρωπο εκεί όπου συνεχίζεται η ζωή του: στο σπίτι, στην οικογένεια και στην καθημερινότητά του.

Χρειάζεστε καθοδήγηση ή υποστήριξη;

Το Κάπα3 υποστηρίζει ογκολογικούς ασθενείς, φροντιστές και οικογένειες στην αναζήτηση αξιόπιστης πληροφόρησης, δικαιωμάτων, παροχών και κατάλληλων υπηρεσιών υγείας και κοινωνικής φροντίδας.

https://www.kapa3.gr/epikoinonia/

Μάθετε περισσότερα για τις υπηρεσίες του Κάπα3 και τη συνεργασία με τη Doctorhomie.

Κάπα3 και Doctorhomie: Συμπόρευση για την Υποστήριξη Ογκολογικών Ασθενών

Για όλους εμάς :

«Ο ογκολογικός ασθενής δεν χρειάζεται απλώς περισσότερη πληροφορία. Χρειάζεται βοήθεια για να καταλάβει ποια πληροφορία αφορά τον ίδιο και ποιο είναι το επόμενο σωστό βήμα.»

Επιμέλεια: Μπίστα Ευαγγελή, Phd(c),Mba,MSC,BSC,

Co-founder Kapa3/Head of Operations and Development

ΚΕΝΤΡΟ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ,ΚΑΠΑ3
Αθήνα, 13 Κωστή Παλαμά, 11141, 3ος Όροφος
Τ: 2105221424
6906265170 (09:00 -17:00)
e-mail:info@kapa3.gr

https://www.kapa3.gr/ https://www.facebook.com/kapa3.k3
https://www.instagram.com/kapa3.k3/
https://www.linkedin.com/company/kapa3/?originalSubdomain=gr
https://www.youtube.com/channel/UCUDRPWouzZQ4OjA5A-gCpVw

Βιβλιογραφία

  1. Porcel-Gálvez AM, Allande-Cussó R, Mac Fadden I, Ferentinou E, Zafiropoulou M, Lima-Serrano M. Socio-Healthcare for Older People in the Mediterranean Basin: An Integrative Review and Quality Appraisal. Public Health Nursing. 2024. doi:10.1111/phn.13453.
  2. Phillips JL, Currow DC. Cancer as a chronic disease. Collegian. 2010;17:47–50.
  3. Jagsi R, Abrahamse PH, Lee KL, et al. Treatment Decisions and Employment of Breast Cancer Patients: Results of a Population-Based Survey. Cancer. 2017;123:4791–4799. doi:10.1002/cncr.30959.
  4. National Cancer Institute. Support for Caregivers: When Someone You Love Is Being Treated for Cancer. U.S. Department of Health & Human Services, National Institutes of Health.
  5. Akter J, Konlan KD, Nesa M, Ispriantari A. Factors influencing cancer patients’ caregivers’ burden and quality of life: An integrative review. Heliyon. 2023;9(11):e21243.
  6. Pan YC, Lin YS. Systematic review and meta-analysis of prevalence of depression among caregivers of cancer patients. Frontiers in Psychiatry. 2022;13:817936.
  7. Bedaso A, Dejenu G, Duko B. Depression among caregivers of cancer patients: Updated systematic review and meta-analysis. Psycho-Oncology. 2022;31(11):1809–1820. doi:10.1002/pon.6045.
  8. Walbaum C, Philipp R, Oechsle K, Ullrich A, Vehling S. Existential distress among family caregivers of patients with advanced cancer: A systematic review and meta-analysis. Psycho-Oncology. 2024;33(1):e6239.
  9. Cipolletta S, et al. The Role of Social Support in the Experience of Informal Caregivers of Cancer Patients: An Umbrella Review. Psycho-Oncology. 2026. doi:10.1002/pon.70430.
  10. Li L, Zhu C, Yan Q, Li J, Chen Y, Hu X. Effectiveness of dyadic interventions on quality of life for cancer patients and family caregivers: A systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. Journal of Clinical Nursing. 2025;34(8):3383–3405.
  11. Chen M, Wu VS, Falk D, Cheatham C, Cullen J, Hoehn R. Patient Navigation in Cancer Treatment: A Systematic Review. Current Oncology Reports. 2024;26(5):504–537. doi:10.1007/s11912-024-01514-9.
  12. Σκανδαλάκη Ν, Κωνσταντινίδης Θ. Παρεμβάσεις ηλεκτρονικής υγείας για την υποστήριξη φροντιστών ογκολογικών ασθενών. Νοσηλευτική. 2024;63(1):17–26.
  13. Li Y, Li J, Zhang Y, Ding Y, Hu X. The effectiveness of e-Health interventions on caregiver burden, depression, and quality of life in informal caregivers of patients with cancer: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. International Journal of Nursing Studies. 2022;127:104179.
  14. Τσόλη Ε, Καυγά Α, Δρακοπούλου Μ, Γκοβίνα Ο, Καλεμικεράκης Ι. Η χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας υγείας στους ηλικιωμένους. Αρχεία Ελληνικής Ιατρικής. 2024;41(4):477–484.
  15. Αρμένη ΜΑ, Καυγά Α, Γκοβίνα Ο, Καλεμικεράκης Ι. Αξιολόγηση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών σε δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Αρχεία Ελληνικής Ιατρικής. 2024;41(1):115–121.
  16. Darley A, Coughlan B, Furlong E. People with cancer and their family caregivers’ personal experience of using supportive eHealth technology: A narrative review. European Journal of Oncology Nursing. 2021;54:102030.
  17. Verma R, Saldanha C, Ellis U, Sattar S, Haase KR. eHealth literacy among older adults living with cancer and their caregivers: A scoping review. Journal of Geriatric Oncology. 2022;13:555–562.
  18. Schiess LC, Song LL, Schädelin S, et al. Nonpharmacologic interventions for managing distress, anxiety, and depression for patients with cancer and their family caregivers: A systematic review and meta-analysis. CA: A Cancer Journal for Clinicians. 2026;76(2):e70076. doi:10.3322/caac.70076.
  19. Su H, Tam KI, Li Y. Factors associated with death anxiety in family caregivers of cancer patients: A systematic review. BMC Palliative Care. 2026;25:175.
  20. Νικολούδη ΜΕ. Ελληνική εκδοχή του δείκτη ελπίδας Herth σε ογκολογικούς ασθενείς: Ψυχομετρική ανάλυση και μελέτη περίπτωσης. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 2020.

Το Κάπα3 στα IEEE CBMS 2026: Τεχνητή Νοημοσύνη για ισότιμη και ανθρωποκεντρική ενημέρωση στην ογκολογική φροντίδα

Νέα επιστημονική δημοσίευση στα Proceedings του 39th IEEE International Symposium on Computer-Based Medical Systems για την αξιοποίηση της AI και του Retrieval-Augmented Generation στην ενδυνάμωση και ενημέρωση των ογκολογικών ασθενών.

Η φωνή και η εμπειρία των ασθενών χρειάζεται να βρίσκονται στο επίκεντρο και της νέας εποχής της Τεχνητής Νοημοσύνης στην υγεία.

Το Κάπα3 – Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών συμμετέχει σε νέα επιστημονική εργασία που δημοσιεύθηκε στα Proceedings του 2026 IEEE 39th International Symposium on Computer-Based Medical Systems (CBMS 2026), ενός διεθνούς επιστημονικού συνεδρίου που φέρνει κοντά ερευνητές, επαγγελματίες υγείας, μηχανικούς και ειδικούς της ψηφιακής υγείας και της Τεχνητής Νοημοσύνης. Το CBMS 2026 πραγματοποιήθηκε στη Λεμεσό της Κύπρου, από τις 3 έως τις 5 Ιουνίου 2026.

Η εργασία έχει τίτλο:

“Informed, Empowered, and Heard: AI and Retrieval-Augmented Generation as Tools for Equitable Patient Information in Oncology”

και υπογράφεται από τους Lars Münter, Evangeli Bista, Maria Lavdaniti και Christos Frantzidis, με συμμετοχή του Κάπα3 στη συγγραφική ομάδα.

Από την πρόσβαση στην πληροφορία στην πραγματική ενδυνάμωση

Μια διάγνωση καρκίνου συνοδεύεται από μια άμεση ανάγκη για αξιόπιστη, κατανοητή και εξατομικευμένη πληροφόρηση.

Την ίδια στιγμή όμως, οι ασθενείς και οι οικογένειές τους καλούνται να κατανοήσουν ιατρικούς όρους, θεραπευτικές επιλογές, διαδικασίες και δικαιώματα σε μία περίοδο έντονης ψυχολογικής πίεσης. Η επιστημονική εργασία επισημαίνει ότι το στρες μιας σοβαρής διάγνωσης μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη εργασίας, την προσοχή και την ικανότητα επεξεργασίας νέων πληροφοριών.

Από την πρόσβαση στην πληροφορία στην πραγματική ενδυνάμωση

Μια διάγνωση καρκίνου συνοδεύεται από μια άμεση ανάγκη για αξιόπιστη, κατανοητή και εξατομικευμένη πληροφόρηση.

Την ίδια στιγμή όμως, οι ασθενείς και οι οικογένειές τους καλούνται να κατανοήσουν ιατρικούς όρους, θεραπευτικές επιλογές, διαδικασίες και δικαιώματα σε μία περίοδο έντονης ψυχολογικής πίεσης. Η επιστημονική εργασία επισημαίνει ότι το στρες μιας σοβαρής διάγνωσης μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη εργασίας, την προσοχή και την ικανότητα επεξεργασίας νέων πληροφοριών.

AI και Retrieval-Augmented Generation: πληροφορία με τεκμηρίωση και πηγές

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα συστήματα Retrieval-Augmented Generation – RAG, τα οποία συνδυάζουν τις δυνατότητες των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων με την ανάκτηση πληροφορίας από επιλεγμένες και επαληθευμένες πηγές.

Σε αντίθεση με ένα αμιγώς παραγωγικό σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης, ένα κατάλληλα σχεδιασμένο RAG σύστημα μπορεί να στηρίζει τις απαντήσεις του σε συγκεκριμένα τεκμήρια, όπως κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες, επιστημονική βιβλιογραφία, εγκεκριμένο ενημερωτικό υλικό και θεσμικές πηγές, επιτρέποντας παράλληλα μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς την προέλευση της πληροφορίας.

Για την ογκολογική φροντίδα αυτή η δυνατότητα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Ο ασθενής δεν χρειάζεται απλώς μια γρήγορη απάντηση. Χρειάζεται μια απάντηση που να είναι:

αξιόπιστη, επίκαιρη, κατανοητή, προσβάσιμη και κατάλληλη για τη δική του ανάγκη.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως εργαλείο ισότητας

Η γεωγραφική θέση, το επίπεδο υγειονομικού και ψηφιακού εγγραμματισμού, η γλώσσα, οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες και η δυνατότητα πρόσβασης σε εξειδικευμένες υπηρεσίες μπορούν να δημιουργήσουν πολύ διαφορετικές εμπειρίες για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν την ίδια ασθένεια. Ιδιαίτερα την ελληνική πραγματικότητα, επισημαίνονται  διαφορές που μπορεί να υπάρχουν ανάμεσα σε ασθενείς μεγάλων αστικών κέντρων και ανθρώπους που ζουν σε αγροτικές, απομακρυσμένες ή νησιωτικές περιοχές.

Σε αυτό το περιβάλλον, ανθρωποκεντρικά εργαλεία AI μπορούν να υποστηρίξουν:

  • διαφορετικά επίπεδα γλωσσικής και πληροφοριακής πολυπλοκότητας,
  • πολυγλωσσική πρόσβαση,
  • δυνατότητες φωνητικής αλληλεπίδρασης,
  • μικρότερες και περισσότερο κατανοητές ενότητες πληροφορίας,
  • πρόσβαση σε χαμηλού εύρους συνδέσεις,
  • επανάληψη της πληροφορίας όταν ο ασθενής είναι πραγματικά έτοιμος να την επεξεργαστεί.

Η τεχνολογία, επομένως, δεν αποτελεί από μόνη της λύση. Ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζεται καθορίζει εάν θα μειώσει ή θα αναπαράγει τις υπάρχουσες ανισότητες.

«Με τους ασθενείς και για τις ανάγκες των ασθενών»

Μια ουσιαστική αλλαγή οπτικής στον σχεδιασμό των συστημάτων ψηφιακής υγείας ΑΠΑΙΤΕΊ αντί τα συστήματα να σχεδιάζονται πρωτίστως γύρω από τις ανάγκες των οργανισμών και των κλινικών διαδικασιών και μετά να προσαρμόζονται στον ασθενή, θα πρέπει :

τα εργαλεία ενημέρωσης να σχεδιάζονται μαζί με τους ασθενείς και με αφετηρία τις πραγματικές ανάγκες τους.

Στο πλαίσιο αυτό,η σημασία της συν-δημιουργίας με ασθενείς και φροντιστές, αλλά και της παροχής πληροφορίας που δεν σταματά στην απάντηση μιας ερώτησης. Ένα πραγματικά χρήσιμο σύστημα μπορεί να βοηθά τον άνθρωπο να προετοιμαστεί για μια ιατρική επίσκεψη, να οργανώσει τις ερωτήσεις του, να κατανοήσει τα επόμενα βήματα και να γνωρίζει καλύτερα τα δικαιώματά του.

Η AI δεν αντικαθιστά την ανθρώπινη σχέση

Όμως το σημαντικότερο μήνυμα της δημοσίευσης είναι ότι η πραγματική αξία της Τεχνητής Νοημοσύνης στην ογκολογική φροντίδα δεν είναι πρωτίστως τεχνική αλλά ανθρώπινη και σχεσιακή. Η AI δεν πρέπει να δημιουργεί απόσταση ανάμεσα στον ασθενή και τον επαγγελματία υγείας.Πρέπει να συμβάλλει στο αντίθετο.

Ένας καλύτερα ενημερωμένος ασθενής μπορεί να φτάσει στην κλινική συνάντηση περισσότερο προετοιμασμένος, να διατυπώσει τις απορίες και τις ανάγκες του, να συμμετέχει ουσιαστικότερα στη λήψη αποφάσεων και να επικοινωνεί αποτελεσματικότερα με την ομάδα φροντίδας του.

Παράλληλα, η τεχνολογία μπορεί να υποστηρίξει και τους φροντιστές, οι οποίοι συχνά αναλαμβάνουν σημαντικό μέρος του πληροφοριακού και συναισθηματικού φορτίου της νόσου.

Για τον λόγο αυτό, η για όλους εμας στο Καπα3 είναι μονοδρόμος η πεποίθηση ότι τα συστήματα AI-RAG πρέπει να σχεδιάζονται ώστε να ενισχύουν την τριάδα ασθενής – φροντιστής – επαγγελματίας υγείας, και όχι να επιχειρούν να αντικαταστήσουν οποιοδήποτε από τα μέρη της.

Από την πληροφορία στην εμπιστοσύνη

Η νέα αυτή επιστημονική συμμετοχή ενισχύει έναν διάλογο που γίνεται ολοένα και πιο κρίσιμος για το μέλλον της υγείας:

Πώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη ώστε να υπηρετεί πραγματικές ανθρώπινες ανάγκες;

Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο σε ισχυρότερα μοντέλα ή περισσότερα δεδομένα.

Βρίσκεται στην τεκμηρίωση, τη διαφάνεια, την ισότιμη πρόσβαση, τον σχεδιασμό μαζί με τους ανθρώπους που θα χρησιμοποιήσουν την τεχνολογία και στον σεβασμό των δικαιωμάτων τους.

Όπως καταλήγει η επιστημονική εργασία, οι ασθενείς με καρκίνο στην Ελλάδα και την Ευρώπη πρέπει να μπορούν να έχουν πρόσβαση σε πληροφορία ακριβή, εξατομικευμένη, προσβάσιμη και συμβατή με τα δικαιώματά τους, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας, τη γλώσσα ή τους κοινωνικοοικονομικούς πόρους που διαθέτουν.

Για το Κάπα3, η παρουσία σε αυτή τη συζήτηση σημαίνει ότι η εμπειρία από το πεδίο, οι πραγματικές ανάγκες των ασθενών και η αρχή της ισότιμης πρόσβασης μπορούν και πρέπει να βρίσκονται μέσα στον σχεδιασμό της επόμενης γενιάς ψηφιακών εργαλείων υγείας.

Στοιχεία δημοσίευσης

Title: Informed, Empowered, and Heard: AI and Retrieval-Augmented Generation as Tools for Equitable Patient Information in Oncology

Authors: Lars Münter, Evangeli Bista, Maria Lavdaniti, Christos Frantzidis

Published in: 2026 IEEE 39th International Symposium on Computer-Based Medical Systems (CBMS)

DOI: 10.1109/CBMS69103.2026.00302

Δείτε την δημοσιευση εδώ : 499901b523

 

Το Κάπα3 στο PERIFORMANCE: Από την πληροφορία στην εμπιστοσύνη για ισότιμη πρόσβαση στη φροντίδα του καρκίνου

Μια ακόμη σημαντική ευρωπαϊκή διάκριση και ένα νέο βήμα για το Κάπα3 – Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών.

Η πρόταση του Κάπα3 «From Information to Trust: MYRTO Patient & Citizen Lab for Equal Access in Cancer Care» επιλέχθηκε για χρηματοδότηση στο πλαίσιο του PERIFORMANCE Open Call for Bottom-Up Stakeholder Engagement Initiatives in Cancer Research & Care, έπειτα από μια ιδιαίτερα ανταγωνιστική διαδικασία αξιολόγησης.

Η νέα αυτή δράση θέτει στο επίκεντρο τους ίδιους τους ασθενείς, τους φροντιστές, τους επαγγελματίες υγείας και κοινωνικής φροντίδας και τις τοπικές κοινότητες, με στόχο να συνδιαμορφώσουν τις προϋποθέσεις για μια ασφαλή, αξιόπιστη, συμπεριληπτική και ανθρωποκεντρική αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην πλοήγηση των ανθρώπων που επηρεάζονται από τον καρκίνο.

Η πρωτοβουλία συνδέεται με τη ΜΥΡΤΩ, τον AI-enabled ψηφιακό κοινωνικό βοηθό που αναπτύσσει το Κάπα3 για την καθοδήγηση ασθενών και φροντιστών σε ζητήματα υγείας, κοινωνικής φροντίδας, δικαιωμάτων και πρόσβασης σε υπηρεσίες. Το έργο δεν αφορά τη χρηματοδότηση της βασικής τεχνικής ανάπτυξης της ΜΥΡΤΩ. Αντίθετα, επικεντρώνεται στη δημιουργία του συμμετοχικού, εκπαιδευτικού και δεοντολογικού πλαισίου γύρω από αυτήν, ώστε η τεχνολογία να αναπτύσσεται μαζί με τους ανθρώπους για τους οποίους σχεδιάζεται.

Από την Αθήνα στην Περιφέρεια

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ισότιμη συμμετοχή ανθρώπων που συχνά βρίσκονται μακριά από τα μεγάλα αστικά και ογκολογικά κέντρα.

Στο πλαίσιο της δράσης προβλέπονται περιφερειακά Listening Labs  καθώς και ειδική συμμετοχική δράση για ομάδες που κινδυνεύουν περισσότερο από αποκλεισμό: μεγαλύτερους σε ηλικία ασθενείς, φροντιστές, μετανάστες, άτομα με αναπηρία, ανθρώπους με χαμηλή υγειονομική ή ψηφιακή εγγραμματοσύνη και κοινωνικά ευάλωτες ομάδες.

Η Αθήνα θα αποτελέσει το σημείο σύνθεσης των εμπειριών και των αποτελεσμάτων, μέσα από το κεντρικό MYRTO Patient & Citizen Lab, το οποίο θα συνδεθεί με το εθνικό συνέδριο του Κάπα3 «Ισότητα στην Πρόσβαση». Παράλληλα, στο πλαίσιο της δράσης προβλέπονται θεματικές παρεμβάσεις για τους φροντιστές και τα δικαιώματα των ανθρώπων που επηρεάζονται από τον καρκίνο.

Η φωνή του ασθενούς στον σχεδιασμό της Τεχνητής Νοημοσύνης

Κεντρικό ερώτημα της δράσης είναι απλό αλλά καθοριστικό:

Τι χρειάζεται ένας άνθρωπος για να εμπιστευθεί ένα ψηφιακό εργαλείο που τον καθοδηγεί σε μια τόσο ευαίσθητη περίοδο της ζωής του;

Οι συμμετέχοντες θα συμβάλουν στη διαμόρφωση πρακτικών κριτηρίων γύρω από:

  • την αξιοπιστία και την κατανοητή παρουσίαση της πληροφορίας,
  • την προστασία των προσωπικών δεδομένων,
  • την ψηφιακή προσβασιμότητα,
  • την αποφυγή αποκλεισμών και προκαταλήψεων,
  • τα όρια της Τεχνητής Νοημοσύνης,
  • και, κυρίως, το πότε και με ποιον τρόπο πρέπει να παρεμβαίνει ένας άνθρωπος και να πραγματοποιείται παραπομπή σε κατάλληλο επαγγελματία.

Η προσέγγιση αυτή βρίσκεται στον πυρήνα της φιλοσοφίας του Κάπα3: η τεχνολογία δεν αντικαθιστά την ανθρώπινη φροντίδα· μπορεί όμως, όταν σχεδιάζεται υπεύθυνα, να γίνει ένα ισχυρό εργαλείο πρόσβασης, ενδυνάμωσης και ισότητας.

Συνεργασία επιστήμης, κοινωνίας και εμπειρίας ασθενών

Το Κάπα3 έχει τον ρόλο του συντονιστή της δράσης, με ευθύνη για τον σχεδιασμό, την υλοποίηση, τη συμμετοχή ασθενών και κοινοτήτων, τη διάχυση και την αποτύπωση των αποτελεσμάτων. Η πρόταση προβλέπει τη συνεργασία με ακαδημαϊκούς και επιστημονικούς φορείς ενώ από την διαδικασία αναμένεται να προκύψουν, μεταξύ άλλων, ένα Patient Guidance Toolkit, ένα Trust & Human Escalation Checklist, ένα Training and Dissemination Package και η τελική Engagement & Trust Report, με πρακτικά εργαλεία που θα μπορούν να αξιοποιηθούν και ευρύτερα στον χώρο της ογκολογικής φροντίδας.

Από την πληροφορία στην εμπιστοσύνη

Για το Κάπα3, η συμμετοχή στο PERIFORMANCE αποτελεί συνέχεια μιας σταθερής προσπάθειας: να φέρουμε την εμπειρία του ασθενούς εκεί όπου σχεδιάζονται οι υπηρεσίες, τα ψηφιακά εργαλεία και οι πολιτικές που τον αφορούν. Με τη ΜΥΡΤΩ περνάμε πλέον από το ερώτημα «πώς μπορούμε να δώσουμε περισσότερη πληροφορία;» στο πιο ουσιαστικό ερώτημα: «πώς μπορούμε να μετατρέψουμε την πληροφορία σε γνώση, εμπιστοσύνη, ασφάλεια και πραγματική πρόσβαση;»

Και σε αυτή τη διαδρομή, η φωνή του ασθενούς δεν βρίσκεται στο τέλος της διαδικασίας.
Βρίσκεται από την αρχή στον σχεδιασμό της.

Η Μυρτώ δημιουργήθηκε με την πολύτιμη συνεργασία τηςSimasiaAI και με ιδρυτικό Χορηγό το Κοινωφελές Ίδρυμα ΤΙΜΑ.

Μάθετε περισσότερα στο

  1. Kapa3 www.kapa3.gr

2. https://www.kapa3.gr/ploigos-ygeias-myrto/

3. https://www.kapa3.gr/quot-myrto-ai-health-innovation-lab-quot-i-myrto-perna-se-kyklo-epistimonikis-dokimis-anatrofodotisis-kai-syllogikis-mathisis/

4.https://www.periformance.eu

Η Ευαγγελή Μπίστα στο PATH Expert Group: Η φωνή των ασθενών στη νέα εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης στην ογκολογική φροντίδα

Νέα ευρωπαϊκή παρουσία στον διάλογο για ασφαλή, υπεύθυνη και ανθρωποκεντρική Τεχνητή Νοημοσύνη στην υγεία

Το Κάπα3 – Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών ενισχύει την παρουσία του στον ευρωπαϊκό διάλογο για την ψηφιακή υγεία και την υπεύθυνη αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην ογκολογική φροντίδα, μέσα από τη συμμετοχή της Ευαγγελής Μπίστα, Co-founder & Head of Operations and Development του Κάπα3, ως ανεξάρτητης εμπειρογνώμονα (independent expert) στο PATH Project Expert Group.

Η συμμετοχή αυτή αποτελεί μια νέα ευκαιρία να μεταφερθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο η εμπειρία που έχει αναπτυχθεί μέσα από το έργο του Κάπα3 στο πεδίο, οι ανάγκες των ογκολογικών ασθενών και των φροντιστών τους, καθώς και η οπτική της κοινωνίας των πολιτών γύρω από τον σχεδιασμό και την εφαρμογή νέων ψηφιακών εργαλείων υγείας.

Τι είναι το PATH – Patient AI Treatment Hub;

Το PATH – Patient AI Treatment Hub είναι ευρωπαϊκό έργο Έρευνας και Καινοτομίας που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2026 και συγκεντρώνει οργανισμούς από 10 ευρωπαϊκές χώρες. Υποστηρίζεται από το Innovative Health Initiative Joint Undertaking (IHI JU) στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος Horizon Europe.

Κεντρικός στόχος του PATH είναι να συμβάλει στην εξέλιξη της ογκολογικής φροντίδας μέσα από την υπεύθυνη αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης και την ασφαλή ανταλλαγή δεδομένων υγείας.

Το έργο εξετάζει πώς εργαλεία AI μπορούν να ενσωματωθούν με ασφάλεια στις κλινικές διαδικασίες, υποστηρίζοντας μεταξύ άλλων την έγκαιρη ανίχνευση, τη διάγνωση, τον εξατομικευμένο σχεδιασμό θεραπείας και τη μακροχρόνια φροντίδα των ασθενών. Παράλληλα, αναπτύσσεται μια ομοσπονδιακή, privacy-preserving υποδομή, η οποία επιδιώκει να καταστήσει δυνατή την ασφαλή αξιοποίηση κατανεμημένων δεδομένων χωρίς την κεντρική συγκέντρωση ευαίσθητων αρχείων ασθενών.

Στον πυρήνα του έργου βρίσκεται η ανάπτυξη ψηφιακής υποδομής και ενός AI-powered dashboard, μέσω του οποίου επικυρωμένα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης θα μπορούν να ενσωματώνονται στις κλινικές ροές εργασίας και να υποστηρίζουν τους επαγγελματίες υγείας στη λήψη περισσότερο εξατομικευμένων αποφάσεων. Οι λύσεις του PATH προβλέπεται να αξιολογηθούν μέσα από πιλοτικές εφαρμογές σε πραγματικές συνθήκες σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η συμμετοχή στο PATH Expert Group

Η Ευαγγελή Μπίστα, Co-founder & Head of Operations and Development του Κάπα3, συμμετέχει στο PATH Project Expert Group ως ανεξάρτητη εμπειρογνώμονας, συνεισφέροντας στον διάλογο και στην ανατροφοδότηση γύρω από την εξέλιξη των δραστηριοτήτων του έργου.

Η συμμετοχή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δημιουργεί τη δυνατότητα να μεταφερθεί στον διάλογο για την τεχνολογική καινοτομία η εμπειρία που προκύπτει καθημερινά από την άμεση επαφή του Κάπα3 με ογκολογικούς ασθενείς, επιζώντες και φροντιστές.

Η οπτική και η εμπειρία που μεταφέρονται μέσα από αυτή τη συμμετοχή εστιάζουν ιδιαίτερα σε ζητήματα όπως:

  • η ασθενοκεντρική ογκολογική φροντίδα,
  • η πλοήγηση του ασθενούς στο σύστημα υγείας και κοινωνικής φροντίδας,
  • η ισότιμη πρόσβαση στην πληροφορία και στις υπηρεσίες,
  • η υγειονομική και ψηφιακή εγγραμματοσύνη,
  • τα κοινωνικά και υγειονομικά δικαιώματα των ασθενών,
  • η προστασία και η ορθή χρήση των δεδομένων υγείας,
  • η διαφάνεια και η ανθρώπινη εποπτεία στη χρήση συστημάτων AI,
  • η συμμετοχή των ασθενών και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στον σχεδιασμό της τεχνολογίας,
  • και η μετατροπή της τεχνολογικής καινοτομίας σε πραγματική και μετρήσιμη αξία για τον άνθρωπο.

Η προσέγγιση αυτή βρίσκεται σε συμφωνία με τη φιλοσοφία του PATH, το οποίο δίνει έμφαση στην trustworthy AI, στην προστασία της ιδιωτικότητας, στη συνεχή ανατροφοδότηση από επαγγελματίες υγείας και ασθενείς και στη συνδιαμόρφωση λύσεων με τους τελικούς χρήστες.

Για το Κάπα3 η προσπάθεια είναι συνεχής

Η νέα αυτή συμμετοχή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια του Κάπα3 για την ανάπτυξη και αξιολόγηση ανθρωποκεντρικών ψηφιακών υπηρεσιών, την ενίσχυση της ψηφιακής και υγειονομικής εγγραμματοσύνης και την ουσιαστική συμμετοχή των ασθενών στη διαμόρφωση της καινοτομίας.

Δείτε επίσης:

  • MYRTO AI Health Innovation Lab – Η ΜΥΡΤΩ περνά σε κύκλο επιστημονικής δοκιμής, ανατροφοδότησης και συλλογικής μάθησης
  • Συνδιαμορφώνοντας τη ΜΥΡΤΩ – Ένας Ψηφιακός Πλοηγός Υγείας και Δικαιωμάτων για τους ογκολογικούς ασθενείς
  • Νέο Μητρώο Παροχών Αναπηρίας – Τι αλλάζει και πώς διευκολύνονται οι πολίτες και τα άτομα με αναπηρία
  • MELODIC – Mental Health Support for Young Adults with Cancer

Γιατί η φωνή του ασθενούς πρέπει να βρίσκεται μέσα στην καινοτομία

Η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην ογκολογία δημιουργεί σημαντικές νέες δυνατότητες. Δημιουργεί όμως παράλληλα κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με την εμπιστοσύνη, τη διαφάνεια, την ασφάλεια, την ισότητα πρόσβασης και τον τρόπο με τον οποίο οι νέες τεχνολογίες μπορούν να ενσωματωθούν στην πραγματική καθημερινότητα των ανθρώπων.

Για το Κάπα3, ο σχεδιασμός μιας ψηφιακής λύσης δεν μπορεί να ξεκινά μόνο από το τι είναι τεχνολογικά εφικτό.

Πρέπει να ξεκινά και από τα ερωτήματα:

Τι χρειάζεται πραγματικά ο ασθενής;

Μπορεί να κατανοήσει την πληροφορία που λαμβάνει;

Μπορεί να εμπιστευτεί το σύστημα;

Γνωρίζει από πού προέρχεται η πληροφορία;

Υπάρχει ανθρώπινη εποπτεία όταν αυτή είναι απαραίτητη;

Υπάρχει κίνδυνος οι ψηφιακές ανισότητες να δημιουργήσουν νέες ανισότητες στην υγεία;

Και, τελικά, η καινοτομία βελτιώνει πραγματικά την εμπειρία και την πορεία του ασθενούς;

Αυτά είναι ερωτήματα που θεωρούμε ότι πρέπει να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος κάθε συζήτησης για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην υγεία.

PATH και MYRTO AI: διαφορετικές πρωτοβουλίες, κοινές αρχές

Η συμμετοχή στο PATH Expert Group συναντά τη στρατηγική κατεύθυνση που έχει ήδη αναπτύξει το Κάπα3 μέσα από τη ΜΥΡΤΩ – Ψηφιακό Πλοηγό Υγείας και Κοινωνικών Δικαιωμάτων.

Η ΜΥΡΤΩ αναπτύσσεται ως ένα ψηφιακό σύστημα κοινωνικής πλοήγησης που επιχειρεί να μετατρέπει την κατακερματισμένη και συχνά δυσνόητη πληροφορία για δικαιώματα, παροχές και διαδικασίες σε απλή, δομημένη και τεκμηριωμένη καθοδήγηση για ασθενείς και φροντιστές. Στον σχεδιασμό της δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην ακρίβεια, στην τεκμηρίωση, στην αναφορά στις πηγές και στην ανθρώπινη εποπτεία.

Το PATH και η ΜΥΡΤΩ αποτελούν διακριτές και ανεξάρτητες πρωτοβουλίες, με διαφορετικούς στόχους και πλαίσια υλοποίησης.

Συναντώνται, όμως, σε μία βασική αρχή:

Η Τεχνητή Νοημοσύνη στην υγεία πρέπει να είναι αξιόπιστη, κατανοητή, ασφαλής και σχεδιασμένη γύρω από τον άνθρωπο.

Για το Κάπα3, η συμμετοχή αυτή δημιουργεί έναν διπλό δρόμο γνώσης: από τη μία πλευρά, δίνει τη δυνατότητα να μεταφέρεται η εμπειρία από το ελληνικό πεδίο στον ευρωπαϊκό διάλογο και, από την άλλη, προσφέρει ένα πεδίο ανταλλαγής γνώσης, εμπειριών και καλών πρακτικών γύρω από την υπεύθυνη αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην υγεία.

Από την πληροφορία στην εμπιστοσύνη

Η ψηφιακή μετάβαση στην υγεία δεν αφορά μόνο περισσότερα δεδομένα, περισσότερους αλγορίθμους ή περισσότερες εφαρμογές.

Αφορά τη δυνατότητα να δημιουργήσουμε περισσότερη κατανόηση, καλύτερη πρόσβαση και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη.

Για έναν άνθρωπο που βρίσκεται αντιμέτωπος με τον καρκίνο, η πληροφορία έχει αξία όταν μπορεί να μετατραπεί σε επόμενο βήμα.

Η τεχνολογία έχει αξία όταν μπορεί να μειώσει —και όχι να αυξήσει— την πολυπλοκότητα.

Και η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει αξία όταν ενισχύει —και δεν αντικαθιστά— την ανθρώπινη φροντίδα, την επαγγελματική κρίση και τη δυνατότητα του ασθενούς να συμμετέχει ουσιαστικά στις αποφάσεις που τον αφορούν.

Τα επόμενα βήματα

Η εναρκτήρια συνάντηση του PATH Expert Group έχει προγραμματιστεί για τις 22 Σεπτεμβρίου 2026, με στόχο την παρουσίαση του έργου και των προγραμματισμένων δραστηριοτήτων, την ανταλλαγή απόψεων και ανατροφοδότησης με τους εμπειρογνώμονες και τον σχεδιασμό των επόμενων βημάτων της ομάδας.

Το Κάπα3 θα συνεχίσει να μοιράζεται μέσα από την ιστοσελίδα του σημαντικές εξελίξεις και γνώσεις που προκύπτουν από αυτή τη συμμετοχή, με ιδιαίτερη έμφαση σε όσα μπορούν να συμβάλουν σε μια πιο ασφαλή, δίκαιη και ανθρωποκεντρική ψηφιακή ογκολογική φροντίδα.

Γιατί για εμάς η καινοτομία αποκτά πραγματική αξία όταν σχεδιάζεται μαζί με τους ανθρώπους που καλείται να υπηρετήσει.

PATH – Patient AI Treatment Hub | Με μια ματιά

Αντικείμενο: Τεχνητή Νοημοσύνη και δεδομένα στην ογκολογική φροντίδα
Έναρξη έργου: Φεβρουάριος 2026
Διάρκεια: 42 μήνες
Ευρωπαϊκή διάσταση: Οργανισμοί από 10 ευρωπαϊκές χώρες
Υποστήριξη: Innovative Health Initiative Joint Undertaking (IHI JU) – Horizon Europe
Grant Agreement: 101253520
Βασική κατεύθυνση: Ασφαλής και υπεύθυνη ενσωμάτωση της AI στην ογκολογική φροντίδα και ασφαλής αξιοποίηση δεδομένων υγείας
Συμμετοχή στο PATH Project Expert Group: Ευαγγελή Μπίστα – independent expert
Ιδιότητα: Co-founder & Head of Operations and Development, Κάπα3 – Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών
Πρώτη συνάντηση Expert Group: 22 Σεπτεμβρίου 2026

Νέα επιστημονική δημοσίευση με τη συμμετοχή του Κάπα3: Η ζωή μετά τον καρκίνο στην εποχή μετά την COVID-19

Μια νέα επιστημονική δημοσίευση με τη συμμετοχή του Κέντρου Καθοδήγησης Καρκινοπαθών – Κάπα3αναδεικνύει τις σημαντικές ψυχολογικές, κοινωνικές και λειτουργικές προκλήσεις που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι με εμπειρία καρκίνου μετά την πανδημία COVID-19.

Το άρθρο με τίτλο «Cancer Survivorship After COVID-19: Psychological Burden, Symptom Experience, and Social Support» δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Medicina και εξετάζει την ψυχολογική επιβάρυνση, την εμπειρία των συμπτωμάτων, την ποιότητα ζωής και τον ρόλο της κοινωνικής υποστήριξης στους ογκολογικούς ασθενείς.

Στη μελέτη συμμετείχαν 162 ενήλικες με διάγνωση καρκίνου στην Ελλάδα. Τα αποτελέσματα αποτυπώνουν μια πραγματικότητα που συχνά παραμένει λιγότερο ορατή: οι επιπτώσεις του καρκίνου, αλλά και των ανατροπών που προκάλεσε η πανδημία, συνεχίζονται για μεγάλο χρονικό διάστημα μετά την αποκατάσταση της κανονικής λειτουργίας των υπηρεσιών υγείας.

Σχεδόν τέσσερις στους δέκα συμμετέχοντες παρουσίασαν σοβαρό ή εξαιρετικά σοβαρό άγχος, περίπου ένας στους τρεις σοβαρή ή εξαιρετικά σοβαρή κατάθλιψη και σχεδόν τρεις στους δέκα σοβαρό ή εξαιρετικά σοβαρό στρες.

Η ποιότητα ζωής των συμμετεχόντων καταγράφηκε σε μέτρια επίπεδα. Οι μεγαλύτερες δυσκολίες εντοπίστηκαν στη συναισθηματική και κοινωνική λειτουργικότητα, ενώ η κόπωση, η αϋπνία, η δύσπνοια και οι οικονομικές δυσκολίες αποτέλεσαν σημαντικές πηγές επιβάρυνσης της καθημερινής ζωής.

Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν ότι η ψυχική υγεία συνδέεται άμεσα με τη συνολική εμπειρία του καρκίνου. Όσο αυξάνονται η κατάθλιψη, το άγχος και το στρες, τόσο επιδεινώνονται η καθημερινή λειτουργικότητα, η αντίληψη της γενικής υγείας και η ένταση των συμπτωμάτων.

Την ίδια στιγμή, η κοινωνική υποστήριξη αναδεικνύεται ως σημαντικός προστατευτικός παράγοντας. Η παρουσία και η ουσιαστική στήριξη της οικογένειας, των φίλων και των σημαντικών ανθρώπων στη ζωή του ασθενούς συνδέθηκαν με καλύτερη ποιότητα ζωής, χαμηλότερη ψυχολογική επιβάρυνση και καλύτερη προσαρμογή στις απαιτήσεις της νόσου και της θεραπείας.

Η επιβίωση από τον καρκίνο δεν τελειώνει με την ολοκλήρωση της θεραπείας

Τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη μετάβασης από ένα μοντέλο φροντίδας επικεντρωμένο αποκλειστικά στη νόσο σε ένα ολοκληρωμένο, ανθρωποκεντρικό μοντέλο ογκολογικής επιβίωσης.

Η τακτική αξιολόγηση της ψυχολογικής κατάστασης και της επιβάρυνσης από τα συμπτώματα, η έγκαιρη παραπομπή σε υπηρεσίες ψυχο-ογκολογίας, η κοινωνική καθοδήγηση, η αποκατάσταση και η υποστήριξη της οικογένειας και των φροντιστών χρειάζεται να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ογκολογικής φροντίδας.

Παράλληλα, οι ψηφιακές και εξ αποστάσεως υπηρεσίες μπορούν να ενισχύσουν την πρόσβαση στη φροντίδα, ιδιαίτερα για ανθρώπους που ζουν μακριά από μεγάλα ογκολογικά κέντρα. Η αξιοποίησή τους, όμως, πρέπει να συνοδεύεται από μέτρα αντιμετώπισης των ανισοτήτων στην ψηφιακή επάρκεια και στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας.

Η έρευνα ενισχύει επιστημονικά τη σταθερή θέση του Κάπα3 ότι ο άνθρωπος με εμπειρία καρκίνου χρειάζεται υποστήριξη όχι μόνο σε ιατρικό, αλλά και σε ψυχολογικό, κοινωνικό, λειτουργικό και οικονομικό επίπεδο.

Η φροντίδα δεν σταματά με τη θεραπεία. Συνεχίζεται σε ολόκληρη τη διαδρομή της επιβίωσης.

Βιβλιογραφική αναφορά

Tsiakiri, A.; Vlotinou, P.; Tzanas, K.; Chrisostomidou, D.; Chatzifotiou, S.; Lavdaniti, M.; Bista, E.
Cancer Survivorship After COVID-19: Psychological Burden, Symptom Experience, and Social Support.
Medicina 2026, 62, 1475.

Διαβάστε την έρευνα εδώ :medicina-62-01475

MELODIC: Πρόσκληση συμμετοχής για νέους ενήλικες με καρκίνο και τους φροντιστές τους

Το Κάπα3 – Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής και στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου MELODIC – Mental Health Support for Young Adults with Cancer, προσκαλεί νέους και νέες ηλικίας 18–35 ετών, που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο κατά τους τελευταίους 24 μήνες, καθώς και τους φροντιστές ή τις φροντίστριές τους, να συμμετάσχουν σε μια δωρεάν πιλοτική ερευνητική παρέμβαση.

Πιο συγκεκριμένα εαν «Είσαι 18–35 ετών και έχεις διαγνωστεί με καρκίνο κατά τους τελευταίους 24 μήνες ή είσαι μέλος της οικογένειας, σύζυγος ή σύντροφος που παρέχει φροντίδα σε νέο ή νέα αυτής της ηλικιακής ομάδας».

Η παρέμβαση έχει διάρκεια 12 εβδομάδων και έχει σχεδιαστεί για την υποστήριξη της ψυχικής υγείας, της ευεξίας και της ποιότητας ζωής των νέων ενηλίκων με καρκίνο και των ανθρώπων που βρίσκονται δίπλα τους. Βασίζεται στις αρχές της κοινωνικής συνταγογράφησης και συνδυάζει:

  • τρεις διαδραστικές συνεδρίες ενημέρωσης και υποστήριξης,
  • εβδομαδιαίους καθοδηγούμενους ομαδικούς περιπάτους σε φυσικό περιβάλλον,
  • εβδομαδιαία διαδικτυακά προγράμματα σωματικής άσκησης,
  • συμπλήρωση ερωτηματολογίων πριν, αμέσως μετά και τρεις μήνες μετά την ολοκλήρωση της παρέμβασης.

Η συμμετοχή είναι εθελοντική, ενώ τα δεδομένα των συμμετεχόντων θα υποβάλλονται σε επεξεργασία με ασφαλή και εμπιστευτικό τρόπο. Κάθε συμμετέχων μπορεί να αποχωρήσει από τη μελέτη χωρίς αρνητική συνέπεια, σύμφωνα με τους όρους της ενημερωμένης συγκατάθεσης.

Η μελέτη έχει λάβει έγκριση από την Επιτροπή Ηθικής και Δεοντολογίας της Έρευνας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, με αριθμό πρωτοκόλλου 70839/13.07.2026.

Δείτε συνοπτικά τι περιλαμβάνει η συμμετοχή;

🌳 Ομαδικούς περιπάτους στη φύση, μία φορά την εβδομάδα, για 12 εβδομάδες, σε χώρους πρασίνου και παραθαλάσσιες διαδρομές.

🚶 Ήπια φυσική δραστηριότητα, προσαρμοσμένη στις δυνατότητες και τις ανάγκες των συμμετεχόντων.

💻 Πρόσβαση σε εκπαιδευτικό ηλεκτρονικό υλικό και ασκήσεις ψυχικής ευεξίας και αυτοφροντίδας.

🤝 Σύνδεση με άλλους νέους ανθρώπους μέσα σε ένα υποστηρικτικό ομαδικό περιβάλλον.

📝 Συμπλήρωση ερωτηματολογίων πριν από την έναρξη, μετά την ολοκλήρωση και τρεις μήνες μετά το τέλος του προγράμματος.

👩‍⚕️ Υποστήριξη από διεπιστημονική ομάδα επαγγελματιών υγείας και κοινωνικής φροντίδας.

Η συμμετοχή είναι εθελοντική και δωρεάν. Με την ολοκλήρωση της παρέμβασης θα δοθεί βεβαίωση συμμετοχής και θα πραγματοποιηθεί τελική εκδήλωση του προγράμματος.

📅 Έναρξη παρέμβασης: Σεπτέμβριος 2026
⏳ Δηλώσεις ενδιαφέροντος έως: Αυγούστος 2026

📧 Επικοινωνία: info@kapa3.gr
☎️ Τηλέφωνα: 210 5221424 | 698 2003282 | 690 6265170

🔗 Περισσότερες πληροφορίες:
www.kapa3.gr/melodic/

Κάνε ένα βήμα προς τη φύση, τη σύνδεση και τη φροντίδα της ψυχικής σου ευεξίας.



 

Ένα ήρεμο καλοκαίρι ξεκινά με σωστή προετοιμασία. Προνοιακός προγραμματισμός, ψυχική αποφόρτιση και ψηφιακή υποστήριξη

Προνοιακός προγραμματισμός, ψυχική αποφόρτιση και ψηφιακή υποστήριξη.

Το καλοκαίρι αποτελεί μια πολύτιμη ευκαιρία για ξεκούραση, ανανέωση και ποιοτικό χρόνο με τους ανθρώπους που αγαπάμε. Για τα άτομα που ζουν με ή μετά από μια διάγνωση καρκίνου, αλλά και για τους φροντιστές τους, η δυνατότητα να απολαύσουν λίγες ημέρες μακριά από την καθημερινότητα μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη σωματική και ψυχική ευεξία.

Όταν η κατάσταση της υγείας το επιτρέπει και υπάρχει η σύμφωνη γνώμη του θεράποντα ιατρού, ακόμη και μια σύντομη απόδραση μπορεί να λειτουργήσει ευεργετικά, ενισχύοντας την ποιότητα ζωής και την αίσθηση επιστροφής στην καθημερινότητα (Lim et al., 2022).

Η ποιότητα ζωής των ατόμων που ζουν με ή μετά από μια διάγνωση καρκίνου δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ιατρική θεραπεία. Η ψυχική ευεξία, η κοινωνική υποστήριξη, η αισιοδοξία και η ανθεκτικότητα αποτελούν εξίσου σημαντικούς παράγοντες που διευκολύνουν την προσαρμογή στην ασθένεια και συμβάλλουν στη συνολική ευημερία των ασθενών (Ruiz-Rodríguez et al., 2022). Παράλληλα, οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες υπογραμμίζουν τη σημασία της ολοκληρωμένης και εξατομικευμένης φροντίδας, καθώς και της συνεχούς υποστήριξης των ατόμων που ζουν με ή μετά τον καρκίνο σε κάθε στάδιο της πορείας τους (Hart et al., 2024).

Ωστόσο, η ψυχική ηρεμία των διακοπών δεν ξεκινά την ημέρα της αναχώρησης. Ξεκινά πολύ νωρίτερα, μέσα από τη σωστή προετοιμασία. Πρακτικές εκκρεμότητες, διοικητικές διαδικασίες ή η ανησυχία μήπως προκύψει κάποιο απρόοπτο κατά τη διάρκεια των διακοπών μπορούν να αυξήσουν το άγχος και να μειώσουν το αίσθημα ασφάλειας. Αντίθετα, ο προνοιακός προγραμματισμός επιτρέπει στον ασθενή να οργανώσει έγκαιρα όσα χρειάζονται, ώστε να αφιερώσει τον χρόνο του στην ξεκούραση και όχι στις υποχρεώσεις.

Η έγκαιρη ανανέωση γνωματεύσεων, η εξασφάλιση επαρκούς φαρμακευτικής αγωγής για όλη τη διάρκεια της απουσίας, η επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό όταν απαιτείται, καθώς και η διατήρηση των απαραίτητων ιατρικών εγγράφων σε εύκολα προσβάσιμη μορφή αποτελούν απλά αλλά ουσιαστικά βήματα προετοιμασίας. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η συνέχεια της φροντίδας, ενώ παράλληλα περιορίζεται η αβεβαιότητα που συχνά συνοδεύει τις μετακινήσεις.

Η έγκυρη ενημέρωση και η δυνατότητα έγκαιρης υποστήριξης αποτελούν βασικούς πυλώνες της σύγχρονης ογκολογικής φροντίδας. Όταν ο άνθρωπος γνωρίζει πού μπορεί να απευθυνθεί και έχει εύκολη πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες, αισθάνεται μεγαλύτερη ασφάλεια, ενισχύεται η αυτονομία του και διευκολύνεται η διαχείριση της καθημερινότητάς του (Ruiz-Rodríguez et al., 2022· Hart et al., 2024).

Στη σύγχρονη εποχή, τα ψηφιακά εργαλεία μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά στις υπηρεσίες υποστήριξης, διευκολύνοντας την πρόσβαση στην έγκυρη πληροφόρηση όπου κι αν βρίσκεται ο ασθενής. Προς την κατευθυνση αυτή προχωρά το Καπα3 όπου δημιουργεί την Μυρτώ την ψηφιακή κοινωνική πλοηγό όπου θα παρέχει άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες για κοινωνικά δικαιώματα, διαθέσιμες υπηρεσίες και χρήσιμες οδηγίες. Με αυτόν τον τρόπο διευκολύνει την πρόσβαση στις υπηρεσίες και στην έγκυρη ενημέρωση του οργανισμού, συμβάλλοντας στην καλύτερη οργάνωση του ασθενούς πριν και κατά τη διάρκεια των διακοπών.

Η τεχνολογία για όλους εμάς δεν υποκαθιστά την ανθρώπινη φροντίδα, λειτουργεί συμπληρωματικά σε αυτήν. Αποτελεί ένα ακόμη μέσο που διευκολύνει την πρόσβαση στην έγκυρη ενημέρωση και στις διαθέσιμες υπηρεσίες, ενώ η Κοινωνική και η Ψυχολογική Υπηρεσία του Κάπα3 εξακολουθούν να αποτελούν τον βασικό πυλώνα ολιστικής υποστήριξης των ατόμων που ζουν με καρκίνο και των οικογενειών τους.

Ας θυμόμαστε ότι η φροντίδα δεν σταματά όταν ξεκινούν οι διακοπές. Συνεχίζεται μέσα από μικρές αλλά ουσιαστικές πράξεις προετοιμασίας, σωστής ενημέρωσης και έγκαιρου προγραμματισμού. Γιατί, πολλές φορές, η μεγαλύτερη πολυτέλεια των διακοπών δεν είναι ο προορισμός, αλλά το αίσθημα ότι μπορούμε να απολαύσουμε τις στιγμές μας με ηρεμία, ασφάλεια και εμπιστοσύνη.

Η Κοινωνική και η Ψυχολογική Υπηρεσία του Κάπα3 εύχονται σε όλους ένα ασφαλές, ήρεμο και αναζωογονητικό καλοκαίρι, με υγεία, δύναμη και όμορφες στιγμές.

✔️ Πριν φύγετε για διακοπές…
  •  Βεβαιωθείτε ότι διαθέτετε επαρκή ποσότητα της φαρμακευτικής σας αγωγής για όλο το διάστημα της απουσίας.
  • Ελέγξτε αν υπάρχουν γνωματεύσεις, συνταγογραφήσεις ή άλλες διοικητικές εκκρεμότητες που χρειάζεται να διευθετηθούν εγκαίρως.
  • Συζητήστε με τον θεράποντα ιατρό σας για τυχόν ειδικές οδηγίες σχετικά με το ταξίδι ή τη μετακίνησή σας.
  • Έχετε μαζί σας τα απαραίτητα ιατρικά έγγραφα και σημαντικά στοιχεία επικοινωνίας.
  • Ενημερωθείτε για τις διαθέσιμες υπηρεσίες υποστήριξης και αξιοποιήστε το Kapa3 App, ώστε να έχετε εύκολη πρόσβαση σε χρήσιμες πληροφορίες όπου κι αν βρίσκεστε.

 

Βιβλιογραφία

Hart, N. H., Nekhlyudov, L., Smith, T. J., Yee, J., Fitch, M. I., Crawford, G. B., et al. (2024). Survivorship Care for People Affected by Advanced or Metastatic Cancer: MASCC-ASCO Standards and Practice Recommendations. JCO Oncology Practice, 20(9), 1160–1172. https://doi.org/10.1200/OP.23.00716

Lim, J. H. C., Keenan, C., & Flaherty, G. T. (2022). All My Life to Live: Travel Health Benefits and Risks for Cancer Survivors. Journal of Travel Medicine, 29(5), taac069. https://doi.org/10.1093/jtm/taac069

National Comprehensive Cancer Network. (2024). NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology (NCCN Guidelines®): Survivorship. Version 2.2024. Plymouth Meeting, PA: National Comprehensive Cancer Network.

Ruiz-Rodríguez, I., Hombrados-Mendieta, I., Melguizo-Garín, A., & Martos-Méndez, M. J. (2022). The Importance of Social Support, Optimism and Resilience on the Quality of Life of Cancer Patients. Frontiers in Psychology, 13, 833176. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.833176

World Health Organization. (2022). World Mental Health Report: Transforming Mental Health for All. Geneva: World Health Organization.

 

Επίσημοι σύνδεσμοι πρόσβασης

 

Μπάρκα Μαρίλια

Φοιτήτρια Ψυχολογίας

Εθελόντρια Κάπα3

www.linkedin.com/in/maria-garyfalia-marilia-barka-03825a409

Καρκίνος Κεφαλής & Τράχηλου: Η Σημασία Της Έγκαιρης Διάγνωσης Και Της Πρόληψης.

Η 27η Ιουλίου έχει καθιερωθεί ως η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου Κεφαλής & Τραχήλου (WHNCD). Η πρωτοβουλία θεσπίστηκε στις 27 Ιουλίου 2014 κατά το 5ο Παγκόσμιο Συνέδριο της Διεθνούς Ομοσπονδίας Εταιρειών Ογκολογίας Κεφαλής και Τραχήλου (IFHNOS) στη Νέα Υόρκη, με στόχο την ευαισθητοποίηση, την εκπαίδευση και την ενίσχυση της πρόληψης. Η διακήρυξη υποστηρίζεται από δεκάδες επιστημονικές κοινότητες παγκοσμίως, κυβερνήσεις αλλά και κυρίως την UICC (Union for International Cancer Control).

Τι είναι ο καρκίνος Κεφαλής & Τραχήλου;

Αυτό το είδος καρκίνου περιλαμβάνει νεοπλάσματα που εντοπίζονται στην στοματική κοιλότητα, τα χείλη, το φάρυγγα, τον λάρυγγα, τους σιελογόνους αδένες, τον θυρεοειδή αδένα, το δέρμα της περιοχής και τον τράχηλο.

Όσον αφορά την συχνότητα, αποτελεί τον 5ο πιο συχνό καρκίνο παγκοσμίως. Το 75% των περιπτώσεων εντοπίζεται στο στόμα και τον φάρυγγα, ενώ ο πιο συχνός ιστολογικός τύπος είναι το καρκίνωμα εκ πλακώδους επιθηλίου (HNSCC). Για παράδειγμα πιο συγκεκριμένα στην Ελλάδα το 2012  καταγράφηκαν 1.350 νέα περιστατικά, ποσοστό που αντιστοιχούσε στο 3,3% του συνόλου των νέων διαγνώσεων καρκίνου στη χώρα.

Με βάση το ποσοστά η κακοήθεια εμφανίζεται 30% στην περιοχή της γλώσσας, 20% στο χείλος, 15% στο έδαφος του στόματος και στον λάρυγγα και 10% στον φάρυγγα.

Παράγοντες Κινδύνου

Η γνώση των παραγόντων που αυξάνουν τον κίνδυνο είναι το πρώτο βήμα για την πρόληψη. Καθημερινές συνήθειες, όπως το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ επιβαρύνουν σημαντικά τον οργανισμό. Ειδικότερα το 70% των πασχόντων είναι χρόνιοι καπνιστές, με τους ενεργητικούς καπνιστές να αντιμετωπίζουν 300% μεγαλύτερο κίνδυνο. Όταν το κάπνισμα συνδυάζεται με το αλκοόλ, δρουν αρνητικά, πολλαπλασιάζοντας την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου. Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια καταγράφεται αύξηση των HPV- θετικών καρκίνων, κυρίως στον φάρυγγα, οι οποίοι εμφανίζονται συχνά σε νεαρότερα άτομα χωρίς ιστορικό καπνίσματος ή κατανάλωσης αλκοόλ. Τέλος αξίζει να σημειωθεί ότι έως το 25% των περιστατικών παρατηρείται σε ασθενείς που δεν κάπνισαν ποτέ αλλά και δεν είχαν κανέναν άλλον γνωστό παράγοντα κινδύνου.

Ύποπτες βλάβες και συμπτώματα

Η καθυστέρηση στη διάγνωση αποτελεί τον πιο δυσμενή προγνωστικό παράγοντα. Αντίθετα, το 85-90% των περιστατικών μπορεί να θεραπευτεί εάν διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο.

Ύποπτες προ καρκινικές βλάβες

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην αναγνώριση των ύποπτων προ καρκινικών βλαβών στη στοματική κοιλότητα. Ανάμεσα σε αυτές συμπεριλαμβάνεται η λευκοπλακία, μια λευκή πλάκα άγνωστης αιτιολογίας που δεν αποκολλάται, στην οποία στο 20-25% των  περιπτώσεων συνυπάρχει καρκίνος ή βαριά δυσπλασία. Ακόμη πιο επικίνδυνη είναι η ερυθροπλακία, όπου το ποσοστό συνύπαρξης καρκίνου ή βαριάς δυσπλασίας αγγίζει το 90%. Παράλληλα, στις ύποπτες αλλοιώσεις περιλαμβάνεται η διάστικτη λευκοπλακία, αλλά και κάθε χρόνιο έλκος, δηλαδή μια πληγή που δεν οφείλεται σε κάποιον προφανή τραυματισμό και παραμένει ανεπούλωτη για περισσότερες από δύο εβδομάδες.

Συμπτώματα που απαιτούν ιατρική εκτίμηση

Υπάρχουν επίσης ορισμένα ύποπτα συμπτώματα που καθιστούν αναγκάια την άμεση εκτίμηση από γιατρό. Σε αυτά περιλαμβάνεται κάθε ανεξήγητη διόγκωση, όγκος ή πρήξιμο στην περιοχή στόματος ή του λαιμού, καθώς και ο επίμονος πόνος κατά τη μάσηση, την κατάποση, την ομιλία ή πόνος που αντανακλά στο αυτί. Επιπλέον, συμπτώματα όπως η βραχνάδα, η αλλαγή χροιάς της φωνής, όπως και η εμφάνιση ανεξήγητης αιμορραγίας μέσα στη στοματική κοιλότητα αποτελούν ενδείξεις που δεν πρέπει να αγνοηθούν.

Πρόληψη και Προληπτική Εξέταση

Ο προληπτικός έλεγχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός για άτομα άνω των 45 ετών, καπνιστές, άτομα που καταναλώνουν αλκοόλ ή άτομα με ιστορικό λοίμωξης HPV. Aπαιτούνται 4 απλά βήματα για την προληπτική εξέταση:

  • Λαιμός: Ψηλάφηση των λεμφαδένων και του θυρεοειδούς αδένα.
  • Χείλη: Εξωστοματικός έλεγχος.
  • Στόμα: Επισκόπηση της γλώσσας, του εδάφους του στόματος, των παρειών (μάγουλα), των ούλων και της υπερώας (ουρανίσκος).
  • Φάρυγγας: Έλεγχος των αμυγδαλών, της μαλακής υπερώας και της βάσης της γλώσσας.

Η σημασία της έγκαιρης παρέμβασης

Παρά τις προόδους στη χειρουργική, την ακτινοθεραπεία και τη χημειοθεραπεία, η 5-ετής επιβίωση παραμένει κοντά στο 60%. Επιπλέον, οι θεραπείες σε προχωρημένα στάδια μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα ζωής των ασθενών, προκαλώντας λειτουργικά (δυσκολία στην ομιλία, τη μάσηση, την κατάποση, την αναπνοή), αισθητικά ή ψυχολογικά προβλήματα.

 

Eπιτακτική η ανάγκη για Ψυχολογική Υποστήριξη σε ογκολογικούς ασθενείς. Η ομάδα του ΚΑΠΑ3 εξηγεί και υποστηρίζει

 

Καθηµερινά, οι επαγγελµατίες υγείας καλούνται να επικοινωνήσουν, να αξιολογήσουν και κυρίως να υποστηρίξουν ανθρώπους που βιώνουν την εµπειρία του καρκίνου.

Η ογκολογική νόσος επηρεάζει µόνο τη σωµατική υγεία ή µήπως ασκεί και έντονη επίδραση στην ψυχολογική, κοινωνική και συναισθηµατική ζωή του ατόµου; Οι ανάγκες που αναδύονται κατά τη διάρκεια της ασθένειας είναι πολλές και συχνά συνοδεύονται από το ερώτηµα: «Τι πραγµατικά φέρνει η νόσος στη ζωή ενός ανθρώπου;». Η διάγνωση του καρκίνου επιφέρει σηµαντικές αλλαγές στην καθηµερινότητα, στις σχέσεις, στους κοινωνικούς ρόλους και στον τρόπο µε τον οποίο το άτοµο αντιλαµβάνεται τον εαυτό του και το µέλλον του.

Η διάγνωση του καρκίνου αποτελεί ένα ιδιαίτερα στρεσογόνο γεγονός, το οποίο συχνά συνοδεύεται από συναισθήµατα φόβου, αβεβαιότητας, άγχους και θλίψης. Παράλληλα, οι ασθενείς καλούνται να διαχειριστούν τις επιπτώσεις των θεραπευτικών παρεµβάσεων, όπως η χηµειοθεραπεία, η ακτινοθεραπεία και οι χειρουργικές επεµβάσεις. Οι αλλαγές στην εξωτερική εµφάνιση, η κόπωση, ο πόνος και οι περιορισµοί στην καθηµερινή λειτουργικότητα µπορούν να επηρεάσουν σηµαντικά την αυτοεκτίµηση και την ποιότητα ζωής τους (Pitman et al., 2018).

Η αβεβαιότητα σχετικά µε την πορεία της νόσου και η πιθανότητα υποτροπής αποτελούν σηµαντικές πηγές ψυχολογικής επιβάρυνσης. Η έκταση του φαινοµένου αποτυπώνεται στη µετα-ανάλυση των Mitchell et al. (2011), η οποία περιέλαβε 94 µελέτες και περισσότερους από 14.000 ογκολογικούς ασθενείς. Σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα, το 16,3% των ασθενών πληρούσε τα διαγνωστικά κριτήρια για µείζονα καταθλιπτική διαταραχή, το 10,3% για αγχώδη διαταραχή και το 19,2% για διαταραχή προσαρµογής.

Τα δεδοµένα αυτά αναδεικνύουν ότι ένα σηµαντικό ποσοστότων ογκολογικών ασθενών αντιµετωπίζει σοβαρή ψυχολογική δυσφορία, γεγονός που καθιστά αναγκαία την παροχή εξειδικευµένης ψυχολογικής υποστήριξης.

Επιπλέον, ο καρκίνος επηρεάζει συχνά τις οικογενειακές και κοινωνικές σχέσεις του ατόµου. Ο ασθενής µπορεί να αναγκαστεί να περιορίσει ή να εγκαταλείψει επαγγελµατικούς και κοινωνικούς ρόλους, ενώ η οικογένεια καλείται να προσαρµοστεί σε νέες απαιτήσεις και ευθύνες, βιώνοντας και η ίδια σηµαντική ψυχολογική επιβάρυνση (Northouse et al., 2010).

Οι ογκολογικοί ασθενείς παρουσιάζουν αυξηµένη ανάγκη για ψυχολογική υποστήριξη, καθώς η νόσος επηρεάζει σηµαντικά την ψυχική, κοινωνική και συναισθηµατική τους λειτουργικότητα. Ο φόβος για την εξέλιξη της ασθένειας, η αβεβαιότητα για το µέλλον, οι επιπτώσεις των θεραπειώνκαι η πιθανότητα υποτροπής αποτελούν σηµαντικές πηγές ψυχολογικής επιβάρυνσης. Παράλληλα, η εµπειρία του καρκίνου συχνά συνοδεύεται από αισθήµατα απώλειας ελέγχου, φόβου και συναισθηµατικής δυσφορίας. Η σύγχρονη ψυχοογκολογική βιβλιογραφία αναγνωρίζει ότι η έγκαιρη αναγνώριση των ψυχοκοινωνικών αναγκών και η παροχή κατάλληλων παρεµβάσεων αποτελούν αναπόσπαστο µέρος της ολιστικής ογκολογικής φροντίδας (Caruso & Breitbart, 2020· Mehnert-Theuerkauf et al., 2023).

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ψυχολογική υποστήριξη αποτελεί βασικό στοιχείο της ολιστικής φροντίδας των ογκολογικών ασθενών. Η ολιστική φροντίδα αναφέρεται σε µια ολοκληρωµένη προσέγγιση που λαµβάνει υπόψη όχι µόνο τις σωµατικές ανάγκες του ασθενούς, αλλά και τις ψυχολογικές, κοινωνικές και πνευµατικές διαστάσεις της υγείας του. Η συµβουλευτική, η ψυχοθεραπεία και οι οµάδες υποστήριξης προσφέρουν έναν ασφαλή χώρο έκφρασης συναισθηµάτων και ενίσχυσης της ψυχικής ανθεκτικότητας (National Comprehensive Cancer Network [NCCN], 2024).

Παράλληλα, συµβάλλουν στη βελτίωση της προσαρµογής στη θεραπεία, στην ενίσχυση της συνεργασίας µε τους επαγγελµατίες υγείας και στη διατήρηση της ποιότητας ζωής. Όπως υποστηρίζουν οι Holland και Weiss (2008), η ψυχοκοινωνική φροντίδα αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της ποιοτικής ογκολογικής περίθαλψης από τη διάγνωση έως και τη φάση της επιβίωσης.

Συµπερασµατικά, η εµπειρία του καρκίνου αποτελεί µια σύνθετη και πολυδιάστατη διαδικασία που επηρεάζει κάθε πτυχή της ζωής του ατόµου. Η αντιµετώπιση της νόσου δεν περιορίζεται αποκλειστικά στη σωµατική θεραπεία, αλλά απαιτεί την αναγνώριση και την κάλυψη των ψυχολογικών και κοινωνικών αναγκών που αναδύονται σε κάθε στάδιό της. Η παροχή έγκαιρης και συστηµατικής ψυχολογικής υποστήριξης µπορεί να ενδυναµώσει τον ασθενή, να βελτιώσει την προσαρµογή του στις απαιτήσεις της θεραπείας και να συµβάλει ουσιαστικά στη διατήρηση της αξιοπρέπειας, της ελπίδας και της ποιότητας ζωής του. Η ψυχολογική φροντίδα θα πρέπει να αντιµετωπίζεται ως βασικό δικαίωµα κάθε ογκολογικού ασθενούς και ως αναπόσπαστο µέρος της σύγχρονης ογκολογικής πρακτικής.

Διασύνδεση Ψυχολογικής και Κοινωνικής Υπηρεσίας στο πλαίσιο της ψυχοκοινωνικής φροντίδας

Η φροντίδα των ογκολογικών ασθενών δεν περιορίζεται στην αντιµετώπιση της νόσου και των σωµατικών της επιπτώσεων. Οι ανάγκες που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της θεραπείας είναι συχνά πολύπλευρες και αφορούν τόσο την ψυχολογική κατάσταση του ατόµου όσο και πρακτικά, κοινωνικά ή οικονοµικά ζητήµατα που επηρεάζουν την καθηµερινότητά του.

Για τον λόγο αυτό, η αποτελεσµατική υποστήριξη προϋποθέτει τη στενή συνεργασία διαφορετικών επαγγελµατιών υγείας µέσα από ένα κοινό πλαίσιο ψυχοκοινωνικής φροντίδας. Στο πλαίσιο αυτό, η Κοινωνική και η Ψυχολογική Υπηρεσία λειτουργούν συµπληρωµατικά, µε κοινό στόχο την ενίσχυση της ποιότητας ζωής και της συνολικής προσαρµογής του ατόµου στην εµπειρία της ασθένειας.

Η επαφή του ωφελούµενου µε την υπηρεσία µπορεί να ξεκινήσει είτε µέσω της Κοινωνικής είτε µέσω της Ψυχολογικής Υπηρεσίας. Κατά την πρώτη επικοινωνία πραγµατοποιείται διερεύνηση των αναγκών του και παρέχεται ενηµέρωση για το σύνολο των διαθέσιµων υπηρεσιών υποστήριξης.

Ανεξάρτητα από το αρχικό αίτηµα, ο ωφελούµενος ενηµερώνεται για τη δυνατότητα λήψης ψυχολογικής υποστήριξης, καθώς η εµπειρία του καρκίνου συνοδεύεται συχνά από αυξηµένες ψυχοσυναισθηµατικές ανάγκες που δεν είναι πάντοτε εµφανείς από την πρώτη επαφή. Με τη συναίνεσή του, µπορεί να πραγµατοποιηθεί εσωτερική παραποµπή στην Ψυχολογική Υπηρεσία για περαιτέρω αξιολόγηση και υποστήριξη.

Η Ψυχολογική Υπηρεσία αναλαµβάνει την αρχική εκτίµηση, τη λήψη ενηµερωµένης συναίνεσης και τη δηµιουργία ατοµικού φακέλου υποστήριξης. Στη συνέχεια παρέχεται ένας δοµηµένος κύκλος συνεδριών, προσαρµοσµένος στις ανάγκες του ωφελούµενου. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας ενδέχεται να αναδειχθούν ζητήµατα που σχετίζονται µε κοινωνικές παροχές, εργασιακές δυσκολίες, οικονοµικές επιβαρύνσεις, διαδικασίες πιστοποίησης αναπηρίας ή άλλες πρακτικές ανάγκες που επηρεάζουν σηµαντικά την καθηµερινή λειτουργικότητα του ατόµου και της οικογένειάς του. Σε αυτές τις περιπτώσεις, και πάντοτε µε τη συγκατάθεση του ωφελούµενου, ενεργοποιείται η συνεργασία µε την Κοινωνική Υπηρεσία, η οποία αναλαµβάνει τη διαχείριση των σχετικών κοινωνικών και διοικητικών θεµάτων.

Η ανταλλαγή πληροφοριών µεταξύ των δύο υπηρεσιών πραγµατοποιείται αποκλειστικά µε τη συναίνεση του ωφελούµενου και περιορίζεται στα απολύτως απαραίτητα στοιχεία για τη συνέχεια της φροντίδας. Δεν κοινοποιείται το περιεχόµενο των ψυχολογικών συνεδριών ούτε προσωπικές πληροφορίες που δεν σχετίζονται µε το ζητούµενο αίτηµα. Η συνεργασία βασίζεται στην αρχή της ελάχιστης απαραίτητης πληροφορίας.

Παράλληλα, η τακτική επικοινωνία και ο συντονισµός µεταξύ των δύο υπηρεσιών επιτρέπουν την έγκαιρη αναγνώριση νέων αναγκών και τη διασφάλιση της συνέχειας της φροντίδας. Η Κοινωνική Υπηρεσία επικεντρώνεται στις πρακτικές, κοινωνικές και διοικητικές διαστάσεις της υποστήριξης, ενώ η Ψυχολογική Υπηρεσία εστιάζει στην ψυχική ανθεκτικότητα, τη συναισθηµατική επεξεργασία της εµπειρίας της νόσου και την προσαρµογή στις αλλαγές που αυτή επιφέρει. Η συνεργασία των δύο υπηρεσιών επιτρέπει µια πιο ολοκληρωµένη ανταπόκριση στις ανάγκες του ογκολογικού ασθενούς Με αυτόν τον τρόπο διαµορφώνεται ένα ενιαίο πλαίσιο ψυχοκοινωνικής φροντίδας που υποστηρίζει ουσιαστικά τον ασθενή και το υποστηρικτικό του περιβάλλον σε όλα τα στάδια της διαδροµής του µε τη νόσο.

Κάπα3 – Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών
Μαζί, με γνώση, φροντίδα και ανθρώπινη παρουσία.

Επικοινωνήστε μαζί μας : https://www.kapa3.gr/epikoinonia/ γραφόντας στο πλαίσιο Μήνυμα “Ψυχολογική υποστήριξη”

Ή  ΚΑΛΈΣΤΕ ΣΤΟ

  • Αθήνα: Κωστή Παλαμά 13, 3ος όροφος, (09:00 – 17:00) 6982003282

 

Βιβλιογραφία

Caruso, R., & Breitbart, W. (2020). Mental health care in oncology: Contemporary perspective on 

the psychosocial burden of cancer and evidence-based interventions. Epidemiology and Psychiatric 

Sciences, 29, e86. https://doi.org/10.1017/S2045796019000866

Holland, J., & Weiss, T. (2008). The new standard of quality cancer care: Integrating the 

psychosocial aspects in routine cancer from diagnosis through survivorship. Cancer Journal, 14(6),

425–428. https://doi.org/10.1097/PPO.0b013e31818d8934

Mehnert-Theuerkauf, A., Hufeld, J. M., Esser, P., Goerling, U., Hermann, M., Zimmermann, T.,

Reuter, H., & Ernst, J. (2023). Prevalence of mental disorders, psychosocial distress, and perceived 

need for psychosocial support in cancer patients and their relatives stratified by biopsychosocial 

factors: Rationale, study design, and methods of a prospective multi-center observational cohort 

study (LUPE study). Frontiers in Psychology, 14, 1125545. https://doi.org/10.3389/

fpsyg.2023.1125545

Mitchell, A. J., Chan, M., Bhatti, H., Halton, M., Grassi, L., Johansen, C., & Meader, N. (2011).

Prevalence of depression, anxiety, and adjustment disorder in oncological, haematological, and 

palliative-care settings: A meta-analysis of 94 interview-based studies. The Lancet Oncology, 12(2),

160–174. https://doi.org/10.1016/S1470-2045(11)70002-X 

National Comprehensive Cancer Network. (2024). NCCN Clinical Practice Guidelines in 

Oncology: Distress Management. NCCN.

Northouse, L. L., Katapodi, M. C., Song, L., Zhang, L., & Mood, D. W. (2010). Interventions with 

family caregivers of cancer patients: Meta-analysis of randomized trials. CA: A Cancer Journal for 

Clinicians, 60(5), 317–339. https://doi.org/10.3322/caac.20081Pitman, A., Suleman, S., Hyde, N., & Hodgkiss, A. (2018). Depression and anxiety in patients with 

cancer. BMJ, 361, k1415. https://doi.org/10.1136/bmj.k

Συμφωνητικού Συνεργασίας μεταξύ του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής (Τμήμα Εργοθεραπείας)και Καπα3.

Την Τρίτη 9 Ιουνίου πραγματοποιήθηκε συνάντηση με σκοπό την υπογραφή Συμφωνητικού Συνεργασίας μεταξύ του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής και συγκεκριμένα του Τμήματος Εργοθεραπείας, και του ΚΑΠΑ3.

Στη συνάντηση, συμμετείχαν ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Παναγιώτης Καλδής, η Πηνελόπη Βλοντινού, Επίκουρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Εργοθεραπείας  Πηνελόπη Βλοντινού, η Ευαγγελή Μπίστα, συνιδρύτρια (Co-Founder) του οργανισμού καθώς και εκπροσώποι των δυο φορέων όπως  η διεπιστημονική ομάδα του ΚΑΠΑ3, Δέσποινα Χρυσοστομίδου – Ψυχολόγος, Κατερίνα Γεωργιοπούλου – Κοινωνική Λειτουργός,Γιάννη Κοντογιώργη- Ψυχολόγος, και Ελευθερία-Ειρήνη Πολυζώτη, φοιτήτρια Πρακτικής Άσκησης του Τμήματος Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής καθώς και φοιτητές του τμήματος  εργοθεραπείας.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης πραγματοποιήθηκε εποικοδομητική συζήτηση σχετικά με τις προοπτικές συνεργασίας μεταξύ των δύο φορέων, με στόχο την ανάπτυξη κοινών δράσεων και πρωτοβουλιών που θα συμβάλουν στην ενίσχυση της εκπαίδευσης, της έρευνας, της κοινωνικής προσφοράς και της σύνδεσης της ακαδημαϊκής κοινότητας με την κοινωνία.

Στο πλαίσιο αυτό,  τον Απρίλιο αποφασίστηκε η από κοινού διοργάνωση ενός μεγάλου επιστημονικού συνεδρίου, το οποίο θα εστιάζει στη διεπιστημονική και ολιστική προσέγγιση της υγείας, στην καταπολέμηση των κοινωνικών ανισοτήτων στην περίθαλψη, καθώς και στη διαχείριση της χρόνιας νόσου. Σκοπός της πρωτοβουλίας αυτής είναι η ευαισθητοποίηση της κοινότητας, η ανταλλαγή τεχνογνωσίας μεταξύ επαγγελματιών και επιστημονικών φορέων, καθώς και η διάχυση της επιστημονικής γνώσης και πληροφορίας στο ευρύ κοινό.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο καινοτόμο έργο του ΚΑΠΑ3, τον ψηφιακό Πλοηγό Υγείας «Μυρτώ», ένα σύγχρονο εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης που βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης και έχει σχεδιαστεί για να υποστηρίζει ογκολογικούς ασθενείς, τις οικογένειές τους και τους φροντιστές τους. Η «Μυρτώ» θα λειτουργεί ως ψηφιακός βοηθός (Chatbot) και Πλοηγός Υγείας και Δικαιωμάτων, παρέχοντας άμεση, αξιόπιστη και εξατομικευμένη πληροφόρηση σχετικά με θέματα υγείας, κοινωνικής πρόνοιας, δικαιωμάτων, παροχών και διαθέσιμων υποστηρικτικών υπηρεσιών. Στόχος του έργου είναι η ενδυνάμωση των ασθενών, η βελτίωση της πρόσβασής τους στην πληροφορία και η μείωση των ανισοτήτων στην υγειονομική και κοινωνική φροντίδα μέσω της αξιοποίησης ψηφιακών τεχνολογιών και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης. Η ανάπτυξη της «Μυρτώς» αποτελεί μία πρωτοποριακή παρέμβαση κοινωνικής τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο της ογκολογικής φροντίδας στην Ελλάδα και εντάσσεται στη στρατηγική του ΚΑΠΑ3 για την προώθηση της καινοτομίας, της προσβασιμότητας και της ενεργού συμμετοχής των ασθενών στη διαχείριση της υγείας τους.

Η συνάντηση ολοκληρώθηκε σε ιδιαίτερα θετικό κλίμα αμοιβαίας εκτίμησης και αναγνώρισης. Στο πλαίσιο αυτό, το Τμήμα Εργοθεραπείας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής προχώρησε σε συμβολική προσφορά προς την εκπρόσωπο του ΚΑΠΑ3, Ευαγγελή Μπίστα, δίνοντάς της ένα αναμνηστικό ως ένδειξη εκτίμησης για την πολυετή και πολύτιμη κοινωνική της προσφορά στον τομέα της στήριξης ογκολογικών ασθενών. Παράλληλα, ως ένδειξη φιλοξενίας και εκτίμησης, προσφέρθηκε στην ομάδα της κρασί ειδικής παραγωγής, το οποίο αποτελεί αυθεντικό δημιούργημα του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής.