Το Κάπα3 στην Ευρωπαϊκή Ημέρα Φροντιστή: Η φροντίδα του φροντιστή είναι μέρος της φροντίδας του ασθενούς

Η αθέατη επιβάρυνση των οικογενειών, τα δεδομένα από την καθημερινή λειτουργία του Κάπα3 και η ανάγκη για κοινωνική πλοήγηση, ψυχοκοινωνική υποστήριξη και ισότιμη πρόσβαση στην ογκολογική φροντίδα.

Αθήνα, 6 Οκτωβρίου 2026

Το Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών – Κάπα3 συμμετείχε στην εκδήλωση που διοργάνωσε το Ελληνικό Δίκτυο Φροντιστών ΕΠΙΟΝΗ, με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα Φροντιστή, την Τρίτη 6 Οκτωβρίου 2026, στο Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Ελλάδα.

Με την παρουσίαση «Ο Φροντιστής ως Βασικός Πυλώνας Στήριξης του Ογκολογικού Ασθενούς: Η Ελληνική Πραγματικότητα», η Ευαγγελή Μπίστα, συνιδρύτρια του Κάπα3, και η Μαρίλια Μπάρκα, φοιτήτρια Ψυχολογίας και εθελόντρια του οργανισμού, ανέδειξαν τον πολυδιάστατο ρόλο των άτυπων φροντιστών, τις καθημερινές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν και την ανάγκη αναγνώρισης της συμβολής τους στην ογκολογική φροντίδα.

Η παρουσίαση συνέδεσε την επιστημονική γνώση με τα δεδομένα της καθημερινής λειτουργίας του Κάπα3, αναδεικνύοντας ότι η αποτελεσματική υποστήριξη των ανθρώπων με καρκίνο δεν μπορεί να περιορίζεται στη θεραπευτική διαδικασία.

Η φροντίδα δεν σταματά στο νοσοκομείο. Συνεχίζεται στο σπίτι, στην εργασία, στην οικογένεια και σε κάθε πτυχή της καθημερινής ζωής.

Ο άτυπος φροντιστής: Ο αθέατος συντονιστής της ογκολογικής διαδρομής

Πίσω από κάθε θεραπευτική διαδρομή υπάρχει συχνά ένας άνθρωπος που αναλαμβάνει να οργανώσει ραντεβού, να αναζητήσει πληροφορίες, να διεκπεραιώσει διοικητικές διαδικασίες, να συντονίσει μετακινήσεις και να προσφέρει συναισθηματική στήριξη.

Ο άτυπος φροντιστής, συνήθως μέλος της οικογένειας ή πρόσωπο του στενού περιβάλλοντος, γίνεται πολλές φορές ο αθέατος συντονιστής της φροντίδας.

Η συμβολή του, ωστόσο, συνοδεύεται από ένα σημαντικό πρακτικό, κοινωνικό, οικονομικό και ψυχολογικό βάρος.

Η ανάγκη συνδυασμού εργασίας και φροντίδας, η απώλεια προσωπικού χρόνου, οι οικονομικές επιβαρύνσεις, η αβεβαιότητα για την πορεία της νόσου και η συνεχής συναισθηματική πίεση μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής του.

Παράλληλα, οι ανάγκες δεν ολοκληρώνονται απαραίτητα με το τέλος της θεραπείας. Η περίοδος της αποκατάστασης, η επιστροφή στην καθημερινότητα, ο φόβος υποτροπής και η προσαρμογή σε νέους οικογενειακούς ρόλους δημιουργούν πρόσθετες προκλήσεις.

Η υποστήριξη του φροντιστή δεν αποτελεί μια συμπληρωματική κοινωνική παροχή. Είναι ουσιαστική προϋπόθεση για τη συνέχεια και την ποιότητα της φροντίδας.

Τι αποκαλύπτουν τα δεδομένα του Κάπα3

Η καθημερινή εμπειρία του Κάπα3 επιβεβαιώνει τη σημαντική παρουσία των φροντιστών στη διαδικασία αναζήτησης υποστήριξης.

Σύμφωνα με την εσωτερική καταγραφή τηλεφωνικών επαφών του οργανισμού, από τις 27 Ιανουαρίου έως τις 30 Ιουλίου 2026, πραγματοποιήθηκαν συνολικά 1.251 τηλεφωνικές επαφές.

Από αυτές, οι 614 ήταν εισερχόμενες και οι 637 εξερχόμενες, ενώ 184 εισερχόμενες επαφές προήλθαν από φροντιστές.

Παράλληλα, στοιχεία αιτημάτων του Κάπα3 από την περίοδο 2024–2025 δείχνουν ότι το 50,7% των πρώτων επαφών πραγματοποιήθηκε από φροντιστές. Στο ίδιο σύνολο καταγραφών, το 89,1% των φροντιστών που επικοινώνησαν ήταν συγγενείς πρώτου βαθμού.

Τα στοιχεία αυτά αφορούν τις καταγραφές του οργανισμού και δεν αποτελούν αντιπροσωπευτική επιδημιολογική αποτύπωση του συνόλου των φροντιστών στην Ελλάδα.

Αναδεικνύουν, ωστόσο, μια ουσιαστική πραγματικότητα: πολύ συχνά, ο άνθρωπος που αναζητά πρώτος πληροφορίες, καθοδήγηση και λύσεις δεν είναι ο ίδιος ο ασθενής, αλλά εκείνος που βρίσκεται δίπλα του.

Τα συχνότερα ζητήματα περιλαμβάνουν διοικητική καθοδήγηση, κοινωνικά δικαιώματα και παροχές, διαδικασίες ΚΕΠΑ, εργασιακές διευκολύνσεις και ανάγκες ψυχολογικής υποστήριξης.

Το πρόβλημα δεν είναι πάντοτε η πλήρης απουσία πληροφορίας. Συχνά είναι ο κατακερματισμός της σε διαφορετικές υπηρεσίες, η πολυπλοκότητα των διαδικασιών και η δυσκολία μετατροπής της σε συγκεκριμένα βήματα.

Οι ασθενείς και οι φροντιστές δεν χρειάζονται απλώς περισσότερη πληροφορία. Χρειάζονται αξιόπιστη καθοδήγηση που οδηγεί σε πράξη.

Η ψυχολογική επιβάρυνση των φροντιστών δεν είναι πάντα ορατή

Η επιβάρυνση του φροντιστή (caregiver burden) δεν περιορίζεται στη σωματική κόπωση.

Περιλαμβάνει την ψυχική πίεση, την οικονομική ανασφάλεια, τις αλλαγές στην οικογενειακή ισορροπία, την κοινωνική απομόνωση και, πολλές φορές, βαθύτερα υπαρξιακά ερωτήματα.

Ο φροντιστής καλείται να παραμένει διαθέσιμος και λειτουργικός, ακόμη και όταν ο ίδιος βιώνει φόβο, θλίψη, αβεβαιότητα ή εξάντληση.

Συχνά διστάζει να εκφράσει τις ανάγκες του, θεωρώντας ότι η προτεραιότητα πρέπει να δίνεται αποκλειστικά στον άνθρωπο που νοσεί.

Όμως η ανάγκη υποστήριξης δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας.

Η έγκαιρη αναγνώριση της ψυχολογικής δυσφορίας, η πρόσβαση σε συμβουλευτική και ψυχοκοινωνική φροντίδα, καθώς και η δυνατότητα πρακτικής υποστήριξης μπορούν να συμβάλουν στην καλύτερη διαχείριση της καθημερινής επιβάρυνσης.

Η φροντίδα του φροντιστή αποτελεί μέρος της ολοκληρωμένης φροντίδας του ασθενούς.

Η κοινωνική πλοήγηση ως γέφυρα πρόσβασης και υποστήριξης

Στο Κάπα3, η κοινωνική πλοήγηση δεν περιορίζεται στην απάντηση ενός μεμονωμένου ερωτήματος.

Αποτελεί μια οργανωμένη διαδικασία αναγνώρισης αναγκών, καταγραφής αιτημάτων, προτεραιοποίησης, αναζήτησης λύσεων, παραπομπής στις κατάλληλες υπηρεσίες και επαναξιολόγησης της υποστήριξης.

Η προσέγγιση αυτή επιδιώκει να συνδέει τον ασθενή και τον φροντιστή με τις υπηρεσίες υγείας, τις δομές κοινωνικής προστασίας και τους κατάλληλους επαγγελματίες.

Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος της κοινωνικής εργασίας και της διεπιστημονικής συνεργασίας, ώστε οι πρακτικές, οικονομικές, διοικητικές και ψυχολογικές ανάγκες να αντιμετωπίζονται συντονισμένα.

Η εμπειρία του Κάπα3 αναδεικνύει ότι η πραγματική πρόσβαση στη φροντίδα δεν εξαρτάται μόνο από τη διαθεσιμότητα των υπηρεσιών, αλλά και από τη δυνατότητα κάθε ανθρώπου να τις γνωρίζει, να τις κατανοεί και να τις αξιοποιεί.

Η ΜΥΡΤΩ: Όταν η ψηφιακή καινοτομία ενισχύει την ανθρώπινη καθοδήγηση

Στην εκδήλωση παρουσιάστηκε επίσης η ΜΥΡΤΩ – Ψηφιακή Κοινωνική Πλοηγός του Κάπα3, η οποία αξιοποιεί την Τεχνητή Νοημοσύνη για τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε τεκμηριωμένες πληροφορίες σχετικά με δικαιώματα, παροχές και υπηρεσίες υποστήριξης.

Η ΜΥΡΤΩ αναπτύσσεται με την τεχνολογική συνεργασία της SimasiaAI και την υποστήριξη του ΤΙΜΑ Κοινωφελούς Ιδρύματος.

Αξιοποιώντας τεκμηριωμένες πηγές, κατανοητή γλώσσα, διευκρινιστικές ερωτήσεις και μηχανισμούς αναγνώρισης αναγκών, επιδιώκει να υποστηρίζει τον άνθρωπο στην αναζήτηση αξιόπιστης πληροφορίας.

Παράλληλα, η ανθρώπινη εποπτεία και η παραπομπή στην ομάδα υποστήριξης παραμένουν βασικά στοιχεία της προσέγγισης.

Σύμφωνα με το στιγμιότυπο του πίνακα παρακολούθησης της εφαρμογής στις 19 Σεπτεμβρίου 2026, είχαν καταγραφεί 2.220 συνεδρίες χρήσης (sessions). Πρόκειται για συνεδρίες της εφαρμογής και όχι για ισάριθμους μοναδικούς χρήστες ή ωφελουμένους.

Τα θέματα των ερωτημάτων αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα των αναγκών: παροχές ΕΟΠΥΥ, φάρμακα και θεραπείες, πιστοποίηση αναπηρίας, δικαιώματα ασθενών και φροντιστών, εργασιακά ζητήματα και κοινωνική προστασία.

Για το Κάπα3, η σημασία της Τεχνητής Νοημοσύνης βρίσκεται στη δυνατότητά της να συμπληρώνει και να ενισχύει την ανθρώπινη υποστήριξη.

Η τεχνολογία μπορεί να οργανώσει την πληροφορία. Η ανθρώπινη σχέση οργανώνει τη φροντίδα.

Εργασία και φροντίδα: Η ανάγκη θεσμικής αναγνώρισης

Η φροντίδα ενός ανθρώπου με καρκίνο επηρεάζει συχνά και την επαγγελματική ζωή της οικογένειας.

Οι ανάγκες συνοδείας στις θεραπείες, η διαχείριση επειγόντων περιστατικών και η καθημερινή υποστήριξη απαιτούν χρόνο, ευελιξία και κατάλληλες εργασιακές ρυθμίσεις.

Η ενημέρωση για τα δικαιώματα και τις διαθέσιμες άδειες, οι δυνατότητες ευέλικτης εργασίας όπου προβλέπονται, η σταδιακή επαγγελματική επανένταξη και η ευαισθητοποίηση εργοδοτών και τμημάτων ανθρώπινου δυναμικού αποτελούν σημαντικές παραμέτρους της κοινωνικής φροντίδας.

Η αναγνώριση του χρόνου φροντίδας και η προστασία των φροντιστών από τον επαγγελματικό αποκλεισμό πρέπει να αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής κοινωνικής προστασίας.

Πέντε κατευθύνσεις για την ισότιμη πρόσβαση στη φροντίδα

Μέσα από την παρουσίαση του Κάπα3 αναδείχθηκαν πέντε βασικές προτεραιότητες:

Αναγνώριση των άτυπων φροντιστών ως ουσιαστικών εταίρων στη φροντίδα και στην κοινωνική πολιτική.
Ενσωμάτωση της πλοήγησης ασθενών ως σταθερού στοιχείου της οργανωμένης ογκολογικής φροντίδας.
Πρόσβαση σε ψυχοκοινωνική υποστήριξη από τη διάγνωση και σε όλη τη διαδρομή της νόσου.
Υπεύθυνη ψηφιακή ένταξη, με απλή γλώσσα, προσβασιμότητα, διαφάνεια και ανθρώπινη εποπτεία.
Συνεργασία και βιώσιμη χρηματοδότηση, με τη συμμετοχή δημόσιων φορέων, τοπικής αυτοδιοίκησης, επαγγελματιών υγείας και οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών.

Οι προτεραιότητες αυτές συνδέονται με την ανάγκη για ένα σύστημα που δεν αντιμετωπίζει τον ασθενή, τον επιζώντα και τον φροντιστή ως ξεχωριστές, ασύνδετες περιπτώσεις, αλλά αναγνωρίζει τη μεταξύ τους σχέση και τη συνέχεια των αναγκών τους.

Από την αναγνώριση στην ουσιαστική υποστήριξη

Η συμμετοχή του Κάπα3 στην εκδήλωση της ΕΠΙΟΝΗ αποτέλεσε μια ακόμη ευκαιρία ανάδειξης των αναγκών των ανθρώπων που προσφέρουν καθημερινά φροντίδα, συχνά χωρίς επαρκή αναγνώριση και οργανωμένη υποστήριξη.

Η εμπειρία των φροντιστών, η συστηματική καταγραφή των αιτημάτων τους και η αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμη βάση για τον σχεδιασμό περισσότερο αποτελεσματικών υπηρεσιών και πολιτικών υγείας.

Για το Κάπα3, η φροντίδα χρειάζεται να αντιμετωπίζεται ως μια συνεχής διαδικασία που συνδέει τον άνθρωπο με την πληροφορία, τις υπηρεσίες, τους επαγγελματίες και την κοινότητά του.

Καμία θεραπευτική διαδρομή χωρίς πλοήγηση.

Καμία ψηφιακή καινοτομία χωρίς ανθρώπινη παρουσία.

Γιατί η φροντίδα αφορά όχι μόνο εκείνον που νοσεί, αλλά και εκείνον που στέκεται δίπλα του.

Πληροφορίες εκδήλωσης

Ευρωπαϊκή Ημέρα Φροντιστή 2026

Ημερομηνία: 6 Οκτωβρίου 2026
Τοποθεσία: Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Ελλάδα, Λ. Βασ. Αμαλίας 8, Αθήνα
Διοργάνωση: Ελληνικό Δίκτυο Φροντιστών ΕΠΙΟΝΗ

Περισσότερες πληροφορίες:
https://epioni.gr/εκδήλωση-για-την-ευρωπαϊκή-ημέρα-φρον/

Κάπα3 – Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών
https://www.kapa3.gr/

Γνωρίστε τη ΜΥΡΤΩ
https://kapa3-cag-rag-hybrid-deploy.onrender.com/

Το Κάπα3 στις Βρυξέλλες: Χτίζοντας ευρωπαϊκές συνεργασίες για μια πιο ανθρωποκεντρική ογκολογική φροντίδα

Η συμμετοχή στο Cluster 1 Health & Mission Cancer Brokerage Event ανέδειξε τη σημασία της ψηφιακής καινοτομίας, της ενεργού εμπλοκής των ασθενών και της διασυνοριακής συνεργασίας στην ευρωπαϊκή έρευνα για την υγεία.

28 Σεπτεμβρίου 2026 | Βρυξέλλες, Βέλγιο

Comet Meetings, Place Stéphanie 20, Βρυξέλλες

Εκπροσώπηση Κάπα3: Αριστέα Αρχοντίδου

Το Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών – Κάπα3 συμμετείχε στο ευρωπαϊκό Brokerage Event “Building Strong Networks in Cluster 1 Health & Mission Cancer”, που πραγματοποιήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2026 στις Βρυξέλλες, με επίκεντρο την ανάπτυξη συνεργασιών για τις επικείμενες προσκλήσεις του προγράμματος Horizon Europe 2027, στο πλαίσιο του Cluster 1 – Health και της Ευρωπαϊκής Αποστολής για τον Καρκίνο (EU Cancer Mission).

Το Κάπα3 εκπροσώπησε η Αριστέα Αρχοντίδου, συνεργάτιδα του οργανισμού με εξειδίκευση στις τεχνολογίες πληροφορικής στην υγεία, στην πολιτική υγείας και στην εκπροσώπηση των ασθενών, συμμετέχοντας στο πλαίσιο της παρουσίας του Hellenic Digital Health Cluster (HDHC).

Η διοργάνωση συγκέντρωσε ερευνητές, πανεπιστήμια, οργανισμούς υγείας, επιχειρήσεις τεχνολογίας, φορείς καινοτομίας, εκπροσώπους ασθενών και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, με κοινό στόχο τη δημιουργία ισχυρών ευρωπαϊκών δικτύων και τη διαμόρφωση νέων ερευνητικών συνεργασιών.

Για το Κάπα3, η συμμετοχή αυτή αποτελεί μέρος μιας σταθερής προσπάθειας να συνδέει τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων με εμπειρία καρκίνου με τις ευρωπαϊκές εξελίξεις στην έρευνα, στην ψηφιακή υγεία και στην ανάπτυξη περισσότερο προσβάσιμων υπηρεσιών φροντίδας.

Από την ευρωπαϊκή έρευνα στη δημιουργία ουσιαστικών συνεργασιών

Η εκδήλωση αποτέλεσε χώρο ανταλλαγής γνώσης, παρουσίασης ερευνητικών ιδεών και αναζήτησης εταίρων για μελλοντικές ευρωπαϊκές προτάσεις.

Το πρόγραμμα περιλάμβανε ενημερώσεις για τις προτεραιότητες του Horizon Europe 2027, παρουσιάσεις φορέων και ερευνητικών ομάδων, θεματικές συνεδρίες pitching και στοχευμένες διμερείς συναντήσεις δικτύωσης.

Οι κεντρικές θεματικές επικεντρώθηκαν σε τρεις τομείς:

Healthcare Innovation: Νέες προσεγγίσεις στην έρευνα, στην πρόληψη, στη διάγνωση και στη φροντίδα.
Clinical Trials: Ερευνητικές συνεργασίες, κλινικές μελέτες και ανάπτυξη καινοτόμων θεραπευτικών προσεγγίσεων.
Digital Health & Artificial Intelligence: Ψηφιακά εργαλεία, αξιοποίηση δεδομένων και εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης στην υγεία.

Μέσα από τις παρουσιάσεις και τις συζητήσεις αναδείχθηκε ότι οι προκλήσεις της σύγχρονης υγειονομικής φροντίδας απαιτούν όλο και περισσότερο τη συνεργασία διαφορετικών επιστημονικών πεδίων και την ενεργό συμμετοχή φορέων που γνωρίζουν τις ανάγκες των ασθενών στην καθημερινή πράξη.

Η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, η έρευνα και η κοινωνική καινοτομία δεν αποτελούν ανεξάρτητες διαδικασίες. Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τη δυνατότητα να συνδεθούν με πραγματικές ανάγκες, κατάλληλα περιβάλλοντα εφαρμογής και σαφή κριτήρια αξιολόγησης.

Ψηφιακή υγεία και Τεχνητή Νοημοσύνη: Η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί τον άνθρωπο

Μία από τις σημαντικότερες διαπιστώσεις της διοργάνωσης ήταν ότι η ψηφιακή υγεία και η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελούν πλέον απομονωμένες τεχνολογικές θεματικές.

Αντίθετα, διαπερνούν ολοένα περισσότερα πεδία της έρευνας και της υγειονομικής φροντίδας: από την αξιοποίηση επιστημονικών δεδομένων και την υποστήριξη της κλινικής έρευνας έως την πρόληψη, την ενημέρωση και τη διαχείριση σύνθετων αναγκών.

Ωστόσο, η τεχνολογική πρόοδος δεν συνεπάγεται αυτομάτως και κοινωνική πρόοδο.

Μια ψηφιακή εφαρμογή δεν μπορεί να θεωρείται πραγματικά επιτυχημένη εάν οι άνθρωποι στους οποίους απευθύνεται δεν μπορούν να την κατανοήσουν, να την εμπιστευθούν ή να την αξιοποιήσουν.

Για το Κάπα3, η αντιμετώπιση του ψηφιακού αποκλεισμού, η υγειονομική και ψηφιακή εγγραμματοσύνη, η προσβασιμότητα και η υπεύθυνη αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης αποτελούν βασικές προϋποθέσεις της ανθρωποκεντρικής καινοτομίας.

Η προσέγγιση αυτή συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη της ΜΥΡΤΩΣ – Ψηφιακής Κοινωνικής Πλοηγού του Κάπα3, η οποία αξιοποιεί την Τεχνητή Νοημοσύνη για να υποστηρίζει την πρόσβαση σε τεκμηριωμένη και κατανοητή πληροφόρηση σχετικά με κοινωνικά δικαιώματα, παροχές και υπηρεσίες υποστήριξης.

Η ΜΥΡΤΩ αναπτύσσεται με την τεχνολογική συνεργασία της SimasiaAI και την πολύτιμη υποστήριξη του ΤΙΜΑ Κοινωφελούς Ιδρύματος.

Το έργο αναδεικνύει τη δυνατότητα σύνδεσης της τεχνολογικής καινοτομίας με την κοινωνική πλοήγηση και τις ανάγκες των ανθρώπων που ζουν με καρκίνο.

Η ενεργός συμμετοχή των ασθενών ως προϋπόθεση ουσιαστικής καινοτομίας

Ένα ακόμη σημαντικό μήνυμα που αναδείχθηκε μέσα από τις επαφές και τις παρουσιάσεις ήταν η ανάγκη για ενεργό εμπλοκή των ασθενών στην έρευνα και στον σχεδιασμό ψηφιακών υπηρεσιών.

Οι οργανώσεις ασθενών μπορούν να προσφέρουν πολύ περισσότερα από μια τελική αξιολόγηση ή μια συμβολική εκπροσώπηση.

Μπορούν να συμβάλουν στον προσδιορισμό πραγματικών αναγκών, στη συνδιαμόρφωση ερευνητικών ερωτημάτων, στην ανάπτυξη κατανοητών εργαλείων και στην αξιολόγηση λύσεων μέσα σε πραγματικά περιβάλλοντα εφαρμογής.

Η συμμετοχή των ασθενών σε πιλοτικές εφαρμογές (real-world pilots), σε διαδικασίες συνδημιουργίας (co-creation) και στην αξιολόγηση της προσβασιμότητας μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη περισσότερο κατάλληλων, αποδεκτών και βιώσιμων υπηρεσιών.

Για το Κάπα3, αυτή η προσέγγιση βρίσκεται στον πυρήνα της δραστηριότητάς του.

Η εμπειρία από την καθημερινή κοινωνική καθοδήγηση των ωφελουμένων, η αναγνώριση διοικητικών και κοινωνικών εμποδίων και η συστηματική καταγραφή αναγκών μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμη βάση για την ανάπτυξη και αξιολόγηση νέων παρεμβάσεων.

Ευρωπαϊκή δικτύωση και νέες δυνατότητες συνεργασίας

Η παρουσία του Κάπα3 στις Βρυξέλλες, μέσα από το οικοσύστημα του Hellenic Digital Health Cluster, προσέφερε ευκαιρίες επαφής με οργανισμούς και επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στην έρευνα, στην ψηφιακή υγεία και στην κοινωνική καινοτομία.

Κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης πραγματοποιήθηκαν συζητήσεις και ανταλλαγές απόψεων με εκπροσώπους διαφορετικών φορέων, μεταξύ των οποίων:

Γιώργος Δημητρίου, Cluster Manager του HDHC, καθώς και Γιώργος Νικολαΐδης και Μάρθα Ζαχαριάδου από την Ergobyte Informatics S.A.

Σωτηρία Τσαλαμάνη από το KMOP – Social Action and Innovation Centre, Νικόλαος Παπαδόπουλος από το heeelp!, Angie Fasoula από τη MIMA Technologies και Ηλίας Νικολινάκος από την ELPEN Pharmaceutical Co. Inc.

Οι επαφές αυτές δημιουργούν προοπτικές περαιτέρω διερεύνησης κοινών ενδιαφερόντων και πιθανών συνεργασιών, ιδιαίτερα σε πεδία όπως η ψηφιακή προσβασιμότητα, η ανθρωποκεντρική τεχνολογία, η συμμετοχή των ασθενών και η εφαρμοσμένη έρευνα.

Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στο Δίκτυο ΠΡΑΞΗ (PRAXI Network) για την υποστήριξη της ελληνικής συμμετοχής, καθώς και στους εθνικούς εκπροσώπους των προγραμμάτων Horizon Europe και στους συνδιοργανωτές που συνέβαλαν στη δημιουργία ενός ουσιαστικού περιβάλλοντος ευρωπαϊκής συνεργασίας.

Το Κάπα3 ως εταίρος στην ανθρωποκεντρική έρευνα και καινοτομία

Η συμμετοχή του Κάπα3 στη συγκεκριμένη ευρωπαϊκή διοργάνωση ενισχύει τη στρατηγική του κατεύθυνση προς τη διαμόρφωση συνεργασιών που συνδυάζουν την επιστημονική γνώση με την κοινωνική εμπειρία.

Μέσα από τις υπηρεσίες κοινωνικής πλοήγησης, τη συνεργασία με επαγγελματίες υγείας, τη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά ερευνητικά έργα και την ανάπτυξη ψηφιακών εργαλείων, ο οργανισμός επιδιώκει να συμβάλει στον σχεδιασμό, στην εφαρμογή και στην αξιολόγηση παρεμβάσεων που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των ασθενών και των φροντιστών τους.

Στο πλαίσιο των μελλοντικών ευρωπαϊκών συνεργασιών, το Κάπα3 μπορεί να συνεισφέρει εμπειρία και τεχνογνωσία στην κοινωνική πλοήγηση, στην προσέγγιση και συμμετοχή ασθενών, στην υγειονομική εγγραμματοσύνη, στη συνδιαμόρφωση υπηρεσιών και στην αξιολόγηση της εμπειρίας των τελικών χρηστών.

Η συμμετοχή αυτή δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας ανάπτυξης ενός τεκμηριωμένου, ανθρωποκεντρικού και αξιολογήσιμου μοντέλου υποστήριξης στην ογκολογική φροντίδα.

Από τις ευρωπαϊκές επαφές στη δημιουργία κοινωνικής αξίας

Η εμπειρία των Βρυξελλών επιβεβαιώνει τη σημασία της έγκαιρης συμμετοχής στον ευρωπαϊκό διάλογο και της δημιουργίας συνεργασιών που μπορούν να συνδέσουν τη γνώση, την τεχνολογία και τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων.

Καθώς διαμορφώνονται οι κοινοπραξίες και οι προτάσεις για τις προσκλήσεις του Horizon Europe 2027, η παρουσία οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών και φορέων εκπροσώπησης ασθενών αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για πιο συμπεριληπτική έρευνα και καινοτομία.

Για το Κάπα3, η ευρωπαϊκή συνεργασία αποκτά αξία όταν μετατρέπεται σε καλύτερη πληροφόρηση, ισότιμη πρόσβαση, περισσότερες δυνατότητες υποστήριξης και ουσιαστική βελτίωση της καθημερινής ζωής.

Γιατί η καινοτομία στην υγεία δεν μετριέται μόνο με όσα μπορούμε να αναπτύξουμε τεχνολογικά, αλλά και με το πόσους ανθρώπους μπορούμε πραγματικά να συμπεριλάβουμε.

Η φροντίδα δεν σταματά στη θεραπεία. Αφορά ολόκληρη τη ζωή.

Περισσότερες πληροφορίες

Cluster Health & Mission Cancer Brokerage Event
https://www.b2match.com/e/cluster-health-mission-cancer-brokerage

Hellenic Digital Health Cluster
https://hdhc.gr/

Κάπα3 – Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών
https://www.kapa3.gr/

ΜΥΡΤΩ – Ψηφιακή Κοινωνική Πλοηγός
https://kapa3-cag-rag-hybrid-deploy.onrender.com/

Το Κάπα3 στο Καρπενήσι! 30 Οκτωβρίου – 1 Νοεμβρίου 2026 στο 13ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Νοσηλευτικής Ογκολογίας

Το Κάπα3 στο 13ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Νοσηλευτικής Ογκολογίας: Από τη γνώση στην πράξη, με επίκεντρο τον άνθρωπο

Τρεις επιστημονικές συμμετοχές για την εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας, την κοινωνική και οικονομική επιβάρυνση των ασθενών και τον ρόλο της πλοήγησης στην ογκολογική φροντίδα.

30 Οκτωβρίου – 1 Νοεμβρίου 2026 | Ξενοδοχείο Montana, Καρπενήσι

Το Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών – Κάπα3 συμμετέχει στο 13ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Νοσηλευτικής Ογκολογίας, το οποίο διοργανώνεται από τον Τομέα Νοσηλευτικής Ογκολογίας του Εθνικού Συνδέσμου Νοσηλευτών Ελλάδος (ΕΣΝΕ), από τις 30 Οκτωβρίου έως την 1η Νοεμβρίου 2026, στο Καρπενήσι.

Με κεντρικό μήνυμα «Οδηγώντας την Αλλαγή, Δημιουργώντας Ελπίδα», η φετινή διοργάνωση φιλοδοξεί να αναδείξει τον σημαντικό ρόλο της νοσηλευτικής ογκολογίας στην εξέλιξη της επιστημονικής γνώσης, στη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών και στη διαμόρφωση μιας περισσότερο ολοκληρωμένης και ανθρωποκεντρικής φροντίδας.

Η παρουσία του Κάπα3 αποκτά ιδιαίτερη επιστημονική σημασία μέσα από τρεις συμμετοχές, οι οποίες συνδέουν την εκπαίδευση και την ανάπτυξη των επαγγελματιών υγείας με την εμπειρία των ασθενών, τις κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις της νόσου και την ανάγκη για οργανωμένη καθοδήγηση σε όλη την ογκολογική διαδρομή.

Οι τρεις αυτές θεματικές αποτελούν διαφορετικές αλλά αλληλοσυμπληρούμενες πλευρές ενός κοινού ζητήματος: πώς η επιστημονική γνώση μπορεί να μετατρέπεται σε ουσιαστική, προσβάσιμη και αξιολογήσιμη φροντίδα για κάθε άνθρωπο που ζει με καρκίνο.

1. Εκπαιδευτικές ανάγκες επαγγελματιών υγείας: Από τη μετάδοση της γνώσης στην πραγματική αλλαγή

Σάββατο 31 Οκτωβρίου 2026 | 17:30–19:00

Ανοικτή επιστημονική συζήτηση

«Εκπαιδευτικές Ανάγκες Επαγγελματιών Υγείας: Ένα Κρίσιμο Ζήτημα για τη Σύγχρονη Ογκολογική Φροντίδα»

Συντονισμός: Ευαγγελή Μπίστα, PhD(c), MBA, MSc, BSc, συνιδρύτρια του Κέντρου Καθοδήγησης Καρκινοπαθών – Κάπα3.

Η σύγχρονη ογκολογική φροντίδα εξελίσσεται με ταχύτητα. Νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις, εξατομικευμένη φροντίδα, αυξανόμενες ψυχοκοινωνικές ανάγκες, ψηφιακή μετάβαση και εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης μεταβάλλουν σημαντικά τις γνώσεις και τις δεξιότητες που απαιτούνται από τους επαγγελματίες υγείας.

Ωστόσο, η παρακολούθηση ενός εκπαιδευτικού προγράμματος δεν διασφαλίζει από μόνη της την αλλαγή της επαγγελματικής πρακτικής.

Στο επίκεντρο θα βρεθούν η αφομοιωτική ικανότητα των οργανισμών και των επαγγελματιών υγείας (absorptive capacity), η μεταφορά της γνώσης στην κλινική πράξη (knowledge translation), η οργανωσιακή μάθηση, η ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων και η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της συνεχιζόμενης εκπαίδευσης.

Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στη διαπίστωση ότι η εκπαίδευση δεν αφορά μόνο το άτομο, αλλά και το περιβάλλον στο οποίο καλείται να εφαρμόσει όσα έμαθε.

Η ηγεσία, η συνεργασία, η οργανωσιακή κουλτούρα, η πρόσβαση στην πληροφορία και η υποστήριξη των εργαζομένων μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά τη μετατροπή της επιστημονικής γνώσης σε καθημερινή πρακτική.

Στη συζήτηση συμμετέχουν οι:

Ουρανία Γκοβίνα
Θεοχάρης Κωνσταντινίδης
Γιώργος Καπετανάκης
Θεοδώρα Κάππου
Μαρία Λαβδανίτη
Αικατερίνη Μανούσου
Αικατερίνη Παπαδημητρίου
Δημήτριος Παπαγεωργίου

Μέσα από τις διαφορετικές επιστημονικές και επαγγελματικές οπτικές των συμμετεχόντων, η συζήτηση επιδιώκει να αναδείξει κοινές προτεραιότητες για την εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας και τη σύνδεσή της με μετρήσιμες βελτιώσεις στην ποιότητα της ογκολογικής φροντίδας.

Κεντρικό ερώτημα:

Πώς περνάμε από τη μετάδοση της γνώσης στην πραγματική αφομοίωση και εφαρμογή της, δημιουργώντας επαγγελματίες και οργανισμούς ικανούς να μαθαίνουν, να εξελίσσονται και να βελτιώνουν τη φροντίδα;

2. Προσβασιμότητα στην ογκολογική φροντίδα: Υγεία, κοινωνία και οικονομία

Στρογγυλό τραπέζι

«Προσβασιμότητα στις υπηρεσίες υγείας ασθενών με κακοήθη νεοπλασματική νόσο: Μια προσέγγιση στο τρίπτυχο υγεία–κοινωνία–οικονομία»

Προεδρείο: Ιωάννα Τσάτσου και Μαρία Λαβδανίτη.

Στο πλαίσιο του στρογγυλού τραπεζιού, η Ευαγγελή Μπίστα συμμετέχει με εισήγηση:

«Οικονομική επιβάρυνση των ασθενών με καρκίνο και των οικογενειών τους»

Η διάγνωση του καρκίνου δεν επιφέρει μόνο ιατρικές και ψυχολογικές επιπτώσεις. Συχνά δημιουργεί ένα σύνθετο οικονομικό και κοινωνικό βάρος, το οποίο επηρεάζει τόσο τον ασθενή όσο και το οικογενειακό και υποστηρικτικό του περιβάλλον.

Η απώλεια ή μείωση εισοδήματος, οι μετακινήσεις για θεραπεία, οι πρόσθετες δαπάνες, η ανάγκη φροντίδας και οι δυσκολίες διατήρησης της επαγγελματικής δραστηριότητας μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής και την πρόσβαση στη φροντίδα.

Η έννοια της οικονομικής τοξικότητας (financial toxicity) αναδεικνύει ακριβώς αυτές τις οικονομικές συνέπειες της νόσου, οι οποίες ενδέχεται να συνδέονται με ψυχολογική δυσφορία, ανασφάλεια και ανισότητες στην πρόσβαση σε υπηρεσίες και υποστηρικτικούς πόρους.

Μέσα από την εμπειρία του Κάπα3 στην κοινωνική καθοδήγηση, στην ενημέρωση για δικαιώματα και παροχές και στην υποστήριξη ασθενών και φροντιστών, η εισήγηση θα προσεγγίσει την οικονομική επιβάρυνση ως μια ουσιαστική διάσταση της ολιστικής ογκολογικής φροντίδας.

Στην ίδια θεματική περιλαμβάνονται επίσης εισηγήσεις για τους κοινωνικούς προσδιοριστές της πρόσβασης στην ογκολογική φροντίδα, από τον Γεώργιο Μανομενίδη, και για τον ρόλο των νοσηλευτών και της διεπιστημονικής ομάδας στη μείωση των εμποδίων πρόσβασης, από τη Μαρία Λαβδανίτη.

Η ισότιμη πρόσβαση στη φροντίδα δεν εξαρτάται μόνο από τη διαθεσιμότητα των υπηρεσιών, αλλά και από την πραγματική δυνατότητα του ανθρώπου να τις αξιοποιήσει.

3. Ο ρόλος της καθοδήγησης στην ογκολογική φροντίδα: Συστηματική ανασκόπηση

Προφορική επιστημονική ανακοίνωση

«Ο Ρόλος της Καθοδήγησης στην Ογκολογική Φροντίδα: Συστηματική Ανασκόπηση»

Συγγραφείς:

Μαρία-Γαρυφαλλιά Μπάρκα, τελειόφοιτη Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, εθελόντρια του Κάπα3.

Ευαγγελή Μπίστα, κοινωνική επιστήμονας, PhD(c), MBA, MSc, BSc, συνιδρύτρια του Κάπα3.

Η εργασία εντάσσεται στη θεματική της ψυχοκοινωνικής φροντίδας και εστιάζει στον ρόλο της οργανωμένης πλοήγησης ασθενών (patient navigation) στη σύγχρονη ογκολογία.

Η διάγνωση και η θεραπεία του καρκίνου συνδέονται με πολλαπλές ανάγκες που υπερβαίνουν την ιατρική αντιμετώπιση της νόσου.

Οι ασθενείς και οι οικογένειές τους χρειάζονται συχνά υποστήριξη στην κατανόηση πληροφοριών, στον συντονισμό υπηρεσιών, στη διεκπεραίωση διοικητικών διαδικασιών, στην πρόσβαση σε κοινωνικά δικαιώματα και στην αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών δυσκολιών.

Η συστηματική ανασκόπηση εξετάζει τη διεθνή βιβλιογραφία της περιόδου 2015–2026, με αναζητήσεις στις βάσεις PubMed και Embase, διερευνώντας τη συμβολή της καθοδήγησης στη συνέχεια της φροντίδας, στον συντονισμό υπηρεσιών και στην αντιμετώπιση πρακτικών και ψυχοκοινωνικών αναγκών.

Παράλληλα, αξιοποιούνται εμπειρικά δεδομένα από τη λειτουργία του Κάπα3, με στόχο τη σύνδεση των διεθνών ευρημάτων με την ελληνική πραγματικότητα.

Η εργασία αναδεικνύει τη σημασία οργανωμένων, διεπιστημονικών μοντέλων υποστήριξης, με τη συμμετοχή επαγγελματιών υγείας, κοινωνικών λειτουργών και ψυχολόγων.

Η πλοήγηση δεν περιορίζεται στην παροχή πληροφοριών. Αποτελεί μια διαδικασία αναγνώρισης αναγκών, καθοδήγησης, διασύνδεσης και υποστήριξης του ασθενούς κατά τη διάρκεια της ογκολογικής του διαδρομής.

Από την επιστημονική έρευνα στην καθημερινή πράξη του Κάπα3

Οι τρεις συμμετοχές αποτυπώνουν τη διεπιστημονική κατεύθυνση του Κάπα3 και τη συστηματική προσπάθειά του να συνδέσει την έρευνα, την εκπαίδευση και την κοινωνική υποστήριξη με τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων.

Η εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας, η αναγνώριση της κοινωνικοοικονομικής επιβάρυνσης και η οργανωμένη πλοήγηση ασθενών δεν αποτελούν ανεξάρτητες παρεμβάσεις.

Συνδέονται μεταξύ τους και διαμορφώνουν τις προϋποθέσεις για ένα περισσότερο ολοκληρωμένο μοντέλο ογκολογικής φροντίδας, όπου η επιστημονική γνώση μετατρέπεται σε προσβάσιμες και ουσιαστικές υπηρεσίες.

Η κατεύθυνση αυτή αντανακλάται και στην ανάπτυξη της ΜΥΡΤΩΣ – Ψηφιακής Κοινωνικής Πλοηγού του Κάπα3, που αξιοποιεί την Τεχνητή Νοημοσύνη για να υποστηρίξει την πρόσβαση σε τεκμηριωμένες πληροφορίες σχετικά με κοινωνικά δικαιώματα, παροχές και υπηρεσίες υποστήριξης.

Η ΜΥΡΤΩ αναπτύσσεται με την τεχνολογική συνεργασία της SimasiaAI και την υποστήριξη του ΤΙΜΑ Κοινωφελούς Ιδρύματος, ενισχύοντας την προσπάθεια για αξιόπιστη, κατανοητή και ανθρωποκεντρική πληροφόρηση.

Οδηγώντας την αλλαγή, δημιουργώντας ελπίδα

Για το Κάπα3, η συμμετοχή στο 13ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Νοσηλευτικής Ογκολογίας αποτελεί μια ακόμη ευκαιρία να συμβάλει στον επιστημονικό διάλογο, να ανταλλάξει γνώση και εμπειρία και να ενισχύσει τη συνεργασία ανάμεσα στους επαγγελματίες υγείας, την ακαδημαϊκή κοινότητα και την Κοινωνία των Πολιτών.

Οι πραγματικές ανάγκες των ασθενών αποτελούν πολύτιμη πηγή γνώσης. Όταν αναγνωρίζονται συστηματικά, συνδέονται με την επιστημονική έρευνα και ενσωματώνονται στην εκπαίδευση και στον σχεδιασμό υπηρεσιών, μπορούν να συμβάλουν σε ουσιαστικές αλλαγές στην ογκολογική φροντίδα.

Γιατί η επιστημονική πρόοδος αποκτά πραγματική αξία όταν μεταφράζεται σε καλύτερη καθημερινότητα, λιγότερα εμπόδια και περισσότερη υποστήριξη για τον άνθρωπο.

Η φροντίδα δεν σταματά στη θεραπεία. Αφορά ολόκληρη τη ζωή.

Πληροφορίες Συμποσίου

13ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Νοσηλευτικής Ογκολογίας

30 Οκτωβρίου – 1 Νοεμβρίου 2026
Ξενοδοχείο Montana, Καρπενήσι

Διοργάνωση: Εθνικός Σύνδεσμος Νοσηλευτών Ελλάδος – Τομέας Νοσηλευτικής Ογκολογίας

Επίσημη ιστοσελίδα: https://oncologynursingcongress.esne.gr/

Κάπα3 – Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών
https://www.kapa3.gr

ΜΥΡΤΩ – Ψηφιακή Κοινωνική Πλοηγός
https://kapa3-cag-rag-hybrid-deploy.onrender.com/

Έφηβοι και Νέοι Ενήλικες με Καρκίνο: Οι Αόρατες Ψυχοκοινωνικές Προκλήσεις και το MELODIC

Οι ιδιαίτερες ψυχοκοινωνικές προκλήσεις, τα «αόρατα» σημάδια δυσφορίας και η ολιστική απάντηση του ΚΑΠΑ3 μέσα από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα MELODIC.

Η διάγνωση του καρκίνου στην εφηβεία ή στη νεαρή ενήλικη ζωή έρχεται συχνά σε μια περίοδο κατά την οποία η ζωή βρίσκεται σε ένα από τα πιο δημιουργικά και καθοριστικά της στάδια. Σπουδές, εργασία, συντροφικές σχέσεις, ανεξαρτησία, δημιουργία οικογένειας και σχεδιασμός του μέλλοντος βρίσκονται σε εξέλιξη. Μια διάγνωση καρκίνου μπορεί να διακόψει απότομα αυτή την πορεία, δημιουργώντας μια πραγματικότητα που συχνά είναι δύσκολο να κατανοήσουν ακόμη και οι ίδιοι οι νέοι άνθρωποι που τη βιώνουν.

Οι έφηβοι και νεαροί ενήλικες με καρκίνο, γνωστοί διεθνώς ως AYA (Adolescents and Young Adults), αποτελούν μια ιδιαίτερη πληθυσμιακή ομάδα στην ογκολογία. Οι ανάγκες τους δεν περιορίζονται στη θεραπεία της νόσου. Αφορούν την ταυτότητα, την αυτονομία, τις σχέσεις, τη σεξουαλικότητα, τη γονιμότητα, την εκπαίδευση, την εργασία, την οικονομική ασφάλεια και, κυρίως, την εικόνα που έχουν για το μέλλον τους και τον ίδιο τους τον εαυτό.

Όταν η ζωή «μπαίνει σε αναμονή»

Για έναν νέο άνθρωπο, η εμπειρία του καρκίνου μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση ότι η προσωπική του ζωή έχει σταματήσει, ενώ οι συνομήλικοί του συνεχίζουν να προχωρούν. Οι φίλοι σπουδάζουν, εργάζονται, ταξιδεύουν, δημιουργούν σχέσεις και οικογένειες, ενώ ο ίδιος μπορεί να βρίσκεται αντιμέτωπος με νοσηλείες, θεραπείες, κόπωση και περιορισμούς στην καθημερινότητα.

Η αλλαγή αυτή μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ψυχολογική του κατάσταση. Η κοινωνική απομόνωση, οι αλλαγές στην εικόνα σώματος, οι ανησυχίες για τη σεξουαλική ζωή και τις σχέσεις, αλλά και ο φόβος για πιθανές επιπτώσεις στη γονιμότητα αποτελούν ζητήματα που δεν είναι πάντοτε εύκολο να συζητηθούν με την οικογένεια ή ακόμη και με την ιατρική ομάδα.

Την ίδια στιγμή, η διακοπή των σπουδών ή της εργασίας μπορεί να δημιουργήσει οικονομική αβεβαιότητα και να επηρεάσει την αίσθηση ανεξαρτησίας. Έτσι, η επίδραση του καρκίνου δεν περιορίζεται στο σώμα. Επεκτείνεται στον τρόπο με τον οποίο ο νέος αντιλαμβάνεται τον εαυτό του και τη θέση του μέσα στην κοινωνία.

Η ψυχική δυσκολία δεν είναι πάντα εμφανής-Τα προειδοποιητικά σημάδια

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναδεικνύονται είναι ότι η ψυχολογική δυσφορία στους AYA ασθενείς δεν είναι πάντοτε εύκολα αναγνωρίσιμη.

Μπορεί να εκφραστεί σε διάφορα στάδια της θεραπείας, ακόμα και μετά το τέλος της, μέσα από θυμό προς την ιατρική ομάδα, δυσπιστία απέναντι στη θεραπεία και τις ιατρικές οδηγίες, επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις ή, αντίθετα, πλήρη αποφυγή ερωτήσεων. Μπορεί επίσης να εμφανιστεί ως καθυστέρηση ή απουσία από ραντεβού, δυσκολία στην τήρηση της θεραπείας, αυξημένη προσκόλληση σε πληροφορίες που βρίσκονται στο διαδίκτυο ή απροθυμία να ζητήσει βοήθεια από το οικογενειακό και κοινωνικό του περιβάλλον. Άλλες φορές τα σημάδια είναι ακόμη πιο σιωπηλά: απομάκρυνση από φίλους, μειωμένη συμμετοχή σε δραστηριότητες, αίσθημα μοναξιάς, απελπισίας ή ότι «κανείς δεν μπορεί να καταλάβει τι περνάω».

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η επικοινωνία αποτελεί βασικό εργαλείο της φροντίδας. Μια ανοιχτή ερώτηση, ένας ασφαλής χώρος και κυρίως η διάθεση να ακουστεί ο νέος άνθρωπος χωρίς να υποτιμηθούν τα συναισθήματά του μπορούν να αποτελέσουν την αρχή για την έγκαιρη αναγνώριση μιας ανάγκης.

Η ολοκλήρωση της θεραπείας δεν σημαίνει πάντα το τέλος της δυσκολίας

Ένα ακόμη σημαντικό μήνυμα αφορά την περίοδο μετά το τέλος της θεραπείας. Η ολοκλήρωση της ογκολογικής θεραπείας συχνά συνοδεύεται από ανακούφιση και αισιοδοξία. Παράλληλα, όμως, μπορεί να δημιουργήσει ένα νέο κενό. Η συχνή επαφή με το νοσοκομείο μειώνεται, ενώ ο νέος καλείται να επιστρέψει στην καθημερινότητά του και να επαναπροσδιορίσει τη ζωή του μετά τον καρκίνο. Το άγχος για πιθανή υποτροπή, οι αλλαγές στις σχέσεις, η επιστροφή στην εργασία ή στις σπουδές και η ανάγκη να επανασχεδιαστούν προσωπικοί στόχοι μπορεί να προκαλέσουν νέες ψυχολογικές δυσκολίες. Η ψυχολογική αποκατάσταση, επομένως, δεν ακολουθεί απαραίτητα τον ίδιο ρυθμό με τη σωματική αποκατάσταση. Η ανθεκτικότητα και η ψυχολογική δυσφορία, μάλιστα, δεν είναι αντίθετες έννοιες. Ένας νέος μπορεί να προχωρά στη ζωή του και ταυτόχρονα να εξακολουθεί να βιώνει φόβο, αβεβαιότητα ή συναισθηματική επιβάρυνση.

Από την αναγνώριση στην ουσιαστική υποστήριξη και τις αποτελεσματικές παρεμβάσεις

Η αντιμετώπιση αυτών των αναγκών απαιτεί μια προσέγγιση που βλέπει τον AYA ασθενή ως άνθρωπο και όχι μόνο ως ασθενή. Η ενεργητική ακρόαση, η ενθάρρυνση της έκφρασης των συναισθημάτων, η ενίσχυση της αυτονομίας και η σύνδεση με τις κατάλληλες υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης αποτελούν σημαντικά στοιχεία αυτής της φροντίδας. Η υποστήριξη μπορεί να περιλαμβάνει ψυχολογική ή κοινωνική φροντίδα, ομάδες συνομηλίκων, συμβουλευτική, καθώς και πρακτική υποστήριξη σε ζητήματα εργασίας, οικονομικών ή κοινωνικών δικαιωμάτων. Ιδιαίτερη σημασία έχει η εξατομίκευση. Δεν χρειάζονται όλοι οι νέοι την ίδια μορφή υποστήριξης, ούτε βιώνουν τον καρκίνο με τον ίδιο τρόπο. Η ηλικία, το οικογενειακό περιβάλλον, η κοινωνική κατάσταση, οι προσωπικές αξίες και οι στόχοι ζωής διαμορφώνουν διαφορετικές ανάγκες.

Στο επίπεδο των ψυχοθεραπευτικών παρεμβάσεων, προσεγγίσεις όπως η Cognitive Behavioral Therapy (CBT) μπορούν να βοηθήσουν τους νέους να αναγνωρίσουν και να επαναπλαισιώσουν μη βοηθητικά μοτίβα σκέψης, να αναπτύξουν πιο προσαρμοστικές στρατηγικές αντιμετώπισης και να ανακτήσουν μια αίσθηση ελέγχου σε μια περίοδο έντονης αβεβαιότητας. Η Acceptance and Commitment Therapy (ACT) δίνει έμφαση στην ψυχολογική ευελιξία, στην αναγνώριση και αποδοχή των δύσκολων συναισθημάτων και στη σύνδεση με τις προσωπικές αξίες, κάτι που μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν οι προτεραιότητες και οι στόχοι ζωής ενός νέου έχουν διαταραχθεί από την ασθένεια.

Παράλληλα, οι meaning-centered προσεγγίσεις μπορούν να υποστηρίξουν τους AYA ασθενείς στην αντιμετώπιση υπαρξιακών ερωτημάτων, της διαταραχής της ταυτότητας και της απώλειας, βοηθώντας τους να εντάξουν την εμπειρία του καρκίνου στην εξελισσόμενη εικόνα που έχουν για τον εαυτό και τη ζωή τους. Σημαντικό συμπλήρωμα αποτελεί και η υποστήριξη από συνομηλίκους, καθώς η επαφή με ανθρώπους που έχουν βιώσει παρόμοιες εμπειρίες μπορεί να μειώσει την κοινωνική απομόνωση, να ενισχύσει το αίσθημα ότι «δεν είμαι μόνος» και να δημιουργήσει έναν χώρο αμοιβαίας κατανόησης.

Οι παρεμβάσεις αυτές χρειάζεται να εφαρμόζονται με ευελιξία, ανάλογα με το αναπτυξιακό στάδιο, τις προτιμήσεις, τις αξίες, το πολιτισμικό και κοινωνικό πλαίσιο και τις μεταβαλλόμενες ανάγκες κάθε νέου ανθρώπου. Η θεραπευτική σχέση, η εμπιστοσύνη, ο σεβασμός στην αυτονομία και η ενεργός συμμετοχή του ίδιου του AYA στη λήψη αποφάσεων αποτελούν βασικά στοιχεία μιας πραγματικά ανθρωποκεντρικής προσέγγισης.

Το MELODIC και η ανάγκη για μια πιο ανθρωποκεντρική φροντίδα

Η ανάγκη αυτή βρίσκεται στον πυρήνα του ευρωπαϊκού έργου MELODIC – Mental Health Support for Young Adults with Cancer, στο οποίο συμμετέχει το Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών – ΚΑΠΑ3.

Το MELODIC εστιάζει στην ψυχική υγεία των νέων ενηλίκων με καρκίνο και στην ενίσχυση των γνώσεων και δεξιοτήτων τόσο των ίδιων και των αγαπημένων τους, όσο και των επαγγελματιών που τους υποστηρίζουν. Στο πλαίσιο του έργου, το ΚΑΠΑ3 συμμετείχε ενεργά στη συνδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού υλικού, στην ανάπτυξη του εκπαιδευτικού πλαισίου και στην πιλοτική εκπαιδευτική παρέμβαση στην Ελλάδα.

Η προσέγγιση αυτή συνδέεται άμεσα με τη φιλοσοφία της ολιστικής ογκολογικής φροντίδας: η ψυχική υγεία δεν αποτελεί ένα «παράλληλο» ζήτημα, αλλά μέρος της συνολικής εμπειρίας του ανθρώπου που ζει με καρκίνο.

Μέσα από το MELODIC αναδεικνύεται επίσης η σημασία της διεπιστημονικής συνεργασίας και της έγκαιρης αναγνώρισης των ψυχοκοινωνικών αναγκών, ώστε οι επαγγελματίες υγείας να μπορούν να παραπέμπουν έγκαιρα τους νέους ανθρώπους στις κατάλληλες υπηρεσίες.

Γιατί έχει σημασία να ακούμε τους νέους

Η ουσιαστική φροντίδα ξεκινά από μια απλή αλλά καθοριστική αρχή: να ακούμε. Να ακούμε τον νέο που φοβάται, ακόμη και όταν δεν το εκφράζει άμεσα. Να ακούμε εκείνον που θυμώνει, εκείνον που απομακρύνεται, εκείνον που δυσκολεύεται να ακολουθήσει τη θεραπεία του. Να ακούμε και εκείνον που φαίνεται να «τα καταφέρνει», αλλά ίσως δυσκολεύεται περισσότερο από όσο δείχνει. Γιατί πίσω από κάθε διάγνωση υπάρχει ένας άνθρωπος που συνεχίζει να έχει σχέδια, σχέσεις, όνειρα και ανάγκη για αυτονομία.

Το ΚΑΠΑ3, μέσα από τη συμμετοχή του στο MELODIC και τις ευρύτερες δράσεις του για την ολιστική υποστήριξη των ανθρώπων που ζουν με καρκίνο, συμβάλλει στην ενίσχυση μιας φροντίδας που δεν σταματά στη θεραπεία της νόσου. Μιας φροντίδας που αναγνωρίζει τις κοινωνικές και ψυχολογικές ανάγκες, ενδυναμώνει τον ασθενή και δημιουργεί γέφυρες πρόσβασης στην κατάλληλη υποστήριξη.

Γιατί η θεραπεία του καρκίνου δεν αφορά μόνο το να γίνει ο άνθρωπος καλά. Αφορά και το να μπορεί, με τη σωστή υποστήριξη, να ξαναχτίσει τη ζωή που θέλει να ζήσει.

Πηγή:

Ciampa, D., Mathew, L., Fulginiti, K., & Fortune-Kottis, S. Addressing unique psychosocial challenges in adolescent and young adult (AYA) patients with cancer. Oncology Central, 11 August 2026.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το MELODIC, τους στόχους και τις δράσεις του, καθώς και τη συμμετοχή του ΚΑΠΑ3 στο ευρωπαϊκό έργο, μπορείτε να επισκεφθείτε την ειδική ενότητα στην ιστοσελίδα μας: https://www.kapa3.gr/melodic/

Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Επίσημη παρουσίαση του MELODIC

MELODIC – European Commission

Κάπα3 – Πιλοτική εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας

MELODIC Online Symposium 2026

Επιστημονική δημοσίευση για τις ανάγκες ψυχικής υγείας

MELODIC: A European assessment of mental health needs of young adults with cancer, their caregivers and healthcare professionalsJournal of Psychosomatic Research, 2026.

MELODIC – Mental Health Support for Young Adults with Cancer EU4Health • Project No. 101161023 • 2024–2027

Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι απόψεις και γνώμες που εκφράζονται ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες και δεν αντανακλούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού για την Υγεία και τον Ψηφιακό Τομέα (HaDEA). Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε ο φορέας χρηματοδότησης μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για αυτές.

Απόδοση της αποποίησης ευθύνης που δημοσιεύεται στην επίσημη ιστοσελίδα MELODIC.

Melodic

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ:

Έλενα Πανοπούλου, Κοινωνιολόγος, Συνεργάτης ΚΑΠΑ3 Τρίπολης, email: elenak3team@gmail.com, LinkedIn: http://www.linkedin.com/in/elena–panopoulou-5061aa426

Οκτώβριος 2026 | Μήνας Ευαισθητοποίησης για τον Καρκίνο του Μαστού

Η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση είναι τα πιο ισχυρά «όπλα» απέναντι στον καρκίνο του μαστού. Παρόλο που πρόκειται για τον συχνότερο τύπο καρκίνου στις γυναίκες, τα νέα είναι ενθαρρυντικά: όταν ανιχνεύεται σε αρχικό στάδιο, το ποσοστό ίασης ξεπερνά το 90%!

Ας δούμε αναλυτικά τα επιδημιολογικά δεδομένα, τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στην πρόληψη, την υποδομή της χώρας, αλλά και πώς το κράτος διευκολύνει την πρόσβαση στις εξετάσεις.

Τα Στατιστικά Δεδομένα:

Η Εικόνα στην Ελλάδα και στην ΕΕ Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη μορφή καρκίνου στον γυναικείο πληθυσμό στην Ελλάδα και παγκοσμίως:

Νο 1 Καρκίνος στις Γυναίκες:

Σύμφωνα με τα νεότερα επιδημιολογικά δεδομένα του Global Cancer Observatory (International Agency for Research on Cancer, 2024), ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνά διαγνωσμένος καρκίνος στις γυναίκες στην Ελλάδα, με περίπου 8.700 νέα περιστατικά ετησίως και περισσότερους από 2.400 θανάτους.

1 στις 8 γυναίκες: Υπολογίζεται ότι 1 στις 8 γυναίκες θα εμφανίσει τη νόσο κάποια στιγμή στη διάρκεια της ζωής της.

Ποσοστά Επιβίωσης: Η 5ετής επιβίωση ξεπερνά το 91% συνολικά, ενώ όταν η διάγνωση γίνεται σε αρχικό στάδιο (Στάδιο 0 ή Ι), τα ποσοστά πενταετούς επιβίωσης αγγίζουν το 99%.

Υψηλή Διαθεσιμότητα Υποδομών: Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat (October, 2026), η Ελλάδα διαθέτει μία από τις υψηλότερες αναλογίες μαστογράφων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καταγράφοντας 7,6 μονάδες μαστογραφίας ανά 100.000 κατοίκους (μαζί με τη Κύπρο που καταγράφει 6,9), έναντι χωρών όπως η Ιταλία (3,7) ή η Σουηδία (1,1).

(Eurostat, October 2026)

2. Αντιλήψεις και Εμπόδια στον Προληπτικό Έλεγχο Παρά την υψηλή διαθεσιμότητα τεχνολογικού εξοπλισμού στη χώρα μας, παρατηρείται συχνά υστέρηση στη συστηματική συμμετοχή των γυναικών στα προγράμματα προληπτικού ελέγχου (screening).

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε από τους Toska et al. (2025), η οποία αξιολόγησε τις πεποιθήσεις και τις συμπεριφορές των γυναικών στην Ελλάδα γύρω από τον προληπτικό έλεγχο μαστού (χρησιμοποιώντας το σταθμισμένο ερωτηματολόγιο BCSBQ-12), η πρόληψη επηρεάζεται από τρεις βασικούς παράγοντες:

1.Γνώσεις (Knowledge): Το επίπεδο ενημέρωσης γύρω από τη σημασία της μαστογραφίας και τα συμπτώματα. Γυναίκες με υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερες γνώσεις σχετικά με τις εξετάσεις. 2.Στάσεις & Πεποιθήσεις (Attitudes): Οι προσωπικές αντιλήψεις για τη χρησιμότητα της έγκαιρης διάγνωσης.

3.Υποκειμενικά και Πρακτικά Εμπόδια (Barriers): Στα εμπόδια περιλαμβάνονται ο φόβος για πιθανό εύρημα, το άγχος της εξέτασης, η έλλειψη χρόνου, η οικονομική επιβάρυνση ή η δυσκολία πρόσβασης σε δομές υγείας. Η κατανόηση αυτών των παραγόντων είναι απαραίτητη ώστε οι ενημερωτικές εκστρατείες να εστιάζουν όχι μόνο στη διαθεσιμότητα των εξετάσεων, αλλά και στην άρση του φόβου και της προκατάληψης.

3. Εθνικό Πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» («Φώφη Γεννηματά») (Υπουργείο Υγείας, Οκτώβριος 2026): Δωρεάν Εξετάσεις με ένα SMS Για την εξάλειψη των οικονομικών και πρακτικών εμποδίων, το Υπουργείο Υγείας υλοποιεί το Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» (Πρόγραμμα «Φώφη Γεννηματά»), προσφέροντας δωρεάν προληπτικές εξετάσεις.

Πώς λειτουργεί η διαδικασία:

1.Αποστολή SMS: Οι γυναίκες που ανήκουν στις ηλικιακές ομάδες στόχους και έχουν ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση λαμβάνουν αυτόματα ενημερωτικό SMS με το παραπεμπτικό για δωρεάν ψηφιακή μαστογραφία.

2.Χρήση ΑΜΚΑ: Ακόμη κι αν δεν έχετε ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση, μπορείτε να κλείσετε το ραντεβού σας εύκολα με τον ΑΜΚΑ σας μέσω της πλατφόρμας proliptikes.gov.gr.

3.Πλήρης Κάλυψη: Το πρόγραμμα καλύπτει δωρεάν τη μαστογραφία, τη δωρεάν επίσκεψη στον γιατρό για εκτίμηση, καθώς και το συμπληρωματικό υπερηχογράφημα μαστών εφόσον απαιτηθεί.

4. Τα Βασικά Βήματα της Πρόληψης

Ψηφιακή Μαστογραφία: Πρώτη μαστογραφία αναφοράς μεταξύ 35-40 ετών και ετήσιος έλεγχος μετά τα 40 (ή σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού σας). Υπερηχογράφημα Μαστών: Συμπληρωματικός έλεγχος, ιδιαίτερα χρήσιμος σε γυναίκες με πυκνούς μαστούς.

Μηνιαία Αυτοεξέταση: 7-10 ημέρες μετά την έναρξη της περιόδου, αφιερώστε λίγα λεπτά για να γνωρίσετε το σώμα σας και να εντοπίσετε τυχόν αλλαγές.

Υγιεινός Τρόπος Ζωής: Διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους, τακτική σωματική άσκηση, μεσογειακή διατροφή και περιορισμός του αλκοόλ και του καπνίσματος.

Θυμηθείτε: Η πρόληψη δεν είναι πράξη φόβου, αλλά πράξη φροντίδας προς τον εαυτό μας. Ελέγξτε το κινητό σας για το SMS ή μπείτε στο proliptikes.gov.gr και κλείστε το ραντεβού σας σήμερα!

Βιβλιογραφικές Αναφορές

International Agency for Research on Cancer. (2024). Greece: Fact sheets. Global Cancer Observatory (GLOBOCAN). World Health Organization. https://gco.iarc.who.int/today/data/factsheets/populations/300-greece-fact-sheets.pdf

Eurostat. (2026, October 2). Breast cancer screening in the EU: A snapshot. European Commission. https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/edn-20261002-1

Toska, A., Pappa, E., Goula, A., Kontodimopoulos, N., & Niakas, D. (2025). Knowledge, attitudes, and barriers regarding breast cancer screening among women in Greece using the BCSBQ-12 tool. PubMed Central (PMC), PMC12118008.

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12118008/ Υπουργείο Υγείας. (2026, Οκτώβριος 13). Συνεχίζεται το «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ»: Δωρεάν προληπτικές εξετάσεις μαστού με ένα απλό SMS [Δελτίο Τύπου].

Ελληνική Δημοκρατία, Υπουργείο Υγείας. https://www.moh.gov.gr/articles/ministry/grafeio-typoy/press-releases/14839-synexizetai-to-laquo-prolambanw-raquo-dwrean-prolhptikes-eksetaseis-mastoy-me-ena-aplo-sms

Το Κάπα3 στο HDHC: Η εμπειρία του ασθενή στο επίκεντρο της ψηφιακής υγείας

Η μηνιαία συνάντηση των μελών του Hellenic Digital Health Cluster (HDHC) αποτέλεσε ένα ακόμη σημαντικό πεδίο δικτύωσης, ανταλλαγής τεχνογνωσίας και διερεύνησης νέων συνεργασιών στον δυναμικά αναπτυσσόμενο χώρο της ψηφιακής υγείας.

Στο πλαίσιο της συνάντησης, εκπρόσωποι τριών νέων μελών του δικτύου —του Κάπα3 – Κέντρου Καθοδήγησης Καρκινοπαθών, της Reformer Business Optimization και της ERGOBYTE— παρουσίασαν το έργο, την τεχνογνωσία και τις δυνατότητές τους στα υπόλοιπα μέλη του Cluster.

Κάπα3: Από τις πραγματικές ανάγκες των ασθενών στον σχεδιασμό λύσεων

Το Κάπα3 εκπροσωπήθηκε στη συνάντηση από την Αριστέα Αρχοντίδου, η οποία παρουσίασε το έργο του οργανισμού και την εμπειρία που έχει συγκεντρωθεί μέσα από την καθημερινή υποστήριξη ογκολογικών ασθενών και φροντιστών.

Κεντρικό σημείο της παρουσίασης αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις που συναντά ένας άνθρωπος μετά τη διάγνωση του καρκίνου: ο κατακερματισμός της πληροφορίας.

Παράλληλα με τη θεραπευτική διαδρομή, ο ασθενής και η οικογένειά του καλούνται συχνά να διαχειριστούν ένα σύνθετο σύνολο κοινωνικών, ασφαλιστικών, εργασιακών και διοικητικών ζητημάτων. Η αναζήτηση της κατάλληλης πληροφορίας ανάμεσα σε διαφορετικά συστήματα και πηγές —όπως ο e-ΕΦΚΑ, η ΕΡΓΑΝΗ, η ΗΔΙΚΑ και το GOV.GR— μπορεί να μετατραπεί σε μία ακόμη απαιτητική διαδικασία σε μια ήδη δύσκολη περίοδο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το γεγονός ότι σημαντικό μέρος των ανθρώπων που έρχονται αντιμέτωποι με τον καρκίνο βρίσκεται σε ηλικία εργασίας. Επομένως, η υποστήριξη δεν περιορίζεται στη θεραπεία, αλλά συνδέεται και με τη δυνατότητα του ανθρώπου να γνωρίζει και να ασκεί τα δικαιώματά του, να διατηρεί την κοινωνική και επαγγελματική του ζωή και να βρίσκει έγκαιρα τις υπηρεσίες που χρειάζεται.

Οι αριθμοί αποτυπώνουν την πραγματική ανάγκη

Η καθημερινή εμπειρία του Κάπα3 αποτυπώνει με σαφήνεια την έκταση αυτών των αναγκών.

Κατά το διάστημα Ιανουαρίου–Ιουλίου 2026, το Κάπα3:

πραγματοποίησε 1.251 τηλεφωνικές επαφές,

απέστειλε 497 emails προς ωφελούμενους,

διαχειρίστηκε 306 αιτήματα από 241 άτομα,τα οποία αφορούσαν 52 διαφορετικές κατηγορίες αναγκών, μεταξύ άλλων ζητήματα ΚΕΠΑ, κοινωνικών παροχών και εργασιακών δικαιωμάτων. Πίσω από κάθε αριθμό βρίσκεται ένας άνθρωπος που χρειάζεται έγκαιρη, κατανοητή και αξιόπιστη καθοδήγηση.

Τα δεδομένα αυτά ενισχύουν την ανάγκη ανάπτυξης υπηρεσιών και εργαλείων που δεν προσθέτουν ακόμη περισσότερη πληροφορία, αλλά βοηθούν τον πολίτη να εντοπίζει, να κατανοεί και να αξιοποιεί την πληροφορία που πραγματικά χρειάζεται.

ΜΥΡΤΩ AI: Η τεχνολογία στην υπηρεσία της κοινωνικής πλοήγησης

Ιδιαίτερη αναφορά κατά την παρουσίαση έγινε στη ΜΥΡΤΩ AI, τον ψηφιακό Πλοηγό Κοινωνικών Δικαιωμάτων που αναπτύσσει το Κάπα3 για ογκολογικούς ασθενείς και φροντιστές.

Η ΜΥΡΤΩ σχεδιάζεται ώστε να προσφέρει πρόσβαση σε πληροφορίες και καθοδήγηση 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, στα ελληνικά και στα αγγλικά, με δυνατότητα φωνητικής αλληλεπίδρασης.

Η ανάπτυξή της, με την υποστήριξη του TIMA Charitable Foundation, βασίζεται στην εμπειρία του Κάπα3 από το πεδίο και στις πραγματικές ερωτήσεις και ανάγκες που καταγράφονται κατά την υποστήριξη ασθενών και φροντιστών.

Στόχος δεν είναι η τεχνολογία να αντικαταστήσει την ανθρώπινη υποστήριξη. Αντίθετα, επιδιώκεται να λειτουργήσει ως ένα επιπλέον εργαλείο έγκαιρης, αξιόπιστης και περισσότερο προσβάσιμης πλοήγησης, ενισχύοντας τη δυνατότητα του ανθρώπου να γνωρίζει τις διαθέσιμες επιλογές και να αναζητά την κατάλληλη υποστήριξη.

Από την εμπειρία πεδίου στην ψηφιακή καινοτομία

Η συμμετοχή του Κάπα3 στο HDHC αποκτά ιδιαίτερη σημασία ακριβώς σε αυτό το σημείο.

Η ψηφιακή υγεία δεν αφορά μόνο την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών. Αφορά και το κατά πόσο οι τεχνολογίες αυτές ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων που καλούνται να τις χρησιμοποιήσουν.

Μέσα από την καθημερινή επαφή με ασθενείς και φροντιστές, το Κάπα3 μπορεί να μεταφέρει στο οικοσύστημα της ψηφιακής υγείας την οπτική του τελικού χρήστη και να συμβάλει στην αξιολόγηση της χρηστικότητας, της προσβασιμότητας, της κατανόησης και της πραγματικής αξίας νέων ψηφιακών εργαλείων.

Με αυτόν τον τρόπο, η εμπειρία από το πεδίο μπορεί να αποτελέσει μέρος του ίδιου του σχεδιασμού της καινοτομίας.

Ευρωπαϊκή εξωστρέφεια και νέες συνέργειες

Κατά τη συνάντηση παρουσιάστηκε επίσης η ευρωπαϊκή δραστηριότητα του Κάπα3 μέσα από τη συμμετοχή του σε έργα και πρωτοβουλίες όπως τα e.Health4Cancer, MELODIC, MOVE-ON και PERIFORMANCE, καθώς και η συστηματική αναζήτηση νέων συνεργασιών στο πλαίσιο ευρωπαϊκών προγραμμάτων και δικτύων.

Η παρουσία στο HDHC δημιουργεί ένα ακόμη σημείο συνάντησης ανάμεσα στην κοινωνία των πολιτών, την έρευνα, την τεχνολογία και την επιχειρηματικότητα, ενισχύοντας τις δυνατότητες ανάπτυξης νέων συνεργασιών με επίκεντρο την ψηφιακή υγεία και τον άνθρωπο.

HDHC: Μια γέφυρα συνεργασίας στην ψηφιακή υγεία

Η μηνιαία συνάντηση ανέδειξε για ακόμη μία φορά τη σημασία της διασύνδεσης οργανισμών, ερευνητικών φορέων και επιχειρήσεων με διαφορετική τεχνογνωσία αλλά κοινό ενδιαφέρον για την εξέλιξη της ψηφιακής υγείας.

Για το Κάπα3, η συμμετοχή σε ένα τέτοιο οικοσύστημα αποτελεί ευκαιρία όχι μόνο για δικτύωση και ανταλλαγή γνώσης, αλλά και για τη μεταφορά μιας βασικής αρχής που βρίσκεται στον πυρήνα της δράσης μας:

η ψηφιακή καινοτομία αποκτά πραγματική αξία όταν ξεκινά από τις ανάγκες του ανθρώπου και επιστρέφει σε αυτόν ως ουσιαστική, προσβάσιμη και αξιόπιστη υποστήριξη.

Επιμέλεια: Άρια Μαλτέζου για το καπα3

Μάθετε περισσοτερα για τo καπα3: www.kapa3.gr

Από την πρόσβαση στη συνέχεια της φροντίδας: όταν η πλοήγηση γίνεται μέρος της λύσης

Από την πρόσβαση στη συνέχεια της φροντίδας: όταν η πλοήγηση γίνεται μέρος της λύσης

Γιατί τα συστήματα υγείας χρειάζονται διαδρομές και όχι μόνο πιλοτικές λύσεις

Μια εξέταση δεν είναι θεραπεία. Μια παραπομπή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο άνθρωπος θα φτάσει στη φροντίδα που χρειάζεται. Και μια επιτυχημένη πιλοτική εφαρμογή δεν αρκεί για να αποδείξει ότι ένα σύστημα μπορεί να λειτουργήσει για όλους.

Αυτό είναι το βασικό μήνυμα του πρόσφατου άρθρου του Gaurav Ghewade στο World Economic Forum, “Why healthcare systems need pathways, not just pilots”. Το πραγματικό ζητούμενο, σύμφωνα με την ανάλυση, δεν είναι μόνο αν ένας άνθρωπος μπορεί να εισέλθει στο σύστημα υγείας, αλλά αν το σύστημα μπορεί να τον υποστηρίξει σε ολόκληρη τη διαδρομή που ακολουθεί.

Το 2023 περίπου 4,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως εξακολουθούσαν να μην καλύπτονται πλήρως από βασικές υπηρεσίες υγείας. Παράλληλα, τα χρόνια νοσήματα, μεταξύ των οποίων και ο καρκίνος, απαιτούν κάτι περισσότερο από μία μεμονωμένη παρέμβαση: χρειάζονται συνέχεια, επαναλαμβανόμενη επαφή με υπηρεσίες, παρακολούθηση και οργανωμένη υποστήριξη.

Το κρίσιμο ερώτημα επομένως είναι:

Τι συμβαίνει μετά το πρώτο βήμα;

Γνωρίζει ο άνθρωπος πού πρέπει να απευθυνθεί; Κατανοεί τις διαδικασίες; Γνωρίζει τα δικαιώματα και τις παροχές που μπορεί να δικαιούται; Μπορεί να βρει την κατάλληλη υπηρεσία; Υπάρχει μια σαφής διαδρομή ή καλείται να κινηθεί μόνος του μέσα σε ένα πολύπλοκο σύστημα;

Ιδιαίτερα στην εμπειρία του καρκίνου, η διαδρομή δεν περιορίζεται στη διάγνωση και στη θεραπεία. Περιλαμβάνει παράλληλα διοικητικά ζητήματα, κοινωνικά και εργασιακά δικαιώματα, οικονομικές και ασφαλιστικές παροχές, πρόσβαση σε κοινωνικές υπηρεσίες, ψυχοκοινωνική υποστήριξη, φροντιστές και επιστροφή στην καθημερινότητα.

Γι’ αυτό η πλοήγηση αποτελεί ουσιαστικό μέρος μιας ανθρωποκεντρικής προσέγγισης.

Από την πληροφορία στην πράξη: η ΜΥΡΤΩ

Σε αυτή την ανάγκη έρχεται να απαντήσει η ΜΥΡΤΩ – Πλοηγός Κοινωνικών Δικαιωμάτων του Κάπα3.

Η ΜΥΡΤΩ δεν αντικαθιστά τον γιατρό ή τον επαγγελματία υγείας και δεν παρέχει θεραπευτικές αποφάσεις. Στόχος της είναι να βοηθά τους ανθρώπους που βιώνουν τον καρκίνο και τους φροντιστές τους να βρίσκουν αξιόπιστη και κατανοητή πληροφορία, να γνωρίζουν καλύτερα τα δικαιώματα και τις διαθέσιμες παροχές τους, να εντοπίζουν υπηρεσίες και να μπορούν να προχωρούν στο επόμενο πρακτικό βήμα.

Το Κάπα3 έχει ήδη τοποθετήσει τη ΜΥΡΤΩ στο πεδίο της ψηφιακής πλοήγησης, της κοινωνικής προσβασιμότητας και της ενδυνάμωσης των ογκολογικών ασθενών.

Γιατί η πρόσβαση είναι μόνο η αρχή.

Το πραγματικό ζητούμενο είναι κανένας άνθρωπος να μη χάνεται ανάμεσα στα βήματα της διαδρομής του.

Η ανάπτυξη της ΜΥΡΤΩ πραγματοποιείται με την υποστήριξη του ΤΙΜΑ Κοινωφελούς Ιδρύματος, Ιδρυτικού Χορηγού της ΜΥΡΤΩ

και την πολύτιμη αξιοπιστία της SimasiaAI https://simasiaai.gr/

Μάθετε περισσοτερα :

https://www.kapa3.gr/ploigos-ygeias-myrto/

Μάθετε περισσοτερα για το ΚΑΠΑ3

https://www.kapa3.gr/about-k3/diafaneia/

Πηγή

Gaurav Ghewade, Why healthcare systems need pathways, not just pilots, World Economic Forum, 21 Αυγούστου 2026.

Το Κάπα3 στα IEEE CBMS 2026: Τεχνητή Νοημοσύνη για ισότιμη και ανθρωποκεντρική ενημέρωση στην ογκολογική φροντίδα

Νέα επιστημονική δημοσίευση στα Proceedings του 39th IEEE International Symposium on Computer-Based Medical Systems για την αξιοποίηση της AI και του Retrieval-Augmented Generation στην ενδυνάμωση και ενημέρωση των ογκολογικών ασθενών.

Η φωνή και η εμπειρία των ασθενών χρειάζεται να βρίσκονται στο επίκεντρο και της νέας εποχής της Τεχνητής Νοημοσύνης στην υγεία.

Το Κάπα3 – Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών συμμετέχει σε νέα επιστημονική εργασία που δημοσιεύθηκε στα Proceedings του 2026 IEEE 39th International Symposium on Computer-Based Medical Systems (CBMS 2026), ενός διεθνούς επιστημονικού συνεδρίου που φέρνει κοντά ερευνητές, επαγγελματίες υγείας, μηχανικούς και ειδικούς της ψηφιακής υγείας και της Τεχνητής Νοημοσύνης. Το CBMS 2026 πραγματοποιήθηκε στη Λεμεσό της Κύπρου, από τις 3 έως τις 5 Ιουνίου 2026.

Η εργασία έχει τίτλο:

“Informed, Empowered, and Heard: AI and Retrieval-Augmented Generation as Tools for Equitable Patient Information in Oncology”

και υπογράφεται από τους Lars Münter, Evangeli Bista, Maria Lavdaniti και Christos Frantzidis, με συμμετοχή του Κάπα3 στη συγγραφική ομάδα.

Από την πρόσβαση στην πληροφορία στην πραγματική ενδυνάμωση

Μια διάγνωση καρκίνου συνοδεύεται από μια άμεση ανάγκη για αξιόπιστη, κατανοητή και εξατομικευμένη πληροφόρηση.

Την ίδια στιγμή όμως, οι ασθενείς και οι οικογένειές τους καλούνται να κατανοήσουν ιατρικούς όρους, θεραπευτικές επιλογές, διαδικασίες και δικαιώματα σε μία περίοδο έντονης ψυχολογικής πίεσης. Η επιστημονική εργασία επισημαίνει ότι το στρες μιας σοβαρής διάγνωσης μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη εργασίας, την προσοχή και την ικανότητα επεξεργασίας νέων πληροφοριών.

Από την πρόσβαση στην πληροφορία στην πραγματική ενδυνάμωση

AI και Retrieval-Augmented Generation: πληροφορία με τεκμηρίωση και πηγές

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα συστήματα Retrieval-Augmented Generation – RAG, τα οποία συνδυάζουν τις δυνατότητες των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων με την ανάκτηση πληροφορίας από επιλεγμένες και επαληθευμένες πηγές.

Σε αντίθεση με ένα αμιγώς παραγωγικό σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης, ένα κατάλληλα σχεδιασμένο RAG σύστημα μπορεί να στηρίζει τις απαντήσεις του σε συγκεκριμένα τεκμήρια, όπως κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες, επιστημονική βιβλιογραφία, εγκεκριμένο ενημερωτικό υλικό και θεσμικές πηγές, επιτρέποντας παράλληλα μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς την προέλευση της πληροφορίας.

Για την ογκολογική φροντίδα αυτή η δυνατότητα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Ο ασθενής δεν χρειάζεται απλώς μια γρήγορη απάντηση. Χρειάζεται μια απάντηση που να είναι:

αξιόπιστη, επίκαιρη, κατανοητή, προσβάσιμη και κατάλληλη για τη δική του ανάγκη.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως εργαλείο ισότητας

Η γεωγραφική θέση, το επίπεδο υγειονομικού και ψηφιακού εγγραμματισμού, η γλώσσα, οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες και η δυνατότητα πρόσβασης σε εξειδικευμένες υπηρεσίες μπορούν να δημιουργήσουν πολύ διαφορετικές εμπειρίες για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν την ίδια ασθένεια. Ιδιαίτερα την ελληνική πραγματικότητα, επισημαίνονται διαφορές που μπορεί να υπάρχουν ανάμεσα σε ασθενείς μεγάλων αστικών κέντρων και ανθρώπους που ζουν σε αγροτικές, απομακρυσμένες ή νησιωτικές περιοχές.

Σε αυτό το περιβάλλον, ανθρωποκεντρικά εργαλεία AI μπορούν να υποστηρίξουν:

διαφορετικά επίπεδα γλωσσικής και πληροφοριακής πολυπλοκότητας,
πολυγλωσσική πρόσβαση,
δυνατότητες φωνητικής αλληλεπίδρασης,
μικρότερες και περισσότερο κατανοητές ενότητες πληροφορίας,
πρόσβαση σε χαμηλού εύρους συνδέσεις,
επανάληψη της πληροφορίας όταν ο ασθενής είναι πραγματικά έτοιμος να την επεξεργαστεί.

Η τεχνολογία, επομένως, δεν αποτελεί από μόνη της λύση. Ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζεται καθορίζει εάν θα μειώσει ή θα αναπαράγει τις υπάρχουσες ανισότητες.

«Με τους ασθενείς και για τις ανάγκες των ασθενών»

Μια ουσιαστική αλλαγή οπτικής στον σχεδιασμό των συστημάτων ψηφιακής υγείας ΑΠΑΙΤΕΊ αντί τα συστήματα να σχεδιάζονται πρωτίστως γύρω από τις ανάγκες των οργανισμών και των κλινικών διαδικασιών και μετά να προσαρμόζονται στον ασθενή, θα πρέπει :

τα εργαλεία ενημέρωσης να σχεδιάζονται μαζί με τους ασθενείς και με αφετηρία τις πραγματικές ανάγκες τους.

Στο πλαίσιο αυτό,η σημασία της συν-δημιουργίας με ασθενείς και φροντιστές, αλλά και της παροχής πληροφορίας που δεν σταματά στην απάντηση μιας ερώτησης. Ένα πραγματικά χρήσιμο σύστημα μπορεί να βοηθά τον άνθρωπο να προετοιμαστεί για μια ιατρική επίσκεψη, να οργανώσει τις ερωτήσεις του, να κατανοήσει τα επόμενα βήματα και να γνωρίζει καλύτερα τα δικαιώματά του.

Η AI δεν αντικαθιστά την ανθρώπινη σχέση

Όμως το σημαντικότερο μήνυμα της δημοσίευσης είναι ότι η πραγματική αξία της Τεχνητής Νοημοσύνης στην ογκολογική φροντίδα δεν είναι πρωτίστως τεχνική αλλά ανθρώπινη και σχεσιακή. Η AI δεν πρέπει να δημιουργεί απόσταση ανάμεσα στον ασθενή και τον επαγγελματία υγείας.Πρέπει να συμβάλλει στο αντίθετο.

Ένας καλύτερα ενημερωμένος ασθενής μπορεί να φτάσει στην κλινική συνάντηση περισσότερο προετοιμασμένος, να διατυπώσει τις απορίες και τις ανάγκες του, να συμμετέχει ουσιαστικότερα στη λήψη αποφάσεων και να επικοινωνεί αποτελεσματικότερα με την ομάδα φροντίδας του.

Παράλληλα, η τεχνολογία μπορεί να υποστηρίξει και τους φροντιστές, οι οποίοι συχνά αναλαμβάνουν σημαντικό μέρος του πληροφοριακού και συναισθηματικού φορτίου της νόσου.

Για τον λόγο αυτό, η για όλους εμας στο Καπα3 είναι μονοδρόμος η πεποίθηση ότι τα συστήματα AI-RAG πρέπει να σχεδιάζονται ώστε να ενισχύουν την τριάδα ασθενής – φροντιστής – επαγγελματίας υγείας, και όχι να επιχειρούν να αντικαταστήσουν οποιοδήποτε από τα μέρη της.

Από την πληροφορία στην εμπιστοσύνη

Η νέα αυτή επιστημονική συμμετοχή ενισχύει έναν διάλογο που γίνεται ολοένα και πιο κρίσιμος για το μέλλον της υγείας:

Πώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη ώστε να υπηρετεί πραγματικές ανθρώπινες ανάγκες;

Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο σε ισχυρότερα μοντέλα ή περισσότερα δεδομένα.

Βρίσκεται στην τεκμηρίωση, τη διαφάνεια, την ισότιμη πρόσβαση, τον σχεδιασμό μαζί με τους ανθρώπους που θα χρησιμοποιήσουν την τεχνολογία και στον σεβασμό των δικαιωμάτων τους.

Όπως καταλήγει η επιστημονική εργασία, οι ασθενείς με καρκίνο στην Ελλάδα και την Ευρώπη πρέπει να μπορούν να έχουν πρόσβαση σε πληροφορία ακριβή, εξατομικευμένη, προσβάσιμη και συμβατή με τα δικαιώματά τους, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας, τη γλώσσα ή τους κοινωνικοοικονομικούς πόρους που διαθέτουν.

Για το Κάπα3, η παρουσία σε αυτή τη συζήτηση σημαίνει ότι η εμπειρία από το πεδίο, οι πραγματικές ανάγκες των ασθενών και η αρχή της ισότιμης πρόσβασης μπορούν και πρέπει να βρίσκονται μέσα στον σχεδιασμό της επόμενης γενιάς ψηφιακών εργαλείων υγείας.

Στοιχεία δημοσίευσης

Title: Informed, Empowered, and Heard: AI and Retrieval-Augmented Generation as Tools for Equitable Patient Information in Oncology

Authors: Lars Münter, Evangeli Bista, Maria Lavdaniti, Christos Frantzidis

Published in: 2026 IEEE 39th International Symposium on Computer-Based Medical Systems (CBMS)

DOI: 10.1109/CBMS69103.2026.00302

Δείτε την δημοσιευση εδώ : 499901b523

Η αξία της παύσης: Μικρές «διακοπές» ακόμη και μέσα στη θεραπεία.Ένα άρθρο για την αυτοφροντίδα στην διάρκεια της νόσου

Η αξία της παύσης: γιατί έχουμε ανάγκη να «διακόπτουμε» ακόμη και μέσα στη θεραπεία

Το καλοκαίρι είναι συνδεδεμένο με την έννοια των διακοπών. Εικόνες από θάλασσες, ταξίδια και στιγμές ανεμελιάς κατακλύζουν την καθημερινότητά μας, δημιουργώντας την εντύπωση ότι η ξεκούραση προϋποθέτει μια βαλίτσα, έναν προορισμό και την απομάκρυνση από τις υποχρεώσεις.

Ωστόσο, για τους ογκολογικούς ασθενείς που είτε βρίσκονται σε θεραπεία, είτε αναρρώνουν από μια επέμβαση είτε περιμένουν τα αποτελέσματα εξετάσεων, οι διακοπές συχνά δεν είναι εφικτές. Οι ιατρικές επισκέψεις, οι θεραπείες, οι πιθανές παρενέργειες, η σωματική κόπωση ή ακόμη και η αβεβαιότητα για την πορεία της υγείας καθιστούν δύσκολο ή αδύνατο ένα ταξίδι.

Κι όμως, η ανάγκη για ξεκούραση δεν μειώνεται. Αντίθετα, γίνεται ακόμη πιο σημαντική.

Ίσως, λοιπόν, αξίζει να δώσουμε έναν διαφορετικό ορισμό στις διακοπές. Όχι ως μετακίνηση σε έναν άλλο τόπο, αλλά ως την ικανότητα να διακόπτουμε, έστω και για λίγο, τον αδιάκοπο κύκλο του άγχους, της αγωνίας και της συνεχούς εγρήγορσης που συνοδεύει μια σοβαρή ασθένεια, ως μια ευκαιρία ενθύμησης ότι η ζωή δεν είναι μόνο η ασθένεια.

Η ξεκούραση δεν είναι πολυτέλεια – είναι ανάγκη

Η επιστημονική βιβλιογραφία των τελευταίων ετών δείχνει ότι ο άνθρωπος χρειάζεται περιόδους αποκατάστασης (recovery) για να διατηρεί την ψυχική και σωματική του ισορροπία. Δεν πρόκειται απλώς για «ξεκούραση», αλλά για μια διαδικασία κατά την οποία ο οργανισμός μειώνει τη φυσιολογική και ψυχολογική επιβάρυνση που προκαλεί το χρόνιο στρες.

Στην ψυχολογία χρησιμοποιείται ο όρος psychological detachment, δηλαδή η ψυχολογική αποστασιοποίηση από τις πηγές πίεσης. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και για λίγη ώρα, ο άνθρωπος επιτρέπει στον εαυτό του να μη σκέφτεται διαρκώς ό,τι τον επιβαρύνει.

Οι Sonnentag, Binnewies και Mojza (2010) έδειξαν ότι η ψυχολογική αποστασιοποίηση σχετίζεται με μικρότερη συναισθηματική εξάντληση, καλύτερη διάθεση και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στις απαιτήσεις της καθημερινότητας. Αντίστοιχα, οι Fritz και συνεργάτες (2010) διαπίστωσαν ότι όσοι καταφέρνουν να αποφορτίζονται ψυχικά εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα ευεξίας, ενέργειας και λειτουργικότητας.

Παρότι οι συγκεκριμένες μελέτες πραγματοποιήθηκαν κυρίως σε εργαζόμενους, ο βασικός μηχανισμός αφορά κάθε άνθρωπο: όταν ο εγκέφαλος παραμένει διαρκώς σε κατάσταση συναγερμού, δυσκολεύεται να ανακτήσει τις δυνάμεις του.

Έτσι, οι μικρές αυτές παύσεις δεν έχουν αξία επειδή “ξεχνάμε” την ασθένεια, αλλά επειδή δίνουν στον εγκέφαλο την ευκαιρία να βγει, έστω προσωρινά, από τη συνεχή κατάσταση συναγερμού.

Όταν η ασθένεια καταλαμβάνει κάθε σκέψη

Η εμπειρία του καρκίνου δεν περιορίζεται στις ημέρες της θεραπείας. Συχνά επηρεάζει ολόκληρη την καθημερινότητα. Οι σκέψεις γύρω από τις εξετάσεις, τις ιατρικές αποφάσεις, τις αλλαγές στο σώμα, την εργασία, την οικογένεια και το μέλλον μπορεί να συνοδεύουν τον άνθρωπο από το πρωί μέχρι το βράδυ.

Η συνεχής αυτή ψυχική εγρήγορση είναι από μόνη της εξαντλητική.

Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες του National Comprehensive Cancer Network (NCCN) αναγνωρίζουν ότι η ψυχολογική επιβάρυνση αποτελεί συχνό μέρος της εμπειρίας του καρκίνου και συνιστούν την ενσωμάτωση ψυχοκοινωνικής υποστήριξης στη συνολική φροντίδα του ασθενούς. Αντίστοιχα, οι κατευθυντήριες οδηγίες της American Society of Clinical Oncology (Andersen et al., 2023) και της European Society for Medical Oncology (Grassi et al., 2023) υπογραμμίζουν ότι η φροντίδα της ψυχικής υγείας και της ποιότητας ζωής αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ογκολογικής αντιμετώπισης.

Οι διακοπές δεν είναι πάντα ένα ταξίδι

Είναι εύκολο να πιστέψει κανείς ότι η ξεκούραση προϋποθέτει ένα ταξίδι. Ωστόσο, η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι το μεγαλύτερο όφελος των διακοπών δεν οφείλεται απαραίτητα στον προορισμό, αλλά στην αλλαγή ρυθμού και στην απομάκρυνση από τις πηγές στρες.

Οι Nawijn και συνεργάτες (2010) διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι αισθάνονται μεγαλύτερη ευεξία λίγο πριν και κατά τη διάρκεια των διακοπών, όμως το αίσθημα αυτό συνήθως εξασθενεί σχετικά σύντομα μετά την επιστροφή τους.

Το εύρημα αυτό μας υπενθυμίζει κάτι ιδιαίτερα σημαντικό: η ψυχική ανανέωση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από λίγες ημέρες διακοπών τον χρόνο, αλλά από τις μικρές στιγμές αποφόρτισης που μπορούμε να δημιουργούμε στην καθημερινότητά μας.

Για έναν άνθρωπο που βρίσκεται σε θεραπεία, αυτές οι στιγμές μπορεί να είναι ακόμη πιο πολύτιμες.

Τι σημαίνει «διακόπτω» ως ογκολογικός ασθενής;

Το «διακόπτω» δεν σημαίνει ότι αγνοώ την πραγματικότητα ή ότι σταματώ να φροντίζω την υγεία μου. Σημαίνει ότι επιτρέπω στον εαυτό μου να θυμηθεί, έστω και για λίγο, ότι η ζωή μου δεν είναι μόνο η ασθένεια.

Μπορεί να είναι:

λίγα λεπτά στο μπαλκόνι ή στον κήπο,
μια βόλτα στη φύση, όταν αυτό είναι εφικτό,
η ακρόαση αγαπημένης μουσικής,
η ανάγνωση ενός βιβλίου,
μια δημιουργική δραστηριότητα,
η επαφή με ανθρώπους που μας κάνουν να νιώθουμε ασφαλείς,
λίγα λεπτά ασκήσεων χαλάρωσης ή συνειδητής αναπνοής, εφόσον αυτές είναι κατάλληλες για την κατάσταση της υγείας μας.

Οι στιγμές αυτές δεν αλλάζουν τη διάγνωση. Μπορούν όμως να αλλάξουν την εμπειρία της ημέρας.

Η σημασία της ποιότητας ζωής

Στη σύγχρονη ογκολογία, η ποιότητα ζωής θεωρείται πλέον βασικός θεραπευτικός στόχος. Δεν αρκεί μόνο η αντιμετώπιση της νόσου· εξίσου σημαντικό είναι ο άνθρωπος να διατηρεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερη λειτουργικότητα, αυτονομία, συναισθηματική ισορροπία και αίσθηση νοήματος.

Η σημασία αυτή αποτυπώνεται και στο πλαίσιο αξιολόγησης της αξίας των αντικαρκινικών θεραπειών που ανέπτυξε η American Society of Clinical Oncology (ASCO)(Schnipper et al., 2015). Σύμφωνα με αυτό, η αξία μιας θεραπείας δεν καθορίζεται αποκλειστικά από την αποτελεσματικότητά της, αλλά συνυπολογίζει την τοξικότητα, την επίδρασή της στην ποιότητα ζωής, καθώς και τις προσωπικές προτεραιότητες και προτιμήσεις του ίδιου του ασθενούς. Με αυτόν τον τρόπο αναδεικνύεται η σημασία μιας εξατομικευμένης, ασθενοκεντρικής φροντίδας, στην οποία η καθημερινή εμπειρία του ανθρώπου αποτελεί ουσιαστικό μέρος της θεραπευτικής διαδικασίας.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι μικρές στιγμές παύσης, η διατήρηση ευχάριστων δραστηριοτήτων και η σύνδεση με όσα προσφέρουν χαρά δεν αποτελούν μια δευτερεύουσα πτυχή της καθημερινότητας, αλλά ουσιαστικά στοιχεία που συμβάλλουν στη διατήρηση της ποιότητας ζωής. Δεν αποτελούν πολυτέλεια, ένδειξη αδυναμίας ή προσπάθεια αποφυγής της πραγματικότητας αλλά μορφές φροντίδας του εαυτού.

Το ίδιο ισχύει και για τους οικογενειακούς φροντιστές, οι οποίοι συχνά βιώνουν υψηλά επίπεδα ψυχικής και σωματικής επιβάρυνσης. Το να αφιερώσουν λίγο χρόνο στη δική τους ξεκούραση δεν είναι εγωισμός· είναι προϋπόθεση για να συνεχίσουν να στηρίζουν ουσιαστικά τον άνθρωπό τους.

Η αξία μιας μικρής παύσης

Η εμπειρία του καρκίνου συχνά επεκτείνεται πέρα από τα όρια της νόσου, επηρεάζοντας την εικόνα που έχει ο άνθρωπος για τον εαυτό του, τους κοινωνικούς του ρόλους και την καθημερινότητά του. Η έντονη ψυχολογική επιβάρυνση και η αβεβαιότητα μπορεί να οδηγήσουν ώστε η ασθένεια να καταλαμβάνει ολοένα και μεγαλύτερο χώρο στη ζωή του ατόμου.

Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία φαίνεται να διαδραματίζει η ψυχοογκολογική εκπαίδευση (psycho-oncological education) που ως στόχο έχει να βοηθήσει τους ασθενείς και τους οικογενειακούς φροντιστές να κατανοήσουν τις φυσιολογικές συναισθηματικές αντιδράσεις που συνοδεύουν τη διάγνωση και τη θεραπεία, να αναπτύξουν αποτελεσματικότερες στρατηγικές αντιμετώπισης και να συμμετέχουν ενεργά στις θεραπευτικές αποφάσεις. Με τον τρόπο αυτό, ενισχύεται το αίσθημα ελέγχου και αυτοαποτελεσματικότητας, ενώ παράλληλα διατηρείται η αίσθηση ότι ο άνθρωπος εξακολουθεί να είναι κάτι περισσότερο από την ασθένειά του (Meggiolaro et al., 2016; Mehnert et al., 2018).

Όταν η υγεία δεν επιτρέπει ένα ταξίδι, είναι εύκολο να αισθανθεί κανείς ότι στερείται κάτι σημαντικό. Ωστόσο, ίσως η ουσία των διακοπών να μην βρίσκεται στην απόσταση που διανύουμε, αλλά στην απόσταση που επιτρέπουμε στον εαυτό μας να πάρει από το άγχος.

Το «διακόπτω» δεν σημαίνει ότι σταματώ να είμαι ασθενής. Σημαίνει ότι, έστω και για λίγο, επιτρέπω στον εαυτό μου να είναι κάτι περισσότερο από την ασθένειά του. Ίσως, τελικά, οι πιο ουσιαστικές διακοπές να μην είναι αυτές που μας οδηγούν μακριά από το σπίτι, αλλά εκείνες που μας επιτρέπουν να ξεκουράσουμε το σώμα, να ηρεμήσουμε το μυαλό και να στραφούμε με περισσότερη φροντίδα προς τον εαυτό μας.

Βιβλιογραφία

Andersen, B. L., Lacchetti, C., Ashing, K., et al. (2023). Management of Anxiety and Depression in Adult Survivors of Cancer: ASCO Guideline Update. Journal of Clinical Oncology, 41(18), 3426–3453. https://doi.org/10.1200/JCO.23.00293

Fritz, C., Yankelevich, M., Zarubin, A., & Barger, P. (2010). Happy, healthy and productive: The role of detachment from work during nonwork time. Journal of Applied Psychology, 95(5), 977–981. https://doi.org/10.1037/a0019462

Grassi, L., Caruso, R., Riba, M. B., et al. (2023). Anxiety and depression in adult cancer patients: ESMO Clinical Practice Guideline. ESMO Open, 8(2), 101155. https://doi.org/10.1016/j.esmoop.2023.101155

Meggiolaro, E., Berardi, M. A., Andritsch, E., Nanni, M. G., Sirgo, A., Samorì, E., et al. (2016). Cancer patients’ emotional distress, coping styles and perception of doctor–patient interaction in European cancer settings. Palliative & Supportive Care, 14(3), 204–211. https://doi.org/10.1017/S1478951515000760

Mehnert, A., Hartung, T. J., Friedrich, M., Vehling, S., Brähler, E., Härter, M., et al. (2018). One in two cancer patients is significantly distressed: Prevalence and indicators of distress. Psycho-Oncology, 27(1), 75–82. https://doi.org/10.1002/pon.4464

National Comprehensive Cancer Network (NCCN). (2025). NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology (NCCN Guidelines®): Distress Management.

Nawijn, J., Marchand, M. A., Veenhoven, R., & Vingerhoets, A. J. (2010). Vacationers happier, but most not happier after a holiday. Applied Research in Quality of Life, 5(1), 35–47. https://doi.org/10.1007/s11482-009-9091-9

Schnipper, L. E., Davidson, N. E., Wollins, D. S., et al. (2015). American Society of Clinical Oncology Statement: A Conceptual Framework to Assess the Value of Cancer Treatment Options. Journal of Clinical Oncology, 33(23), 2563–2577. https://doi.org/10.1200/JCO.2015.61.6706

Sonnentag, S., Binnewies, C., & Mojza, E. J. (2010). Staying well and engaged when demands are high: The role of psychological detachment. Journal of Applied Psychology, 95(5), 965–976. https://doi.org/10.1037/a0020032

Μπάρκα Μαρίλια

Φοιτήτρια Ψυχολογίας

Εθελόντρια Κάπα3

www.linkedin.com/in/maria-garyfalia-marilia-barka-03825a409

MELODIC: Πρόσκληση συμμετοχής για νέους ενήλικες με καρκίνο και τους φροντιστές τους

Το Κάπα3 – Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής και στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου MELODIC – Mental Health Support for Young Adults with Cancer, προσκαλεί νέους και νέες ηλικίας 18–35 ετών, που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο κατά τους τελευταίους 24 μήνες, καθώς και τους φροντιστές ή τις φροντίστριές τους, να συμμετάσχουν σε μια δωρεάν πιλοτική ερευνητική παρέμβαση.

Πιο συγκεκριμένα εαν «Είσαι 18–35 ετών και έχεις διαγνωστεί με καρκίνο κατά τους τελευταίους 24 μήνες ή είσαι μέλος της οικογένειας, σύζυγος ή σύντροφος που παρέχει φροντίδα σε νέο ή νέα αυτής της ηλικιακής ομάδας».

Η παρέμβαση έχει διάρκεια 12 εβδομάδων και έχει σχεδιαστεί για την υποστήριξη της ψυχικής υγείας, της ευεξίας και της ποιότητας ζωής των νέων ενηλίκων με καρκίνο και των ανθρώπων που βρίσκονται δίπλα τους. Βασίζεται στις αρχές της κοινωνικής συνταγογράφησης και συνδυάζει:

τρεις διαδραστικές συνεδρίες ενημέρωσης και υποστήριξης,
εβδομαδιαίους καθοδηγούμενους ομαδικούς περιπάτους σε φυσικό περιβάλλον,
εβδομαδιαία διαδικτυακά προγράμματα σωματικής άσκησης,
συμπλήρωση ερωτηματολογίων πριν, αμέσως μετά και τρεις μήνες μετά την ολοκλήρωση της παρέμβασης.

Η συμμετοχή είναι εθελοντική, ενώ τα δεδομένα των συμμετεχόντων θα υποβάλλονται σε επεξεργασία με ασφαλή και εμπιστευτικό τρόπο. Κάθε συμμετέχων μπορεί να αποχωρήσει από τη μελέτη χωρίς αρνητική συνέπεια, σύμφωνα με τους όρους της ενημερωμένης συγκατάθεσης.

Η μελέτη έχει λάβει έγκριση από την Επιτροπή Ηθικής και Δεοντολογίας της Έρευνας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, με αριθμό πρωτοκόλλου 70839/13.07.2026.

Δείτε συνοπτικά τι περιλαμβάνει η συμμετοχή;

🌳 Ομαδικούς περιπάτους στη φύση, μία φορά την εβδομάδα, για 12 εβδομάδες, σε χώρους πρασίνου και παραθαλάσσιες διαδρομές.

🚶 Ήπια φυσική δραστηριότητα, προσαρμοσμένη στις δυνατότητες και τις ανάγκες των συμμετεχόντων.

💻 Πρόσβαση σε εκπαιδευτικό ηλεκτρονικό υλικό και ασκήσεις ψυχικής ευεξίας και αυτοφροντίδας.

🤝 Σύνδεση με άλλους νέους ανθρώπους μέσα σε ένα υποστηρικτικό ομαδικό περιβάλλον.

📝 Συμπλήρωση ερωτηματολογίων πριν από την έναρξη, μετά την ολοκλήρωση και τρεις μήνες μετά το τέλος του προγράμματος.

👩‍⚕️ Υποστήριξη από διεπιστημονική ομάδα επαγγελματιών υγείας και κοινωνικής φροντίδας.

Η συμμετοχή είναι εθελοντική και δωρεάν. Με την ολοκλήρωση της παρέμβασης θα δοθεί βεβαίωση συμμετοχής και θα πραγματοποιηθεί τελική εκδήλωση του προγράμματος.

📅 Έναρξη παρέμβασης: Σεπτέμβριος 2026
⏳ Δηλώσεις ενδιαφέροντος έως: Αυγούστος 2026

📧 Επικοινωνία: info@kapa3.gr
☎️ Τηλέφωνα: 210 5221424 | 698 2003282 | 690 6265170

🔗 Περισσότερες πληροφορίες:
www.kapa3.gr/melodic/

Κάνε ένα βήμα προς τη φύση, τη σύνδεση και τη φροντίδα της ψυχικής σου ευεξίας.