Κατηγορία: Αξιοπρέπεια και Ισότητα

Η αξία της παύσης: Μικρές «διακοπές» ακόμη και μέσα στη θεραπεία.Ένα άρθρο για την αυτοφροντίδα στην διάρκεια της νόσου

Η αξία της παύσης: γιατί έχουμε ανάγκη να «διακόπτουμε» ακόμη και μέσα στη θεραπεία

Το καλοκαίρι είναι συνδεδεμένο με την έννοια των διακοπών. Εικόνες από θάλασσες, ταξίδια και στιγμές ανεμελιάς κατακλύζουν την καθημερινότητά μας, δημιουργώντας την εντύπωση ότι η ξεκούραση προϋποθέτει μια βαλίτσα, έναν προορισμό και την απομάκρυνση από τις υποχρεώσεις.

Ωστόσο, για τους ογκολογικούς ασθενείς που είτε βρίσκονται σε θεραπεία, είτε αναρρώνουν από μια επέμβαση είτε περιμένουν τα αποτελέσματα εξετάσεων, οι διακοπές συχνά δεν είναι εφικτές. Οι ιατρικές επισκέψεις, οι θεραπείες, οι πιθανές παρενέργειες, η σωματική κόπωση ή ακόμη και η αβεβαιότητα για την πορεία της υγείας καθιστούν δύσκολο ή αδύνατο ένα ταξίδι.

Κι όμως, η ανάγκη για ξεκούραση δεν μειώνεται. Αντίθετα, γίνεται ακόμη πιο σημαντική.

Ίσως, λοιπόν, αξίζει να δώσουμε έναν διαφορετικό ορισμό στις διακοπές. Όχι ως μετακίνηση σε έναν άλλο τόπο, αλλά ως την ικανότητα να διακόπτουμε, έστω και για λίγο, τον αδιάκοπο κύκλο του άγχους, της αγωνίας και της συνεχούς εγρήγορσης που συνοδεύει μια σοβαρή ασθένεια, ως μια ευκαιρία ενθύμησης ότι η ζωή δεν είναι μόνο η ασθένεια.

Η ξεκούραση δεν είναι πολυτέλεια – είναι ανάγκη

Η επιστημονική βιβλιογραφία των τελευταίων ετών δείχνει ότι ο άνθρωπος χρειάζεται περιόδους αποκατάστασης (recovery) για να διατηρεί την ψυχική και σωματική του ισορροπία. Δεν πρόκειται απλώς για «ξεκούραση», αλλά για μια διαδικασία κατά την οποία ο οργανισμός μειώνει τη φυσιολογική και ψυχολογική επιβάρυνση που προκαλεί το χρόνιο στρες.

Στην ψυχολογία χρησιμοποιείται ο όρος psychological detachment, δηλαδή η ψυχολογική αποστασιοποίηση από τις πηγές πίεσης. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και για λίγη ώρα, ο άνθρωπος επιτρέπει στον εαυτό του να μη σκέφτεται διαρκώς ό,τι τον επιβαρύνει.

Οι Sonnentag, Binnewies και Mojza (2010) έδειξαν ότι η ψυχολογική αποστασιοποίηση σχετίζεται με μικρότερη συναισθηματική εξάντληση, καλύτερη διάθεση και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στις απαιτήσεις της καθημερινότητας. Αντίστοιχα, οι Fritz και συνεργάτες (2010) διαπίστωσαν ότι όσοι καταφέρνουν να αποφορτίζονται ψυχικά εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα ευεξίας, ενέργειας και λειτουργικότητας.

Παρότι οι συγκεκριμένες μελέτες πραγματοποιήθηκαν κυρίως σε εργαζόμενους, ο βασικός μηχανισμός αφορά κάθε άνθρωπο: όταν ο εγκέφαλος παραμένει διαρκώς σε κατάσταση συναγερμού, δυσκολεύεται να ανακτήσει τις δυνάμεις του.

Έτσι, οι μικρές αυτές παύσεις δεν έχουν αξία επειδή “ξεχνάμε” την ασθένεια, αλλά επειδή δίνουν στον εγκέφαλο την ευκαιρία να βγει, έστω προσωρινά, από τη συνεχή κατάσταση συναγερμού.

Όταν η ασθένεια καταλαμβάνει κάθε σκέψη

Η εμπειρία του καρκίνου δεν περιορίζεται στις ημέρες της θεραπείας. Συχνά επηρεάζει ολόκληρη την καθημερινότητα. Οι σκέψεις γύρω από τις εξετάσεις, τις ιατρικές αποφάσεις, τις αλλαγές στο σώμα, την εργασία, την οικογένεια και το μέλλον μπορεί να συνοδεύουν τον άνθρωπο από το πρωί μέχρι το βράδυ.

Η συνεχής αυτή ψυχική εγρήγορση είναι από μόνη της εξαντλητική.

Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες του National Comprehensive Cancer Network (NCCN) αναγνωρίζουν ότι η ψυχολογική επιβάρυνση αποτελεί συχνό μέρος της εμπειρίας του καρκίνου και συνιστούν την ενσωμάτωση ψυχοκοινωνικής υποστήριξης στη συνολική φροντίδα του ασθενούς. Αντίστοιχα, οι κατευθυντήριες οδηγίες της American Society of Clinical Oncology (Andersen et al., 2023) και της European Society for Medical Oncology (Grassi et al., 2023) υπογραμμίζουν ότι η φροντίδα της ψυχικής υγείας και της ποιότητας ζωής αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ογκολογικής αντιμετώπισης.

Οι διακοπές δεν είναι πάντα ένα ταξίδι

Είναι εύκολο να πιστέψει κανείς ότι η ξεκούραση προϋποθέτει ένα ταξίδι. Ωστόσο, η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι το μεγαλύτερο όφελος των διακοπών δεν οφείλεται απαραίτητα στον προορισμό, αλλά στην αλλαγή ρυθμού και στην απομάκρυνση από τις πηγές στρες.

Οι Nawijn και συνεργάτες (2010) διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι αισθάνονται μεγαλύτερη ευεξία λίγο πριν και κατά τη διάρκεια των διακοπών, όμως το αίσθημα αυτό συνήθως εξασθενεί σχετικά σύντομα μετά την επιστροφή τους.

Το εύρημα αυτό μας υπενθυμίζει κάτι ιδιαίτερα σημαντικό: η ψυχική ανανέωση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από λίγες ημέρες διακοπών τον χρόνο, αλλά από τις μικρές στιγμές αποφόρτισης που μπορούμε να δημιουργούμε στην καθημερινότητά μας.

Για έναν άνθρωπο που βρίσκεται σε θεραπεία, αυτές οι στιγμές μπορεί να είναι ακόμη πιο πολύτιμες.

Τι σημαίνει «διακόπτω» ως ογκολογικός ασθενής;

Το «διακόπτω» δεν σημαίνει ότι αγνοώ την πραγματικότητα ή ότι σταματώ να φροντίζω την υγεία μου. Σημαίνει ότι επιτρέπω στον εαυτό μου να θυμηθεί, έστω και για λίγο, ότι η ζωή μου δεν είναι μόνο η ασθένεια.

Μπορεί να είναι:

  • λίγα λεπτά στο μπαλκόνι ή στον κήπο,
  • μια βόλτα στη φύση, όταν αυτό είναι εφικτό,
  • η ακρόαση αγαπημένης μουσικής,
  • η ανάγνωση ενός βιβλίου,
  • μια δημιουργική δραστηριότητα,
  • η επαφή με ανθρώπους που μας κάνουν να νιώθουμε ασφαλείς,
  • λίγα λεπτά ασκήσεων χαλάρωσης ή συνειδητής αναπνοής, εφόσον αυτές είναι κατάλληλες για την κατάσταση της υγείας μας.

Οι στιγμές αυτές δεν αλλάζουν τη διάγνωση. Μπορούν όμως να αλλάξουν την εμπειρία της ημέρας.

Η σημασία της ποιότητας ζωής

Στη σύγχρονη ογκολογία, η ποιότητα ζωής θεωρείται πλέον βασικός θεραπευτικός στόχος. Δεν αρκεί μόνο η αντιμετώπιση της νόσου· εξίσου σημαντικό είναι ο άνθρωπος να διατηρεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερη λειτουργικότητα, αυτονομία, συναισθηματική ισορροπία και αίσθηση νοήματος.

Η σημασία αυτή αποτυπώνεται και στο πλαίσιο αξιολόγησης της αξίας των αντικαρκινικών θεραπειών που ανέπτυξε η American Society of Clinical Oncology (ASCO)(Schnipper et al., 2015). Σύμφωνα με αυτό, η αξία μιας θεραπείας δεν καθορίζεται αποκλειστικά από την αποτελεσματικότητά της, αλλά συνυπολογίζει την τοξικότητα, την επίδρασή της στην ποιότητα ζωής, καθώς και τις προσωπικές προτεραιότητες και προτιμήσεις του ίδιου του ασθενούς. Με αυτόν τον τρόπο αναδεικνύεται η σημασία μιας εξατομικευμένης, ασθενοκεντρικής φροντίδας, στην οποία η καθημερινή εμπειρία του ανθρώπου αποτελεί ουσιαστικό μέρος της θεραπευτικής διαδικασίας.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι μικρές στιγμές παύσης, η διατήρηση ευχάριστων δραστηριοτήτων και η σύνδεση με όσα προσφέρουν χαρά δεν αποτελούν μια δευτερεύουσα πτυχή της καθημερινότητας, αλλά ουσιαστικά στοιχεία που συμβάλλουν στη διατήρηση της ποιότητας ζωής. Δεν αποτελούν πολυτέλεια, ένδειξη αδυναμίας ή προσπάθεια αποφυγής της πραγματικότητας αλλά μορφές φροντίδας του εαυτού.

Το ίδιο ισχύει και για τους οικογενειακούς φροντιστές, οι οποίοι συχνά βιώνουν υψηλά επίπεδα ψυχικής και σωματικής επιβάρυνσης. Το να αφιερώσουν λίγο χρόνο στη δική τους ξεκούραση δεν είναι εγωισμός· είναι προϋπόθεση για να συνεχίσουν να στηρίζουν ουσιαστικά τον άνθρωπό τους.

Η αξία μιας μικρής παύσης

Η εμπειρία του καρκίνου συχνά επεκτείνεται πέρα από τα όρια της νόσου, επηρεάζοντας την εικόνα που έχει ο άνθρωπος για τον εαυτό του, τους κοινωνικούς του ρόλους και την καθημερινότητά του. Η έντονη ψυχολογική επιβάρυνση και η αβεβαιότητα μπορεί να οδηγήσουν ώστε η ασθένεια να καταλαμβάνει ολοένα και μεγαλύτερο χώρο στη ζωή του ατόμου.

Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία φαίνεται να διαδραματίζει η ψυχοογκολογική εκπαίδευση (psycho-oncological education) που ως στόχο έχει να βοηθήσει τους ασθενείς και τους οικογενειακούς φροντιστές να κατανοήσουν τις φυσιολογικές συναισθηματικές αντιδράσεις που συνοδεύουν τη διάγνωση και τη θεραπεία, να αναπτύξουν αποτελεσματικότερες στρατηγικές αντιμετώπισης και να συμμετέχουν ενεργά στις θεραπευτικές αποφάσεις. Με τον τρόπο αυτό, ενισχύεται το αίσθημα ελέγχου και αυτοαποτελεσματικότητας, ενώ παράλληλα διατηρείται η αίσθηση ότι ο άνθρωπος εξακολουθεί να είναι κάτι περισσότερο από την ασθένειά του (Meggiolaro et al., 2016; Mehnert et al., 2018).

Όταν η υγεία δεν επιτρέπει ένα ταξίδι, είναι εύκολο να αισθανθεί κανείς ότι στερείται κάτι σημαντικό. Ωστόσο, ίσως η ουσία των διακοπών να μην βρίσκεται στην απόσταση που διανύουμε, αλλά στην απόσταση που επιτρέπουμε στον εαυτό μας να πάρει από το άγχος.

Το «διακόπτω» δεν σημαίνει ότι σταματώ να είμαι ασθενής. Σημαίνει ότι, έστω και για λίγο, επιτρέπω στον εαυτό μου να είναι κάτι περισσότερο από την ασθένειά του. Ίσως, τελικά, οι πιο ουσιαστικές διακοπές να μην είναι αυτές που μας οδηγούν μακριά από το σπίτι, αλλά εκείνες που μας επιτρέπουν να ξεκουράσουμε το σώμα, να ηρεμήσουμε το μυαλό και να στραφούμε με περισσότερη φροντίδα προς τον εαυτό μας.

Βιβλιογραφία

Andersen, B. L., Lacchetti, C., Ashing, K., et al. (2023). Management of Anxiety and Depression in Adult Survivors of Cancer: ASCO Guideline Update. Journal of Clinical Oncology, 41(18), 3426–3453. https://doi.org/10.1200/JCO.23.00293

Fritz, C., Yankelevich, M., Zarubin, A., & Barger, P. (2010). Happy, healthy and productive: The role of detachment from work during nonwork time. Journal of Applied Psychology, 95(5), 977–981. https://doi.org/10.1037/a0019462

Grassi, L., Caruso, R., Riba, M. B., et al. (2023). Anxiety and depression in adult cancer patients: ESMO Clinical Practice Guideline. ESMO Open, 8(2), 101155. https://doi.org/10.1016/j.esmoop.2023.101155

Meggiolaro, E., Berardi, M. A., Andritsch, E., Nanni, M. G., Sirgo, A., Samorì, E., et al. (2016). Cancer patients’ emotional distress, coping styles and perception of doctor–patient interaction in European cancer settings. Palliative & Supportive Care, 14(3), 204–211. https://doi.org/10.1017/S1478951515000760

Mehnert, A., Hartung, T. J., Friedrich, M., Vehling, S., Brähler, E., Härter, M., et al. (2018). One in two cancer patients is significantly distressed: Prevalence and indicators of distress. Psycho-Oncology, 27(1), 75–82. https://doi.org/10.1002/pon.4464

National Comprehensive Cancer Network (NCCN). (2025). NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology (NCCN Guidelines®): Distress Management.

Nawijn, J., Marchand, M. A., Veenhoven, R., & Vingerhoets, A. J. (2010). Vacationers happier, but most not happier after a holiday. Applied Research in Quality of Life, 5(1), 35–47. https://doi.org/10.1007/s11482-009-9091-9

Schnipper, L. E., Davidson, N. E., Wollins, D. S., et al. (2015). American Society of Clinical Oncology Statement: A Conceptual Framework to Assess the Value of Cancer Treatment Options. Journal of Clinical Oncology, 33(23), 2563–2577. https://doi.org/10.1200/JCO.2015.61.6706

Sonnentag, S., Binnewies, C., & Mojza, E. J. (2010). Staying well and engaged when demands are high: The role of psychological detachment. Journal of Applied Psychology, 95(5), 965–976. https://doi.org/10.1037/a0020032

 

Μπάρκα Μαρίλια

Φοιτήτρια Ψυχολογίας

Εθελόντρια Κάπα3

www.linkedin.com/in/maria-garyfalia-marilia-barka-03825a409

Ενημέρωση για τις δράσεις του Καπα3 στο Σουφλί. Μια πρωτοβουλία του Παραρτήματος και της Κοινωνικής Υπηρεσίας του Δήμου Σουφλίου

Την Παρασκευή 29 Μαΐου 2026 πραγματοποιήθηκε στα γραφεία του Παραρτήματος Έβρου της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας στο Σουφλί συνάντηση εργασίας, με πρωτοβουλία του Παραρτήματος και της Κοινωνικής Υπηρεσίας του Δήμου Σουφλίου, με στόχο την ενίσχυση της υποστήριξης των ογκολογικών ασθενών και της συνεργασίας μεταξύ των τοπικών φορέων.

Στη συνάντηση συμμετείχαν η Πρόεδρος του Παραρτήματος Έβρου της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας κα Θεοδώρα Ροκκά, ο Προϊστάμενος της Κοινωνικής Υπηρεσίας του Δήμου Σουφλίου κ. Μαρίνος Μαντζιάρας, η κα Αριστέα Αρχοντίδου από το ΚΑΠΑ3, κοινωνικοί λειτουργοί του Δήμου Σουφλίου, καθώς και επαγγελματίες υγείας του Κέντρου Υγείας Σουφλίου.

Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η παρουσία της κας Καλλιόπης Καφετζάκη, κοινωνικής λειτουργού στο Κέντρο Ημέρας Παίδων, Εφήβων και Νέων Ενηλίκων με νεοπλασματικές ασθένειες της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας, η οποία παρουσίασε τις υπηρεσίες του Κέντρου Ημέρας και του ξενώνα φιλοξενίας στην Αθήνα, καθώς και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ογκολογικοί ασθενείς της περιφέρειας.

Παρουσιάστηκαν επίσης οι δράσεις του ΚΑΠΑ3, ενώ έγινε ενημέρωση για ψηφιακά εργαλεία που μπορούν να διευκολύνουν την πρόσβαση των πολιτών στις υπηρεσίες υγείας, όπως ο ΦΑΥ, ο ΕΗΦΥ και η εφαρμογή myHealth. Παράλληλα, συζητήθηκε η ανάπτυξη του «Μυρτώ», ενός ψηφιακού βοηθού που θα υποστηρίζει ασθενείς, φροντιστές και επαγγελματίες υγείας στην αναζήτηση πληροφοριών και υπηρεσιών.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης αναδείχθηκαν ζητήματα που αφορούν τις ανισότητες στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας στην περιφέρεια, καθώς και οι δυσκολίες που συναντούν οι ασθενείς σε διοικητικές διαδικασίες και κοινωνικές παροχές.

Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με κοινή δέσμευση για συνέχιση της συνεργασίας και ανάπτυξη πρωτοβουλιών που θα ενισχύσουν την υποστήριξη των ογκολογικών ασθενών και των οικογενειών τους στην περιοχή του Έβρου.

Είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι για την παρουσία του Καπα3 σε όλη την Ελλαδα και για την εμπιστοσύνη των κοινωνικών υπηρεσιών στον Φορέα μας .

Παραμένουμε πιστοί στο όραμα και στην αποστολή του Οργανισμού.

Για οτιδήποτε χρειαστεί παρακαλούμε μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας.

Η ομάδα του ΚΑΠΑ3 βρίσκεται σταθερά δίπλα στους ασθενείς και τους φροντιστές για την καθοδήγηση και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων τους. Για οποιαδήποτε πληροφορία ή υποστήριξη  μπορείτε να επικοινωνείτε μαζί μας.

Μπορείτε να επικοινωνήσετε με την ομάδα του Κάπα3 

Κωστή Παλαμά 13, 3ος όροφος (Ωράριο: 09:00 – 17:00).

Τηλέφωνα Επικοινωνίας: 210 5221424 & 6906265170.

Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο: info@kapa3.gr

 

Health at a Glance 2025: Τι δείχνουν τα νέα στοιχεία του ΟΟΣΑ για την Ελλάδα

Η ετήσια έκθεση του ΟΟΣΑ Health at a Glance 2025 παρουσιάζει τους πιο πρόσφατους συγκριτικούς δείκτες για την υγεία και τα συστήματα υγείας των κρατών-μελών. Η μελέτη καλύπτει το σύνολο των κρίσιμων παραμέτρων: δείκτες υγείας του πληθυσμού, πρόσβαση και ποιότητα φροντίδας, κοινωνικοοικονομικές ανισότητες, δαπάνες υγείας και ανθρώπινο δυναμικό.

Σε διεθνές επίπεδο είναι φανερή μια μερική ανάκαμψη μετά την πανδημία, αλλά παράλληλα δεν λείπουν σοβαρές προκλήσεις:

  • η παχυσαρκία αυξάνεται σταθερά (54% των ενηλίκων),
  • 3 εκατομμύρια πρόωροι θάνατοι κάτω των 75 θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί με καλύτερη πρόληψη και φροντίδα,
  • η πρόληψη παραμένει ανεπαρκώς χρηματοδοτημένη (μόλις 3% των συνολικών δαπανών υγείας),
  • ενώ οι δαπάνες υγείας συνεχίζουν να αυξάνονται, φτάνοντας κατά μέσο όρο το 9,3% του ΑΕΠ.

Σε αυτό το πλαίσιο, τα στοιχεία για την Ελλάδα είναι ιδιαίτερα σημαντικά.

Βασικά ευρήματα για την Ελλάδα

Στην έκθεση του ΟΟΣΑ  (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης) Health at a Glance, διαπιστώνουμε τα εξής:

  1. Ικανοποίηση από τις υπηρεσίες υγείας: από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη

Το 2024, κατά μέσο όρο 64% των πολιτών στις χώρες του ΟΟΣΑ δήλωσαν ικανοποιημένοι με τη διαθεσιμότητα ποιοτικών υπηρεσιών υγείας.

Στην Ελλάδα, όμως, λιγότεροι από τους μισούς πολίτες δηλώνουν ικανοποίηση — μία από τις χαμηλότερες επιδόσεις ανάμεσα στα κράτη-μέλη. Αντίστοιχα χαμηλά ποσοστά εμφανίζουν η Τουρκία, η Ουγγαρία, η Ιταλία, η Χιλή και η Κολομβία.

  1. Ανικανοποίητες υγειονομικές ανάγκες: οι υψηλότερες ανισότητες

Σε 28 χώρες του ΟΟΣΑ, μόνο το 3,4% των πολιτών κατά μέσο όρο ανέφερε ότι δεν έλαβε ιατρική φροντίδα λόγω κόστους, απόστασης ή αναμονής.

Στην Ελλάδα, το ποσοστό αυτό φτάνει το 12,1% — από τα υψηλότερα μεταξύ των χωρών.

Επιπλέον:

  • Πάνω από 8% του πληθυσμού σε Ελλάδα, Καναδά, Φινλανδία, Εσθονία και Λετονία αναφέρει ανικανοποίητες ανάγκες.
  • Οι κοινωνικοοικονομικές ανισότητες είναι από τις μεγαλύτερες στον ΟΟΣΑ.
  • Στην Ελλάδα, ένας στους έξι πολίτες του χαμηλότερου εισοδηματικού πεντημορίου δεν έχει πρόσβαση στην ιατρική φροντίδα που χρειάζεται.
  • Το κόστος είναι ο σημαντικότερος παράγοντας που εμποδίζει την πρόσβαση.
  1. Δαπάνες υγείας και ιδιωτικές πληρωμές: επιβάρυνση για τα νοικοκυριά

Σε επίπεδο ΟΟΣΑ, οι άμεσες ιδιωτικές πληρωμές (“out-of-pocket”) καλύπτουν περίπου 20% των συνολικών δαπανών υγείας.

Στην Ελλάδα, τα νοικοκυριά θα πρέπει να καλύψουν πάνω από το ένα τρίτο του συνολικού κόστους υγείας — από τα υψηλότερα ποσοστά διεθνώς, μαζί με το Μεξικό, τη Χιλή και τη Λετονία.

  1. Αποδοχές επαγγελματιών υγείας: χαμηλά επίπεδα

Οι αποδοχές αυτοαπασχολούμενων ιατρικών ειδικοτήτων είναι πολύ υψηλές σε χώρες όπως η Γερμανία, η Νότια Κορέα και η Αυστρία (προσεγγίζουν ή ξεπερνούν τα 300.000 δολάρια ετησίως).

Στον αντίποδα:

  • Η Βουλγαρία έχει τις χαμηλότερες αποδοχές.
  • Η Ελλάδα καταγράφει απολαβές για μισθωτούς ειδικευμένους ιατρούς μεταξύ 65.000–75.000 δολαρίων, αντίστοιχα με το Μεξικό, την Κολομβία και την Κόστα Ρίκα.
Τι σημαίνουν αυτά τα στοιχεία

Τα δεδομένα του ΟΟΣΑ επιβεβαιώνουν με σαφήνεια ότι η χώρα μας αντιμετωπίζει:

  • Υψηλό οικονομικό βάρος για τον ασθενή.
  • Δυσκολίες πρόσβασης, ιδιαίτερα για τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
  • Κενά στην ποιότητα και διαθεσιμότητα φροντίδας.
  • Δομικές ανισότητες που εντείνονται αντί να περιορίζονται.

Για οργανώσεις όπως το Κάπα3, τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την ανάγκη:

  • για συνεχή ενημέρωση των ασθενών και των φροντιστών,
  • για συνηγορία υπέρ της ισότιμης πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας,
  • για υποστήριξη πολιτικών που μειώνουν τις οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες στην υγεία.

Πηγές: Έκθεση ΟΟΣΑ

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

Παγκόσμια Ημέρα Μεταναστών – 18 Δεκεμβρίου

Υγεία χωρίς σύνορα: η ισότιμη φροντίδα ως ανθρώπινο δικαίωμα

Η Παγκόσμια Ημέρα Μεταναστών τιμάται κάθε χρόνο στις 18 Δεκεμβρίου, ημερομηνία που το 1990 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υιοθέτησε τη Διεθνή Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων όλων των Μεταναστών Εργαζομένων και των Μελών των Οικογενειών τους. Η ημέρα αυτή δεν αφορά μόνο τη μετακίνηση πληθυσμών, αλλά τα θεμελιώδη δικαιώματα, την αξιοπρέπεια και – κυρίως – την πρόσβαση στην υγεία για όλους, ανεξαρτήτως καταγωγής ή νομικού καθεστώτος.

Οι αριθμοί σε παγκόσμιο επίπεδο

Σε παγκόσμιο επίπεδο, περισσότεροι από 281 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σήμερα εκτός της χώρας καταγωγής τους, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 3,6% του παγκόσμιου πληθυσμού (Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης – IOM, World Migration Report).

Οι μετανάστες και οι πρόσφυγες αντιμετωπίζουν συστηματικά ανισότητες στην υγεία, λόγω φραγμών όπως η γλώσσα, η έλλειψη ενημέρωσης, η ανασφάλεια κατοικίας και εργασίας, αλλά και ο φόβος αποκλεισμού από τις υπηρεσίες υγείας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι κοινωνικοί προσδιοριστές της υγείας επηρεάζουν καθοριστικά την πρόσβαση σε πρόληψη, έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία, οδηγώντας σε χειρότερα αποτελέσματα υγείας για τους μεταναστευτικούς πληθυσμούς.

Οι ανισότητες αυτές εντείνονται σε ευάλωτες ομάδες, όπως τα παιδιά και οι νέοι, οι γυναίκες, καθώς και τα άτομα χωρίς σταθερό νομικό καθεστώς. Ιδιαίτερα σε περιπτώσεις σοβαρών ή χρόνιων νοσημάτων, όπως ο καρκίνος, οι καθυστερήσεις στη διάγνωση, η ασυνέχεια της θεραπείας και η έλλειψη ψυχοκοινωνικής υποστήριξης μπορούν να αποβούν καθοριστικές για την πορεία της νόσου.

Τα στατιστικά για την Ελλάδα

Στο ελληνικό πλαίσιο, η χώρα εξακολουθεί να αποτελεί σημείο υποδοχής και διέλευσης μεταναστών και προσφύγων. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat και της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού που διαμένει στην Ελλάδα είναι πολίτες τρίτων χωρών, ενώ η πρόσβαση σε ολοκληρωμένες υπηρεσίες υγείας παραμένει άνιση, ιδιαίτερα για νέους ανθρώπους και άτομα με αυξημένες ανάγκες φροντίδας. Παρά τις θεσμικές προβλέψεις, στην πράξη εξακολουθούν να υφίστανται εμπόδια στην πρόληψη, στη συνέχεια της θεραπείας και στην ψυχοκοινωνική υποστήριξη.

Στον τομέα της ογκολογίας, οι προκλήσεις αυτές γίνονται ακόμη πιο έντονες. Η ασθένεια δεν κάνει διακρίσεις, όμως η δυνατότητα πρόσβασης στη φροντίδα συχνά καθορίζεται από κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες. Η ανάγκη για πολιτισμικά ευαίσθητες, προσβάσιμες και συνεχείς υπηρεσίες υγείας είναι κρίσιμη, ώστε κανένας άνθρωπος να μη μένει αβοήθητος απέναντι σε μια διάγνωση καρκίνου.

Σε αυτό το πλαίσιο, το Κάπα3 εργάζεται διαχρονικά για την ανάδειξη των κοινωνικών ανισοτήτων στην υγεία και την ενίσχυση της ολιστικής φροντίδας των ανθρώπων που ζουν με καρκίνο. Εντός του 2024, υλοποιήθηκε στοχευμένη δράση υποστήριξης προσφύγων και μεταναστών με καρκίνο, μέσω του προγράμματος «Cancer May Control your Body for a While, But Not Your Soul», με την υποστήριξη του King Baudouin Foundation.

Η δράση επικεντρώθηκε στις περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης, με αποδέκτες πρόσφυγες και μετανάστες της περιοχής. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ηλικιακή ομάδα 15–24 ετών, και με στόχο την παροχή άμεσης πρωτοβάθμιας βοήθειας και συνεχιζόμενης υποστήριξης καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπείας τους.

Η Παγκόσμια Ημέρα Μεταναστών αποτελεί μια υπενθύμιση ότι η υγεία είναι ανθρώπινο δικαίωμα και όχι προνόμιο. Η διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης στη φροντίδα, ειδικά για τους πιο ευάλωτους, αποτελεί ευθύνη όλων μας – θεσμών, επαγγελματιών υγείας και κοινωνίας συνολικά.

Μια δίκαιη κοινωνία είναι εκείνη που δεν αφήνει κανέναν πίσω.

Πηγές:

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS — 1η Δεκεμβρίου

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS αποτελεί μια ισχυρή υπενθύμιση ότι η μάχη απέναντι στον HIV/AIDS δεν έχει τελειώσει. Παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων δεκαετιών, εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ζουν ακόμη με τον ιό. Επιπλέον, οι ανισότητες στην πρόσβαση, την πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία συνεχίζουν να κοστίζουν ζωές.

Η σημερινή ημέρα καθιερώθηκε το 1988 ως η πρώτη διεθνής ημέρα αφιερωμένη σε θέμα υγείας. Από τότε, αποτελεί παγκόσμια υπενθύμιση για ενημέρωση, έγκαιρη διάγνωση, αποστιγματοποίηση και ισότιμη φροντίδα.

Τι γνωρίζουμε σήμερα για τον HIV/AIDS

Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του UNAIDS, περισσότεροι από 39 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με τον HIV παγκοσμίως. Χάρη στις θεραπείες, μπορούν να έχουν ποιοτική ζωή.

Τα δεδομένα είναι ενθαρρυντικά. Τα αντιρετροϊκά σχήματα (ARVs) επιτρέπουν σε όσους λαμβάνουν θεραπεία να έχουν  μη ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο — κάτι που σημαίνει ότι δεν μεταδίδουν τον ιό (“Undetectable = Untransmittable”).

Ωστόσο, παρά την πρόοδο, καταγράφουμε ακόμη νέες μολύνσεις — κυρίως σε πληθυσμούς που βιώνουν κοινωνικό αποκλεισμό, οικονομικές δυσκολίες ή περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Παράλληλα, η έλλειψη ενημέρωσης και ο στιγματισμός παραμένουν σοβαρά εμπόδια που καθυστερούν την εξέταση και τη θεραπεία.

HIV & Καρκίνος: Ένας σημαντικός σύνδεσμος

Η σχέση μεταξύ HIV και ορισμένων μορφών καρκίνου δεν είναι ευρέως γνωστή, ωστόσω είναι ουσιαστική:

  • Οι άνθρωποι που ζουν με HIV έχουν αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο τραχήλου της μήτρας, λόγω της συχνότερης επιμονής του HPV.
  • Υψηλότερος κίνδυνος καταγράφεται επίσης για λέμφωμα non-Hodgkin, σαρκώματα Kaposi, καθώς και για ορισμένους καρκίνους που σχετίζονται με χρόνιες ιογενείς λοιμώξεις.
  • Η έγκαιρη διάγνωση, η σταθερή θεραπεία και οι προληπτικοί έλεγχοι μειώνουν σημαντικά αυτούς τους κινδύνους.

Στο Κάπα3 έχουμε δημοσιεύσει σχετικά άρθρα για την αξία του προσυμπτωματικού ελέγχου και την ενδυνάμωση των ασθενών, τα οποία μπορείτε να βρείτε εδώ: Άρθρο1, Άρθρο2, Άρθρο3, Άρθρο4, Άρθρο5

Τι ισχύει στην Ελλάδα

Στη χώρα μας έχουν γίνει σημαντικά βήματα χάρη στη λειτουργία των Checkpoints, στη στήριξη από ΜΚΟ και δομές πρόληψης, στη διάδοση της PrEP και στη βελτίωσης της πρόσβασης στη θεραπεία.

Το 2024 η Ελλάδα κατέγραψε μικρή μείωση (4%) στις νέες διαγνώσεις HIV σε σχέση με το 2023, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ. Παρόλα αυτά, η υποδιάγνωση παραμένει υπαρκτό πρόβλημα. Πολλοί άνθρωποι αποφεύγουν την έγκαιρη εξέταση λόγω του στιγματισμού.

Πρόληψη: Τι μπορεί να κάνει ο καθένας μας
  • Εξέταση: ένα απλό τεστ μπορεί να σώσει ζωές.
  • Χρήση προφυλακτικού και ουσιαστική σεξουαλική διαπαιδαγώγηση.
  • PrEP & PEP: σύγχρονες, αποτελεσματικές λύσεις πρόληψης.
  • Μηδενισμός στιγματισμού: η ενημέρωση είναι η πιο ισχυρή μορφή προστασίας.
  • Στήριξη των δομών που προσφέρουν πρόσβαση σε πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία.
Ζήτημα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

Στο Κάπα3 πιστεύουμε ότι η σημερινή ημέρα μας αφορά όλους. Η πρόσβαση στη φροντίδα υγείας είναι δικαίωμα. Κανείς δεν πρέπει να φοβάται να εξεταστεί, να μιλήσει, να ζητήσει βοήθεια.

Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η διάκριση με βάση την οροθετικότητα, τον σεξουαλικό προσανατολισμό, το φύλο ή την ταυτότητα και έκφραση φύλου, την κατάσταση υγείας (συμπεριλαμβανομένης της χρήσης ουσιών) ή την εργασία στο σεξ, αποτελεί παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS είναι μια υπενθύμιση ότι η γνώση, η πρόληψη και η αλληλεγγύη μπορούν να σώσουν ζωές — και ότι ένας κόσμος χωρίς νέες μολύνσεις είναι εφικτός.

Πηγές

  • UNAIDS
  • HIV.GOV
  • AIDSHEALTH.ORG
  • ΕΟΔΥ

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

Το Γούρι της Φετινής Χρονιάς (2026): Ένα Σύμβολο Αυτοφροντίδας

Το Γούρι της Φετινής Χρονιάς (2026) για το Καπα3 : Η Κορώνα

Ένα Σύμβολο Αυτοφροντίδας

Το φετινό μας γούρι είναι αφιερωμένο στην αυτοφροντίδα — μια μικρή, καθημερινή υπενθύμιση της μεγάλης σημασίας να φροντίζουμε τον εαυτό μας με τρυφερότητα, σεβασμό και συνέπεια.
Σε μια εποχή όπου οι ρυθμοί της ζωής γίνονται ολοένα και πιο απαιτητικοί, το γούρι αυτό έρχεται να μας θυμίσει ότι η φροντίδα του εαυτού δεν είναι πολυτέλεια, αλλά ανάγκη.

Συμβολίζει όλες εκείνες τις μικρές πράξεις που μας κρατούν όρθιους: την παύση, την ανάσα, τη στιγμή ανάπαυσης· τη ζεστή αγκαλιά στον εαυτό μας. Την επιλογή να ακούμε το σώμα μας και να αναγνωρίζουμε τα όριά μας. Την απόφαση να βάζουμε προτεραιότητα την υγεία, τη χαρά και την εσωτερική ισορροπία.

Και είναι ακριβώς αυτή η “παύση” που μας οδήγησε και στο σύμβολό μας για το 2026: την Κορώνα. Ένα σύμβολο που χωράει μέσα του περισσότερα από όσα φαίνονται.

Στη μουσική, η κορώνα (fermata) είναι η παύση που κρατά ο ερμηνευτής· η στιγμή που δίνει έμφαση πριν συνεχίσει τη μελωδία.
Έτσι κι ο αγώνας: χρειάζεται ανάσες, στάσεις, μικρές παύσεις — όχι για να σταματήσει, αλλά για να συνεχίσει.

Μια κορώνα είναι και κύκλος. Κι ένας κύκλος σημαίνει πως δεν είσαι μόνος· γύρω σου υπάρχουν άνθρωποι, φροντίδα, συμπαράσταση — ένας κύκλος που σε στηρίζει.

Κι αν υπήρχε τίτλος ευγένειας για όσους παλεύουν με τον καρκίνο, θα ήταν μια κορώνα.
Όχι ως στέμμα εξουσίας, αλλά ως αναγνώριση αξιοπρέπειας.

Ο καρκίνος, κάποιες στιγμές, μπορεί να μοιάζει με ένα ακάνθινο στεφάνι — βαρύ, οδυνηρό, αδυσώπητο.
Κι όμως, ανάλογα τον τρόπο που επιλέγουμε να τον αντιμετωπίσουμε, μπορεί να μεταμορφωθεί σε στεφάνι νίκης: νίκη της επιμονής, της αντοχής, της επιστροφής — και πάνω απ’ όλα, νίκη της προσπάθειας.

Γιατί πίσω από κάθε κορώνα υπάρχει μια ιστορία: ενός γονιού, ενός φίλου, ενός παιδιού, ενός συντρόφου, ενός ανθρώπου που παλεύει ή στηρίζει κάποιον που παλεύει.

Γι’ αυτό η κορώνα δεν είναι ένα απλό κόσμημα, αλλά ένα μήνυμα δύναμης:

Δεν είναι τα όσα μας συμβαίνουν που μας καθορίζουν —
αλλά ο τρόπος που επιλέγουμε να τα αντιμετωπίσουμε.

Είναι μια υπενθύμιση ότι όταν φροντίζουμε τον εαυτό μας, τότε μπορούμε πραγματικά να φροντίσουμε και τους άλλους. Ότι η δύναμη, η ευεξία και η καλοσύνη ξεκινούν από μέσα μας.

Ας είναι λοιπόν το γούρι της χρονιάς ένα μικρό φυλαχτό που θα μας συνοδεύει καθημερινά, εμπνέοντάς μας να κάνουμε χώρο για όσα μας θρέφουν, να αγκαλιάζουμε την ευαλωτότητά μας και να γιορτάζουμε την αξία μας.

Για μια χρονιά με περισσότερη φροντίδα, περισσότερη γαλήνη και περισσότερη αγάπη. Πρώτα προς εμάς τους ίδιους.

Ας γεμίσουμε τις ημέρες μας με μικρές πράξεις που κάνουν διαφορά.
Ας δώσουμε δύναμη ο ένας στον άλλο.
Ας κάνουμε την αυτοφροντίδα συνήθεια.

Όσο για όλους εμάς στο Κάπα3 η πρόσκληση είναι μία : Να βάλουμε την αυτοφροντίδα στην καθημερινότητά μας

Με αφορμή το φετινό μας γούρι – αφιερωμένο στην αυτοφροντίδα – σας προσκαλούμε να συμμετέχετε στο #kapa3gouri Self–Care Challenge, μια συλλογική δράση που μας ενώνει γύρω από μικρές στιγμές φροντίδας, ηρεμίας και ενσυνειδητότητας.

Πώς λειτουργεί το challenge:

  1. Κάνε μια μικρή πράξη αυτοφροντίδας μέσα στη μέρα σου.
    Μπορεί να είναι κάτι απλό: μια βόλτα, ένα διάλειμμα για ανάσα, ένα ζεστό τσάι, λίγα λεπτά χωρίς οθόνη, ένα ημερολόγιο σκέψεων, μια αγκαλιά που σου έλειπε.
  2. Τράβηξε μια φωτογραφία ή γράψε λίγες λέξεις που αποτυπώνουν αυτή τη στιγμή.
  3. Μοιράσου τη στο Instagram ή στο Facebook με το hashtag #kapa3gouri.
  4. Κάλεσε δύο φίλουςνα συνεχίσουν την αλυσίδα της αυτοφροντίδας.

Στόχος μας δεν είναι η «τέλεια» εικόνα, αλλά η καθημερινή υπενθύμιση πως αξίζουμε χρόνο, χώρο και φροντίδα. Κάθε συμμετοχή δημιουργεί ένα ψηφιδωτό από στιγμές τρυφερότητας προς τον εαυτό μας. Ένα συλλογικό μήνυμα ότι η ευεξία ξεκινάει από μέσα μας.

Για το 2026, διαλέξτε την Κορώνα — ως σύμβολο ελπίδας, δύναμης και αξιοπρέπειας.
Φορέστε την. Χαρίστε την. Μοιραστείτε τη δύναμή της.

Σας ευχαριστούμε για την συμμετοχή σας

Η ομάδα του Κάπα3

Το Κάπα3 τιμήθηκε με Χρυσό Βραβείο στα Hellenic Responsible Business Awards 2025 ΜΚΟ της Χρονιάς – Υγεία και Κοινωνική Πρόνοια

Μια σημαντική διάκριση απέσπασε το Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών – Κάπα3, το οποίο τιμήθηκε με Χρυσό Βραβείο (Gold) στην κατηγορία «ΜΚΟ της Χρονιάς – Υγεία και Κοινωνική Πρόνοια» στα Hellenic Responsible Business Awards 2025.

Ο θεσμός, που φέτος συμπληρώνει 10 χρόνια επιβραβεύοντας πρωτοβουλίες και οργανισμούς που προάγουν τη βιώσιμη επιχειρηματικότητα και κοινωνική ευαισθησία, πραγματοποιήθηκε στις 14 Οκτωβρίου στο Anais Club, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Ανάπτυξης, του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του ΣΕΒ-ΒΙΑΝ και του ΣΕΤΕ.

Η διάκριση του Κάπα3 αποτελεί αναγνώριση της σταθερής δέσμευσής του στην ολιστική υποστήριξη των ογκολογικών ασθενών, μέσα από δωρεάν ψυχοκοινωνική καθοδήγηση, προγράμματα ενδυνάμωσης και εκπαίδευσης, δράσεις κοινωνικής επανένταξης και καινοτόμα ψηφιακά εργαλεία.

Η Ευαγγελία Μπίστα, Πρόεδρος και Ιδρύτρια του Κάπα3, δήλωσε:

«Περισσότερο από μια επιτυχία, αυτή η διάκριση είναι μια υπενθύμιση των αξιών μας — συνεργασία, ποιότητα, αφοσίωση, ενσυναίσθηση και καινοτομία. Είμαι βαθιά ευγνώμων για αυτή την εξαιρετική ομάδα που με ήθος, άοκνη προσπάθεια και κοινό όραμα κάνει τη διαφορά για τους ασθενείς μας. Αυτή η διάκριση τους ανήκει».

Από την ίδρυσή του, το Κάπα3 έχει προσφέρει υποστήριξη σε πάνω από 10.000 ασθενείς και οικογένειες, ενώ πάνω από 1.000 νέοι χρήστες εμπιστεύονται καθημερινά την ιστοσελίδα του για έγκυρη πληροφόρηση και καθοδήγηση. Με επιστημονική τεκμηρίωση και πολυεπίπεδη συνεργασία με ελληνικούς και ευρωπαϊκούς φορείς, το Κάπα3 προωθεί ένα νέο μοντέλο ογκολογικής φροντίδας, βασισμένο στην ισότητα, την αξιοπρέπεια και τη συμπερίληψη.

Όπως είπε χαρακτηριστικά η κα Μπίστα:

«Ένας κούκος μπορεί να φέρει την άνοιξη — αρκεί να το πιστέψεις. Κι εμείς στο Κάπα3 το πιστεύουμε χρόνια τώρα, σε πείσμα όλων. We believe.»

«Η αναγνώριση αυτής της βράβευσης μας δίνει ακόμη μεγαλύτερη ώθηση να συνεχίσουμε με αφοσίωση το έργο μας, να παραμένουμε στις επάλξεις για τους ασθενείς και τις οικογένειές τους, και να δεσμευόμαστε καθημερινά να γινόμαστε καλύτεροι στο έργο που προσφέρουμε».