Κατηγορία: Συναισθηματική ρύθμιση

Στο ΚΑΠΑ3 αναγνωρίζουμε ότι ο καρκίνος επηρεάζει πολύ περισσότερα από το σώμα· δοκιμάζει τα συναισθήματα, την αίσθηση του εαυτού, τις σχέσεις και τη συνολική ποιότητα ζωής όσων υποφέρουν. Παρά τη συχνή εμφάνιση ψυχικών δυσκολιών, όπως το άγχος και η κατάθλιψη, η πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας παραμένει περιορισμένη. Αυτό το κενό ανάμεσα στις ανάγκες των ασθενών και στις παρεχόμενες υπηρεσίες υγείας ήταν ακριβώς η αφορμή που μας ώθησε να συμβάλουμε στην ανάπτυξη του CREATE, μιας καινοτόμου ψηφιακής πλατφόρμας που ενισχύει τη συναισθηματική ανθεκτικότητα μέσα από έναν ισχυρό συνδυασμό τέχνης, τεχνολογίας και συναισθηματικής εμπλοκής (Ladas et al., 2025).

Η πλατφόρμα CREATE (Creativity and Resilience through Arts, Technology, and Emotions) χρησιμοποιεί υπολογιστική γνωστική εκπαίδευση (CCT) σχεδιασμένη για να βελτιώνει τη συναισθηματική ρύθμιση μέσω της ενίσχυσης της λειτουργικής μνήμης, της επαφής με γνωστά έργα τέχνης και της δημιουργικής συναισθηματικής έκφρασης. Σε αντίθεση με άλλες πλατφόρμες, εστιάζει αποκλειστικά σε μία γνωστική λειτουργία: τη λειτουργική μνήμη. Έρευνες δείχνουν ότι η στοχευμένη ενίσχυση μιας μόνο λειτουργίας είναι πιο αποτελεσματική από την ταυτόχρονη ενίσχυση πολλών. Η λειτουργική μνήμη, ειδικότερα, φαίνεται να επηρεάζει τη συναισθηματική ρύθμιση — μια δεξιότητα με αποδεδειγμένα οφέλη για τη μείωση του άγχους και της κατάθλιψης.

Έτσι, το CREATE εισάγει ένα ενιαίο πλαίσιο που συνδυάζει τη γνωστική λειτουργία, τη συναισθηματική έκφραση και βιολογικούς παράγοντες όπως η ποιότητα ύπνου και η δραστηριότητα της ντοπαμίνης. Τέτοιες ψηφιακές λύσεις για την ψυχική υγεία αναγνωρίζονται ολοένα και περισσότερο ως υποσχόμενες εναλλακτικές προς την παραδοσιακή ψυχοθεραπεία, προσφέροντας μεγαλύτερη προσβασιμότητα και οικονομική προσιτότητα, ενώ μπορούν παράλληλα να μειώσουν τα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους.

Τα αποτελέσματα της πιλοτικής μελέτης για το CREATE ήταν πολύ ενθαρρυντικά: οι συμμετέχοντες βρήκαν την πλατφόρμα εύχρηστη και ευχάριστη, ενώ εμφάνισαν αυξημένη συναισθηματική και δημιουργική εμπλοκή. Αν και η πρώτη αυτή έρευνα επικεντρώθηκε κυρίως στη βιωσιμότητα και εγκυρότητα και όχι στην θεραπευτική αποτελεσματικότητα, τα αρχικά ευρήματα δείχνουν βελτίωση στη συναισθηματική ρύθμιση. Σημαντικό είναι ότι η μελέτη ανέδειξε θετικές συσχετίσεις ανάμεσα στη λειτουργική μνήμη, τη συναισθηματική ρύθμιση και την έκφραση των συναισθημάτων, υποδεικνύοντας επίσης ότι ο ύπνος και η ντοπαμίνη μπορεί να μεσολαβούν σε αυτές τις επιδράσεις.

Αυτά τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία των δεδομένων τρόπου ζωής και βιολογικών παραγόντων στην ανάπτυξη εξατομικευμένων ψηφιακών εργαλείων ψυχικής υγείας. Η νευροεπιστήμη έχει δείξει ότι η λειτουργική μνήμη παίζει κεντρικό ρόλο στη συναισθηματική ρύθμιση. Μια ισχυρότερη λειτουργική μνήμη βοηθά τα άτομα να διαχειρίζονται καλύτερα τις δυσάρεστες σκέψεις, να μετακινούν την προσοχή τους και να ανταποκρίνονται πιο ήρεμα στις προκλήσεις. Για τους ανθρώπους που ζουν με καρκίνο, η ενίσχυση αυτών των γνωστικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων καθιστά την καθημερινότητα πιο διαχειρίσιμη. Η βελτίωση των νοητικών δεξιοτήτων μπορεί να διευκολύνει τη συμμόρφωση στη θεραπεία, τη λήψη ενημερωμένων αποφάσεων και την πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση των έντονων συναισθηματικών διακυμάνσεων που συχνά συνοδεύουν την ασθένεια.

Η μελέτη βασίστηκε σε δειγματοληψία ευκολίας, που αποτελούνταν κυρίως από επαγγελματίες υγείας σχετιζόμενους με τον καρκίνο, ενώ μόνο ένας καρκινοπαθής συμμετείχε. Για να αντιμετωπιστεί αυτός ο περιορισμός, η επόμενη φάση της έρευνας θα εστιάσει αποκλειστικά σε ασθενείς και επιζώντες καρκίνου. Οι ιδιαίτερες προκλήσεις τους — όπως η κόπωση που σχετίζεται με τον καρκίνο και οι γνωστικές αλλαγές που προκαλούν οι θεραπείες — θα αποτελέσουν βασικό στοιχείο για τη βελτίωση της πλατφόρμας και την προσαρμογή της στις ανάγκες όσων πρόκειται να ωφεληθούν περισσότερο. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται μια πιο ουσιαστική παρέμβαση, ενώ παράλληλα δίνεται φωνή στους ίδιους τους ασθενείς στη διαμόρφωση του μέλλοντος της υποστηρικτικής φροντίδας του καρκίνου.

Κοιτάζοντας μπροστά, το CREATE προσφέρει ένα ελπιδοφόρο όραμα για την ψηφιακή υποστήριξη της ψυχικής υγείας. Είναι ευέλικτο, προσιτό και επεκτάσιμο, κάτι που το καθιστά ιδιαίτερα πολύτιμο για όσους δεν έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Η έγκαιρη παρέμβαση και η συνεχής υποστήριξη της συναισθηματικής ευημερίας κατά τη διάρκεια της θεραπείας και της επιβίωσης μπορούν να μειώσουν το μακροπρόθεσμο βάρος που επιφέρουν οι ψυχικές διαταραχές στα συστήματα υγείας. Καθώς οι θεραπείες του καρκίνου εξελίσσονται, οφείλουμε να διασφαλίσουμε ότι η ψυχολογική φροντίδα εξελίσσεται μαζί τους — και το CREATE συμβάλλει ακριβώς σε αυτό.

Διαβάστε ολόκληρη τη μελέτη

Αναφορές:
Ladas, A. I., Katsoridou, C., Gravalas, T., Klados, M. A., Stravoravdi, A. S., Tsompanidou, N., Fragkedaki, A., Bista, E., Chorafa, T., Petrovic, K., Vlotinou, P., Tsiakiri, A., Papazisis, G., & Frantzidis, C. A. (2025). Creativity and REsilience Through Arts, Technology and Emotions: A Pilot Study on the Feasibility and Validity of the CREATE Platform. Brain Sciences, 15(11), 1171. https://doi.org/10.3390/brainsci15111171

Αρχικό κείμενο: Δέσποινα Χρυσοστομίδου, Ψυχολόγος, για το Kapa3 Research Insights

Μετάφραση κειμένου: Αναστασίου Ιφιγένεια για το Κάπα3