Κίνδυνος θρόμβωσης μετά από χειρουργική επέμβαση καρκίνου

Σε αναδρομική μελέτη μητρώου στον σουηδικό πληθυσμό διαπίστώθηκε  ότι ο κίνδυνος φλεβικής θρομβοεμβολής παραμένει αυξημένος  2-4 μήνες μετά τη χειρουργική επέμβαση καρκίνου, με την αύξηση του κινδύνου να διαφέρει μεταξύ των διαφόρων τύπων καρκίνου. Αυτό προκύπτει από μελέτη στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 43.000 ασθενείς, τα αποτελέσματα της οποίας παρουσιάστηκαν τώρα στο “JAMA Network Open”.

“Οι κίνδυνοι και τα οφέλη της προφύλαξης από τη θρόμβωση μετά από χειρουργική επέμβαση για τον καρκίνο συζητούνται”, γράφουν οι ερευνητές με επικεφαλής τον Johan Björklund από το Τμήμα Μοριακής Ιατρικής και Χειρουργικής του Ινστιτούτου Καρολίνσκα της Στοκχόλμης.

“Χρειάζονται μελέτες για τον ακριβέστερο προσδιορισμό του κινδύνου θρόμβωσης μετά από χειρουργική επέμβαση καρκίνου”.

Σε μια αναδρομική μελέτη μητρώου, συμπεριελήφθηκαν δεδομένα από το σύνολο του σουηδικού πληθυσμού το χρονικό διάστημα μεταξύ 1998 – 2016. Όλοι οι ασθενείς που υποβλήθηκαν σε μείζονα χειρουργική επέμβαση για καρκίνο αντιστοιχήθηκαν σε αναλογία 1 προς 10 με Σουηδούς χωρίς καρκίνο της ίδιας ηλικίας, φύλου και τόπου διαμονής.

Οι καρκίνοι ήταν της ουροδόχου κύστης, του μαστού, του εντέρου ή του ορθού, των γυναικείων αναπαραγωγικών οργάνων, των νεφρών ή του ανώτερου ουροποιητικού συστήματος, του πνεύμονα, του προστάτη και του στομάχου ή του οισοφάγου.

Αυξημένος ο κίνδυνος για όλους τους τύπους καρκίνου

Συνολικά 432.218 ασθενείς με καρκίνο συγκρίθηκαν με 4.009.343 άτομα από την ομάδα ελέγχου που δεν είχαν καρκίνο. Ο αθροιστικός ενός έτους κίνδυνος πνευμονικής εμβολής ήταν αυξημένος στους ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση για όλους τους τύπους καρκίνου.

Η διαφορά στον κίνδυνο σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου για τους ουρολογικούς όγκους ήταν καρκινώματα της ουροδόχου κύστης 2,69 ποσοστιαίες μονάδες, καρκινώματα των νεφρών και του ανώτερου ουροποιητικού συστήματος 1,38 ποσοστιαίες μονάδες και καρκίνος του προστάτη 0,57 ποσοστιαίες μονάδες.

Στην περίπτωση των γαστρεντερικών όγκων, το ποσοστό ήταν 1,57 ποσοστιαίες μονάδες για τον καρκίνο του παχέος εντέρου και 2,13 ποσοστιαίες μονάδες για τα καρκινώματα του στομάχου ή του οισοφάγου.

Για τις γυναικολογικές επεμβάσεις, η διαφορά κινδύνου ήταν 1,32 ποσοστιαίες μονάδες, για τον καρκίνο του μαστού 0,59 ποσοστιαίες μονάδες και για τον καρκίνο του πνεύμονα 2,61 ποσοστιαίες μονάδες.

Ο ειδικός για την αιτία λόγος κινδύνου (HR) για πνευμονική εμβολή στη σύγκριση ασθενών μετά από χειρουργική επέμβαση καρκίνου και αντίστοιχων ελέγχων, έφθασε στο μέγιστό του λίγο μετά την έξοδο από το νοσοκομείο. Μετά από 60-90 ημέρες, σταθεροποιήθηκε.

30 ημέρες μετά τη χειρουργική επέμβαση, ο HR για πνευμονική εμβολή ήταν 10 έως 30 φορές υψηλότερος από ό,τι στην ομάδα σύγκρισης – για όλους τους τύπους καρκίνου εκτός από τον καρκίνο του μαστού (καρκίνος του παχέος εντέρου: HR 9,18 [95% CI 8,03-10,50], καρκίνος του πνεύμονα: HR 25,66 [95% CI 17,41-37,84], καρκίνος του μαστού: HR 5,18 [95% CI 4,45-6,05).

Οι αυξημένοι κίνδυνοι μειώθηκαν και πάλι, όμως – με εξαίρεση τον καρκίνο του προστάτη – δεν έφτασαν ποτέ στο επίπεδο της ομάδας σύγκρισης. Οι ερευνητές παρατήρησαν παρόμοια αποτελέσματα για την βαθιά φλεβική θρόμβωση όπως και για την πνευμονική εμβολή.

Τα αυξημένα ποσοστά πνευμονικής εμβολής και φλεβικής θρόμβωσης κατά τους 2-4 μήνες μετά την επέμβαση για καρκίνο οφείλονται πιθανότατα στον υποκείμενο καρκίνο, αλλά και στις επικουρικές θεραπείες, θεωρούν οι ερευνητές.

Τα αποτελέσματα αυτά υπογραμμίζουν τη σημασία της ατομικής αξιολόγησης του κινδύνου φλεβικής θρομβοεμβολής και της ανάγκης θρομβοπροφύλαξης σε ασθενείς που υποβάλλονται σε χειρουργική επέμβαση για διάφορους τύπους καρκίνου.

Πηγή :

https://www.iatronet.gr/article/122843/poso-ayxhmenos-einai-o-kindynos-thromvoshs-meta-apo-heiroyrgikh-epemvash-karkinoy-meleth

ΠΟΥ: Το 30% έως 50% όλων των περιπτώσεων καρκίνου μπορούν να προληφθούν.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι το 30% έως 50% όλων των περιπτώσεων καρκίνου μπορούν να προληφθούν.

Ένα  μεγάλο μέρος αυτού μπορεί να αποδοθεί σε υγιεινές επιλογές τρόπου ζωής, συμπεριλαμβανομένης της σωματικής δραστηριότητας, της καλύτερης διατροφής, της έλλειψης καπνίσματος και της ελαφριάς έως μέτριας κατανάλωσης αλκοόλ, αλλά η γνώση μπορεί επίσης να αποτελέσει ένα ισχυρό εργαλείο πρόληψης του καρκίνου.

Σύμφωνα με την έκθεση προόδου για τον καρκίνο 2023 της Αμερικανικής Ένωσης για την Έρευνα του Καρκίνου (AACR), οι Ηνωμένες Πολιτείες παρουσίασαν μείωση κατά 33% της συνολικής θνησιμότητας από καρκίνο μεταξύ 1991 και 2020, σε μεγάλο βαθμό χάρη στις εκστρατείες δημόσιας υγείας και τις πρωτοβουλίες πολιτικής που εφαρμόστηκαν για τη μείωση του καπνίσματος και την αύξηση της έγκαιρης ανίχνευσης των καρκίνων, με βάση τα ευρήματα μελέτης στην CA: A Cancer Journal for Clinicians.

Μια σειρά από πρόσφατες μελέτες διαπίστωσαν ότι ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να μην έχουν κάποιο επίπεδο σαφήνειας ή/και ευαισθητοποίησης σχετικά με ορισμένες τεχνικές πρόληψης του καρκίνου, όπως ο προσυμπτωματικός έλεγχος και ο εμβολιασμός. Αυτό μπορεί να προκαλέσει κενά στην εξασφάλιση οφέλους από τις διαθέσιμες μεθόδους που μπορούν να βοηθήσουν στην πολύ νωρίτερη ανίχνευση του καρκίνου ή στην απόλυτη πρόληψή του.

Η ελαχιστοποίηση των γλωσσικών εμποδίων και των φραγμών στον υγειονομικό αλφαβητισμό θα μπορούσε να βοηθήσει, χρησιμοποιώντας και οπτικές οδηγίες που έδειξαν θετικά αποτελέσματα. Επίσης σίγουρα η δημιουργία ενός καλύτερου συστήματος για τη διασφάλιση της κατάλληλης παρακολούθησης θα ήταν οφέλιμο ώστε τα συστήματα να έχουν μια καλύτερη και πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση.

Στην περίπτωση του εμβόλιου για τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) έχει δείξει τεράστια αποτελέσματα στην πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Στην πραγματικότητα, μια πρόσφατη μελέτη που εξέτασε τα κρούσματα καρκίνου του τραχήλου της μήτρας στη Σκωτία διαπίστωσε μηδενικά κρούσματα μεταξύ των γυναικών που γεννήθηκαν μεταξύ 1988-1996 και είχαν εμβολιαστεί πλήρως κατά του HPV μεταξύ των ηλικιών 12 και 13 ετών, σύμφωνα με έγγραφο που δημοσιεύθηκε στο Journal of the National Cancer Institute.

Το εμβόλιο κατά του HPV, ωστόσο, μπορεί να ωφελήσει τους άνδρες και να προστατεύσει και από άλλους καρκίνους, όπως ο καρκίνος του πρωκτού, του στόματος και του πέους. Όμως το γεγονός αυτό μπορεί να μην παρουσιάζεται σωστά στους ισπανόφωνους και λατινοαμερικάνους άνδρες που αυτοπροσδιορίζονται ως σεξουαλικές μειονότητες, σύμφωνα με τα αποτελέσματα που παρουσιάστηκαν στο 16ο συνέδριο AACR Conference on the Science of Cancer Health Disparities in Racial/Ethnic Minorities and the Medically Underserved.

Σύμφωνα με έρευνα το 56% είχε ακούσει για το εμβόλιο HPV, αλλά μόνο το 19% δήλωσε ότι κάποιος πάροχος τους το είχε συστήσει. Επί του παρόντος, τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων συνιστούν τον εμβολιασμό κατά του HPV για τους εφήβους γύρω στις ηλικίες 11 ή 12 ετών και μάλιστα ενθαρρύνουν τον εμβολιασμό των νεαρών ενηλίκων έως την ηλικία των 26 ετών, εάν δεν το έκαναν όταν ήταν νεότεροι. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ έχει εγκρίνει το εμβόλιο κατά του HPV για άτομα ηλικίας 9 έως 45 ετών.

“Για να μειωθούν οι ανισότητες που σχετίζονται με τον καρκίνο HPV, είναι σημαντικό οι πληροφορίες να είναι σχετικές και εφαρμόσιμες και διαθέσιμες σε άτομα που έχουν δικαίωμα ηλικίας στη γλώσσα που προτιμούν“, δήλωσαν οι ερευνητές.

Στο πολέμο κατά του καρκίνου η γενετική πρωτοστατεί .

Η αλληλούχιση ολόκληρου του γονιδιώματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως τεχνική διαλογής για να εντοπιστεί εάν ένα άτομο έχει γονίδια με προδιάθεση για κληρονομικές ασθένειες, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων μορφών καρκίνου. Το Εθνικό Ολοκληρωμένο Δίκτυο για τον Καρκίνο (NCCN) έχει θεσπίσει μια σειρά κατευθυντήριων γραμμών -συμπεριλαμβανομένων αυτών για τον καρκίνο του μαστού, των ωοθηκών και του παγκρέατος και τον καρκίνο του παχέος εντέρου- για να προσδιορίσει τα άτομα που θα πρέπει να υποβληθούν σε γενετικές εξετάσεις, αλλά κατευθυντήριες γραμμές όπως αυτές μπορεί να μην πιάνουν όλους όσους πρέπει να ελεγχθούν, σύμφωνα με τον N. Jewel Samadder, MD, καθηγητή ιατρικής στο Mayo Clinic College of Medicine και συν-επικεφαλής του προγράμματος ογκολογίας ακριβείας στο Mayo Clinic Comprehensive Cancer Center.

“Τα κριτήρια αυτά δημιουργήθηκαν σε μια εποχή που οι γενετικές εξετάσεις ήταν απαγορευτικές από πλευράς κόστους και ως εκ τούτου αποσκοπούσαν στον εντοπισμό εκείνων που είχαν τη μεγαλύτερη πιθανότητα να είναι φορείς μεταλλάξεων, ελλείψει της αλληλούχισης ολόκληρου του γονιδιώματος σε επίπεδο πληθυσμού”, δήλωσε ο Samadder. “Ωστόσο, οι καταστάσεις αυτές αναγνωρίζονται ανεπαρκώς στην τρέχουσα πρακτική και πολλοί ασθενείς δεν γνωρίζουν τον κίνδυνο καρκίνου που διατρέχουν”.

Η Samadder παρουσίασε τα αποτελέσματα της κλινικής δοκιμής Tapestry στην Ετήσια Συνάντηση 2023 της AACR, τα οποία έδειξαν ότι το 39,2% των ατόμων που συναίνεσαν στην αλληλούχιση ολόκληρου του γονιδιώματος και ταυτοποιήθηκαν ως φορείς γονιδίων προδιάθεσης για κληρονομικό καρκίνο του μαστού και των ωοθηκών (HBOC) ή σύνδρομο Lynch δεν θα πληρούν τις προϋποθέσεις σύμφωνα με τις τρέχουσες κατευθυντήριες γραμμές. Κατά τη στιγμή της αποκοπής των δεδομένων, 44.306 ασθενείς από τις εγκαταστάσεις της Mayo Clinic στη Μινεσότα, την Αριζόνα και τη Φλόριντα είχαν παράσχει δείγμα σάλιου. Για αυτό το μέρος της δοκιμής, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν την αλληλουχία ολόκληρου του γονιδιώματος για να αξιολογήσουν τα δείγματα για BRCA1 και BRCA2, που υποδηλώνουν HBOC, και MLH1, MSH2, MSH6, PMS2 και EPCAM, που υποδηλώνουν το σύνδρομο Lynch.

Η γνώση του αυξημένου γενετικού κινδύνου τους μπορεί να βοηθήσει τους ασθενείς να λάβουν τα κατάλληλα επόμενα βήματα. Για παράδειγμα, οι ασθενείς με σύνδρομο Lynch μπορούν να υποβάλλονται σε τακτικές κολονοσκοπήσεις, σε έλεγχο αίματος και ούρων και σε προφυλακτική υστερεκτομή, ενώ οι ασθενείς με HBOC μπορούν να είναι προληπτικοί μέσω προηγμένης απεικόνισης του μαστού και προφυλακτικής μαστεκτομής ή/και ωοθηκεκτομής.

“Η γνώση που προέρχεται από τη γενετική”, και μπορεί να δώσει στους ασθενείς τη δυνατότητα να αναλάβουν τον έλεγχο του κινδύνου της νόσου τους και να αυξήσουν την πιθανότητα να αποφύγουν μια θανατηφόρα διάγνωση καρκίνου ή να τον προλάβουν σε πρώιμο στάδιο, όταν είναι ιδιαίτερα ιάσιμος”.

Περισσοτερα :

The More You Know About Cancer Prevention

Καρκίνος: ‘Ερευνα σε 185 χώρες για 36 μορφές του

Περισσότερα από 35 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου αναμένεται να προκύψουν έως το 2050, από τα εκτιμώμενα 20 εκατομμύρια το 2022, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), ενός εξειδικευμένου κλάδου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ).

Η αύξηση αυτή αντανακλά τόσο τη γήρανση του πληθυσμού όσο και την παγκόσμια αύξησή του, καθώς και τη μεγαλύτερη έκθεση των ανθρώπων σε παράγοντες κινδύνου. Ο καπνός, το αλκοόλ και η παχυσαρκία είναι βασικοί παράγοντες, μαζί με την ατμοσφαιρική ρύπανση που αναμένεται να οδηγήσουν στην αύξηση των νέων περιστατικών καρκίνου.

Οι πλουσιότερες χώρες αναμένεται να έχουν τη μεγαλύτερη απόλυτη αύξηση του καρκίνου, με επιπλέον 4,8 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις να προβλέπονται το 2050.

Ωστόσο, οι χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος εκτιμάται ότι θα δουν την υψηλότερη αναλογική αύξηση του καρκίνου, ενώ η θνησιμότητα προβλέπεται να διπλασιαστεί.

Οι εκτιμήσεις από το Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Καρκίνου της IARC βασίζονται στα δεδομένα από 185 χώρες, ενώ καλύπτουν 36 διαφορετικές μορφές καρκίνου.

Την ίδια στιγμή, άλλη έρευνα του ΠΟΥ από 115 χώρες, έδειξε ότι η πλειονότητα  των κρατών δεν χρηματοδοτεί επαρκώς τις υπηρεσίες προτεραιότητας για τον καρκίνο και την παρηγορητική φροντίδα ως μέρος της καθολικής υγειονομικής κάλυψης.

Συνήθεις καρκίνοι παγκοσμίως

Δέκα τύποι καρκίνου αποτελούσαν συλλογικά περίπου τα δύο τρίτα των νέων περιπτώσεων και των θανάτων παγκοσμίως το 2022, ανέφερε η IARC.

Ο καρκίνος του πνεύμονα ήταν η πιο συχνά εμφανιζόμενη μορφή παγκοσμίως, με 2,5 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις. Αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 12 τοις εκατό όλων των νέων περιπτώσεων και το 18,9 τοις εκατό των θανάτων, που αντιστοιχεί σε 1,8 εκατομμύρια άτομα, καθιστώντας τον κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο.

Ο καρκίνος του μαστού κατέλαβε τη δεύτερη θέση ως προς την εμφάνιση, με 2,3 εκατομμύρια περιπτώσεις παγκοσμίως ή 11,6 τοις εκατό, αλλά αντιπροσώπευε το 6,9 τοις εκατό των θανάτων.

Άλλοι συχνά εμφανιζόμενοι καρκίνοι ήταν ο καρκίνος του παχέος εντέρου, του προστάτη και του στομάχου.

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου ήταν η δεύτερη κύρια αιτία θανάτου από τη νόσο, ακολουθούμενος από τον καρκίνο του ήπατος, του μαστού και του στομάχου.

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας ήταν ο όγδοος πιο συχνά εμφανιζόμενος καρκίνος παγκοσμίως, η ένατη κύρια αιτία θανάτου από τη νόσο και η πιο συχνή ασθένεια στις γυναίκες σε 25 χώρες, πολλές από τις οποίες βρίσκονται στην υποσαχάρια Αφρική.

Ανισότητες και επενδύσεις

Οι εκτιμήσεις της IARC – που εκδόθηκαν με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου στις 4 Φεβρουαρίου – αποκάλυψαν επίσης εντυπωσιακές ανισότητες, ιδιαίτερα στον καρκίνο του μαστού.

Μία στις 12 γυναίκες που κατοικούν στις πλουσιότερες χώρες θα διαγνωστεί με τη νόσο στη διάρκεια της ζωής της και μία στις 71 θα πεθάνει από αυτήν, ανέφερε ο Οργανισμός. Ωστόσο, αν και μόνο μία στις 27 γυναίκες στις φτωχότερες χώρες θα λάβει θετική διάγνωση καρκίνου του μαστού, μία στις 48 θα πεθάνει.

Αυτές οι γυναίκες «διατρέχουν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο να πεθάνουν από τη νόσο λόγω καθυστερημένης διάγνωσης και ανεπαρκούς πρόσβασης σε ποιοτική θεραπεία», δήλωσε η Δρ Isabelle Soerjomataram, Αναπληρώτρια Επικεφαλής του Κλάδου Επιτήρησης Καρκίνου στο IARC.

Η έρευνα του ΠΟΥ, αποκάλυψε επίσης σημαντικές παγκόσμιες ανισότητες στις παρεχόμενες υπηρεσίες για τον καρκίνο. Για παράδειγμα, οι χώρες υψηλότερου εισοδήματος είχαν έως και επτά φορές περισσότερες πιθανότητες να συμπεριλάβουν υπηρεσίες που σχετίζονται με τον καρκίνο του πνεύμονα στα πακέτα παροχών υγείας τους.

Πηγές:
https://news.un.org/en/story/2024/02/1146127

Πηγή: iatronet.gr

Νέα μέλη του οργάνου με τίτλο “Ανάπτυξη καινοτόμων διαγνωστικών εργαλείων για ανίχνευση και χαρακτηρισμό Κυκλοφορούντων Καρκινικών Κυττάρων (ΚΚΚ) στο αίμα των ασθενών”

Νέα τροποποίηση ανακοινώθηκε στις 29/01/2024, σχετικά με την απόφαση ορισμού οργάνου επαλήθευσης του έργου με τίτλο «Ανάπτυξη καινοτόμων διαγνωστικών εργαλείων για ανίχνευση και χαρακτηρισμό Κυκλοφορούντων Καρκινικών Κυττάρων (ΚΚΚ) στο αίμα των ασθενών», κωδικό ΠΣΚΕ Τ2ΕΔΚ-01562 και κωδικό ΟΠΣ 5067350, με αρ. πρωτ. ΕΥΔΕ ΕΚ 5551/22.11.2023.

Η νέα τροποποίηση, αφορά στην αφαίρεση του κ. Νικόλαου Ξενίδη του Κυριάκου, Επίκουρου Καθηγητή, Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, στο πλαίσιο της Δράσης ΕΡΕΥΝΩ – ΔΗΜΙΟΥΡΓΩ – ΚΑΙΝΟΤΟΜΩ που χρηματοδοτείται από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα – Επιχειρηματικότητα & Καινοτομία» του ΕΣΠΑ.
Μέλη του οργάνου επαλήθευσης ορίζονται οι εξής: 
  • Απόστολος Κλινάκης του Γεωργίου, Ερευνητής Α’, Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών Ακαδημίας Αθηνών (ΙΙΒΕΑΑ) (ΑΜ 17601)
  • Μαριστέλλα Σγουρού, του Ευσταθίου, Στέλεχος της ΕΥΔΕ ΕΚ
Η σύσταση του οργάνου αφορά το σύνολο των επαληθεύσεων του έργου (διοικητικές ή / και επιτόπιες). Σύμφωνα με την αναλυτική πρόσκληση της Δράσης ΕΡΕΥΝΩ – ΔΗΜΙΟΥΡΓΩ – ΚΑΙΝΟΤΟΜΩ, θα διενεργηθούν συνολικά μία ή δύο ενδιάμεσες επαληθεύσεις και μία τελική επαλήθευση.
Έργο του οργάνου είναι ο έλεγχος και η επιβεβαίωση της υλοποίησης του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου του Έργου σύμφωνα με την αναλυτική πρόσκληση της δράσης, της τήρησης των εθνικών και κοινοτικών κανόνων και της σύνταξης της έκθεσης επαλήθευσης.
Η διάρκεια λειτουργίας του οργάνου ορίζεται για το χρονικό διάστημα από την υπογραφή της παρούσας απόφασης και μέχρι την έκδοση βεβαίωσης ολοκλήρωσης του έργου της παραγράφου 1, εκτός αν συντρέχουν λόγοι παραίτησης ενός ή περισσότερων μελών.
Διαβάστε αναλυτικά την εν λόγω Τροποποίηση, εδώ.
Ενώ, για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την δράση Ερευνώ-Δημιουργώ-Καινοτομώ, βρείτε εδώ.

Αδυναμία κάλυψης των ιατρικών αναγκών στην Ελλάδα καταγράφει η έκθεση της Κομισιόν

Το ποσοστό των ανικανοποίητων αναγκών για ιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα παραμένει το δεύτερο υψηλότερο στην ΕΕ μετά την Εσθονία, σύμφωνα με την ετήσια έκδοση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «State of Health in the EU | Greece: Country Health Profile 2023», που είδε το φως της δημοσιότητας πριν λίγες ημέρες. Όπως αναφέρεται στην έκθεση, παρά τη σταθερή μείωση από το 2016, το ποσοστό των ανικανοποίητων ιατρικών αναγκών, λόγω οικονομικής αδυναμίας, μεγάλης απόστασης ή μεγάλου χρόνου αναμονής στην Ελλάδα είναι 9% και παραμένει σταθερά πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ (2,2%). Επιπλέον, μεταξύ 2021 και 2022, η Ελλάδα είδε τη μεγαλύτερη άνοδο, κατά 2,6 ποσοστιαίες μονάδες, τη στιγμή που η συνολική αύξηση σε ολόκληρη την ΕΕ ήταν 0,2 %. Ειδικά περιοχές απομακρυσμένες και νησιωτικές αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις, που σχετίζονται με τη χαμηλή προσβασιμότητα στην υγειονομική περίθαλψη. Επιπλέον, ένα πολύ υψηλότερο επίπεδο ανεκπλήρωτων ιατρικών αναγκών λόγω αυξημένου κόστους των ιατροφαρμακευτικών υπηρεσιών καταγράφεται στα νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα (14,3%) σε σχέση με τις ομάδες υψηλού εισοδήματος (4,3%).

Το πρόβλημα πρόσβασης αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας: την άνοιξη του 2021 το 19% των Ελλήνων ανέφερε ότι είχε παραιτηθεί από μια αναγκαία ιατρική εξέταση ή θεραπεία. Το ποσοστό αυτό μειώθηκε στο 16 % ένα χρόνο αργότερα (άνοιξη 2022). Η ιατροφαρμακευτική κάλυψη του ΕΟΠΥΥ δίνει πρόσβαση σε ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών χρηματοδοτούμενων από το δημόσιο, ωστόσο η δωρεάν δημόσια οδοντιατρική κάλυψη είναι περιορισμένη για παιδιά έως 18 ετών. Άλλα πιθανά εμπόδια πρόσβασης είναι τα μηνιαία κατώτατα όρια στον αριθμό των αποζημιωθέντων από τον ΕΟΠΥΥ επισκέψεων σε γιατρούς, εργαστηριακών εξετάσεων και συνταγές φαρμάκων (κατά αξία) από γιατρούς που δεν είναι συμβεβλημένοι με τον ΕΟΠΥΥ.

Τα παραπάνω μπορεί να οδηγήσουν ορισμένους ασθενείς να καθυστερήσουν την ιατρική τους φροντίδα ή να πληρώσουν για μια ιδιωτική επίσκεψη σε γιατρό από την τσέπη τους. Οι ιδιωτικές δαπάνες για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη πληρώνονται από την τσέπη των πολιτών αντιπροσωπεύουν το ένα τρίτο (33%) του συνόλου των δαπανών για την υγεία, ποσοστό υπερδιπλάσιο από τον μέσο όρο της ΕΕ που είναι 15%. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των δαπανών αφορά αγορά φαρμάκων και ενδονοσοκομειακή περίθαλψη. Επίσης, το 2021, η Ελλάδα είχε το τρίτο υψηλότερο ποσοστό ακάλυπτων αναγκών για οδοντιατρική περίθαλψη (7,8 %) στην Ε.Ε και το 2022 αυτό το ποσοστό αυξήθηκε στο 12,1 % (το υψηλότερο στην Ε.Ε.).

Πηγή: healthdaily.gr

Καρκίνος των ωοθηκών: Σημαντική αύξηση της επιβίωσης με τις νεότερες θεραπείες

Περίπου το 1.1 % των γυναικών θα διαγνωσθούν με καρκίνο των ωοθηκών σε κάποια στιγμή στη ζωή τους. Ευτυχώς η θνητότητα μειώνεται κατά 2.8% κάθε έτος κατά τα τελευταία έτη.

Πιο συγκεκριμένα, η επιβίωση έχει επιμηκυνθεί αρκετά τα τελευταία έτη αφού η 5ετής επιβίωση που άγγιζε μόλις το 35% την προηγούμενη δεκαετία πλέον αφορά πάνω από 50% των ασθενών.

Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Θάνος Δημόπουλος (τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, Καθηγητής Ογκολογίας – Αιματολογίας), Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Αγγελική Ανδρικοπούλου, συνοψίζουν τα νεότερα δεδομένα.

Η θεραπεία τoυ καρκίνου ωοθηκών στα αρχικά στάδια είναι χειρουργική με ολική υστερεκτομή μετά εξαρτημάτων, διερεύνηση όλης της κοιλίας, επιπλεκτομή, λεμφαδενεκτομή και κυτταρολογική εξέταση ασκιτικού υγρού.

Στις περισσότερες περιπτώσεις μετά το χειρουργείο ενδείκνυται η επικουρική θεραπεία με συνδυασμό πακλιταξέλης και καρβοπλατίνης.

Ωστόσο, εάν η νόσος δεν είναι δυνατόν να εξαιρεθεί πλήρως από την αρχή, πλέον είναι δυνατή η εισαγωγική χημειοθεραπεία με βάση την πλατίνα και η χειρουργική αντιμετώπιση σε δεύτερο χρόνο με παρόμοια αποτελέσματα συνολικής επιβίωσης όπως έχει φανεί από μελέτες (CHORUS trial, EORTC 55971).

Συνεπώς, ασθενείς σταδίου III-IV που δεν είναι δυνατόν να επιτύχουν μέγιστη κυτταρομείωση κατά το πρωτογενές χειρουργείο υποβάλλονται σε τρεις κύκλους εισαγωγικής χημειοθεραπείας με βάση την πλατίνα και εν συνεχεία σε ενδιάμεση κυτταρομείωση (interval debulking).

Καρκίνος των ωοθηκών, οι νεότερες θεραπείες

Πλέον, μία σύγχρονη τεχνική που χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια του χειρουργείου είναι η τεχνική HIPEC (Hyperthermic Intraperitoneal Chemotherapy – διεγχειρητική υπέρθερμη ενδοπεριτοναϊκή χημειοθεραπεία) για την αποστείρωση της κοιλιάς από περιτοναϊκές εμφυτεύσεις μη ορατές με γυμνό μάτι.

Κατά την τεχνική αυτή χορηγείται χημειοθεραπευτικό φάρμακο στην κοιλιά σε υψηλές θερμοκρασίες (42-43 βαθμοί Κελσίου) για διάρκεια 30-90 λεπτών αφού προηγουμένως έχει αφαιρεθεί όλη η μακροσκοπικά ορατή νόσος.

Η τεχνική αυτή διενεργείται από κατάλληλα εκπαιδευμένους χειρουργούς και σε εξειδικευμένα κέντρα. Βάσει των κατευθυντήριων οδηγιών, η HIPEC έχει ένδειξη σε ασθενείς που έχουν λάβει εισαγωγική χημειοθεραπεία και υποβάλλονται σε ενδιάμεση κυτταρομείωση (IDS) ενώ διερευνάται και ο ρόλος της στη δεύτερη χειρουργική επέμβαση κατά την πρώτη υποτροπή.

Στις νέες θεραπευτικές εξελίξεις περιλαμβάνεται η θεραπεία με αναστολείς των PARP πρωτεϊνών που έχουν μέγιστο όφελος στους ασθενείς με μεταλλάξεις στα BRCA γονίδια και με έλλειψη στο σύστημα επιδιόρθωσης βλαβών του DΝA, τον ομόλογο ανασυνδυασμό (homologous recombination, HR).

Είναι πλέον γνωστό πως μία στις δύο γυναίκες με καρκίνο ωοθηκών παρουσιάζουν ανεπάρκεια του ομόλογου ανασυνδυασμού ενώ μία στις τέσσερεις γυναίκες θα φέρει μετάλλαξη στα γονίδια BRCA1/2 είτε κληρονομική είτε επίκτητη.

Μετά την ολοκλήρωση της πρώτης γραμμής χημειοθεραπείας με βάση την πλατίνα ενδείκνυται η χορήγηση θεραπείας συντήρησης με τους PARP αναστολείς Niraparib και Olaparib σε ασθενείς με προχωρημένο (σταδίου FIGO III και IV) υψηλού βαθμού κακοήθειας επιθηλιακό καρκίνο των ωοθηκών. Με βάση την μελέτη PAOLA-1, η θεραπεία συντήρησης με Olaparib σε συνδυασμό με αντιαγγειογενετική θεραπεία με bevacizumab έχει έγκριση ως θεραπεία συντήρησης μετά την πρώτη γραμμής θεραπείας σε ασθενείς με ανεπάρκεια του ομόλογου ανασυνδυασμού (Homologous Recombination Deficiency) είτε ως αποτέλεσμα μετάλλαξης BRCA1/2 είτε ως αποτέλεσμα γενωμικής αστάθειας.

Σε ασθενείς που φέρουν BRCA1/2 μετάλλαξη η θεραπεία συντήρησης με Olaparib έχει έγκριση ως μονοθεραπεία μετά το πέρας της πρώτης γραμμής θεραπείας με βάση την πλατίνα με βάση τη μελέτη SOLO-1. Η θεραπεία συντήρησης με Niraparib έχει έγκριση σε όλες τις ασθενείς σταδίου FIGO III/IV ανεξαρτήτως ανεπάρκειας του ομόλογου ανασυνδυασμού με βάση τη μελέτη PRIMA που έδειξε όφελος στο συνολικό πληθυσμό.

Τέλος, μία νέα εξέλιξη στον καρκίνο ωοθηκών αποτελεί ένα νέο φάρμακο το mirvetuximab soravtansine, που αποτελεί ένα σύζευγμα αντισώματος-φαρμάκου (ADC) που στοχεύει έναν υποδοχέα στην επιφάνεια των καρκινικών κυττάρων.

Το φάρμακο αυτό στοχεύει τον υποδοχέα του φολικού οξέος α (Folate receptor alpha, FRα) που αξιολογείται με ειδικό τεστ εγκεκριμένο από τον FDA. Με βάση τη μελέτη Study 0417 το mirvetuximab soravtansine έλαβε επιταχυνόμενη έγκριση σε ασθενείς με πλατινοανθεκτική υποτροπή της νόσου και θετική έκφραση του υποδοχέα FRα.

Το ποσοστό ανταπόκρισης στους ασθενείς αυτούς ήταν 31.7% ενώ η μέση διάρκεια ανταπόκρισης ήταν 6.9 μήνες. Τα αποτελέσματα αυτά επιβεβαίωσε και η μελέτη MIRASOL που έδειξε όφελος τόσο ως προς το διάστημα ελεύθερο προόδου νόσου όσο και ως προς τη συνολική επιβίωση στους ασθενείς αυτούς έναντι της χημειοθεραπείας.

Πηγή: healthstories.gr

Ο ρόλος της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης στον καρκίνο του στομάχου

O καρκίνος του στομάχου (ή γαστρικός καρκίνος) παρουσιάζει έντονη επιδημιολογική διακύμανση. Για τις χώρες της Άπω Ανατολής παραμένει ο τρίτος σε σειρά συχνότητας καρκίνος, αλλά στο δυτικό κόσμο δεν είναι συχνός σε σχέση με άλλες κακοήθεις νεοπλασίες  και η συχνότητά του διαρκώς μειώνεται. Στην Ελλάδα αποτελεί το 3,3-3,9% όλων των κακοηθειών και στα δύο φύλα. Παρά το γεγονός ότι ο γαστρικός καρκίνος δεν είναι συχνός  στη Δύση, αποτελεί μια πολύ σοβαρή ασθένεια  διότι τα περισσότερα περιστατικά διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο όπου η πρόγνωση είναι εξαιρετικά πτωχή και μόλις ένα 30% όλων των ασθενών επιτυγχάνει επιβίωση για περισσότερο από μια πενταετία.

Πάνω από 90% των καρκίνων στομάχου προέρχονται από τους  αδένες του γαστρικού βλεννογόνου, οι οποίοι φυσιολογικά παράγουν τα γαστρικά υγρά τα οποία συμμετέχουν στη λειτουργία της πέψης. Άλλοι ιστοί που βρίσκονται στο στομάχι όπως ο μυϊκός ή ο λεμφικόςιστός μπορούν να δημιουργήσουν κακοήθεια, αλλά πολύ σπάνια.  Γι’ αυτό, όταν μιλάμε για καρκίνο στομάχου εννοούμε πρακτικά τα αδενοκαρκινώματα. Επίσης, συχνά μαζί με τον καρκίνο στομάχου εξετάζονται και καρκινώματα της κατώτερης (καρδιακής) μοίρας του οισοφάγου που επίσης προέρχονται από αδενικό ιστό (αδενοκαρκινώματα γαστροοισοφαγικής συμβολής).

Ο καρκίνος του στομάχου με βάση τους ιστολογικούς του χαρακτήρες διακρίνεται σε δύο κύριες κατηγορίες. Τον εντερικό και το διάχυτο τύπο. Επίσης, κατά τη διάγνωση σταδιοποιείται σε ένα από τα στάδια 0-IV ανάλογα με το βάθος που έχει διεισδύσει τοίχωμα του στομάχου, τη διήθηση ή όχι γειτονικών λεμφαδένων και την παρουσία ή όχι απομακρυσμένων μεταστάσεων. Ο γαστρικός καρκίνος χρειάζεται αρκετά χρόνια για ν’ αναπτυχθεί και προηγούνται χαρακτηριστικές προκαρκινωματώδεις αλλοιώσεις όπως η ατροφική γαστρίτιδα, η εντερική μεταπλασία και η ήπια ή σοβαρή δυσπλασία. Ένα ποσοστό περίπου 10% των ασθενών υπερεκφράζουν στον καρκινικό ιστό την πρωτεΐνη  HER2, η οποία έχει σημασία για την επιλογή της θεραπείας.

Κληρονομικοί και γενετικοί παράγοντες

Ο κληρονομικός καρκίνος στομάχου είναι πολύ σπάνιος, αλλά έχουν αναφερθεί σποραδικά καρκινώματα με γονιδιακές αλλαγές (π.χ. πολυμορφισμός του γονιδίου IL-1β, του MUC1 κα). Σε οικογένειεςπου έχουν αναφερθεί 2-3 κρούσματα  ιδιαίτερα σε ηλικία κάτω των 50 θεωρείται ότι υπάρχει οικογενής προδιάθεση.

Λοίμωξη από το Ελικοβακτηρίδιο του ΠυλωροY

Το Ελικοβακτηρίδιο του Πυλωρού είναι ένα βακτήριο το οποίο έχει αναγνωριστεί από τον ΠΟΥ από το 1994 σαν πρώτης τάξεως καρκινογόνο για το στομάχι. Το βακτηρίδιο αυτό αποικίζει το γαστρικό βλεννογόνο στο 50% των ανθρώπων και είναι δυνατόν σε κάποια άτομα να προκαλέσει καρκινογένεση τόσο επειδή  μετατρέπει το γενετικό υλικό των κυττάρων του στομάχου, όσο κι επειδή προκαλεί φλεγμονή. Πριν από την ανάπτυξη καρκίνου προκαλεί προκαρκινωματώδεις αλλοιώσεις στο γαστρικό βλεννογόνο(γαστρίτιδα και άλλες). Μερικά στελέχη ελικοβακτηριδίου (cagA, vac A) είναι πιο επικίνδυνα για να προκαλέσουν κακοήθη εξαλλαγή. Η λοίμωξη με ελικοβακτηρίδιο συσχετίζεται περισσότερο με τον εντερικό τύπο  καρκίνου.

Διαιτητικοί παράγοντες

Σύμφωνα με το WCRF/AICR (Word Cancer Research Fund/American Institute for Cancer Research) η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών μπορεί να δρα προστατευτικά, ενώ η υπερκατανάλωση αλατισμένων τροφίμων, καπνιστών και κατεργασμένων κρεάτων πιθανόν αυξάνει τον κίνδυνο για γαστρικό καρκίνο. Τα τροφικά καρκινογόνα επιδρούν και στο γενετικό υλικό των κυττάρων του γαστρικού βλεννογόνου και προκαλούν βλάβη και φλεγμονή. Η κατανάλωση άλατος επιπλέον διευκολύνει τον αποικισμό από το Ελικοβακτηρίδιο του Πυλωρού και την ανάπτυξη των πιο επικίνδυνων στελεχών. Ένα πολύ σημαντικό συστατικό είναι τα νιτρικά των τροφών (κόκκινα, επεξεργασμένα ή συντηρημένα σε αλάτι κρέατα) τα οποία είναι μεταλλαξιογόνα. Τα κόκκινα κρέατα μεταξύ των άλλων περιέχουν και σίδηρο ο οποίος αυξάνει την παραγωγή ελευθέρων ριζών και το οξειδωτικό στρες.

Το κάπνισμα και η κατάχρηση αιθυλικής αλκοόλης αυξάνουν το ρίσκο για καρκίνο στομάχου, είτε υπάρχει λοίμωξη με το Ελικοβακτηρίδιο του Πυλωρού είτε όχι.  Επίσης, υπάρχει ένδειξη ότι η έκθεση σε ακτινοβολία, η έλλειψη άσκησης, η παχυσαρκία και η μεγάλη ηλικίασχετίζονται θετικά με το γαστρικό καρκίνο. Τέλος, πρόσφατες ενδείξεις ενοχοποιούν τον ιό Epstein Barr (ιός της λοιμώδους μονοπυρήνωσης) σαν υπεύθυνο για την καρκινογένεση στο στομάχι.

Η παρέμβαση στους προδιαθεσικούς  παράγοντες και η προσπάθεια πρώιμης διάγνωσης ώστε ο γαστρικός καρκίνος ν΄ αντιμετωπιστεί επιτυχώς, αποτελούν σήμερα τις μόνες αποτελεσματικές στρατηγικές εναντίον της νόσου. Όπως αναφέρθηκε ο καρκίνος στομάχου έχει γενικά κακή πρόγνωση, γιατί ένα μεγάλο ποσοστό όγκων είναι ανεγχείρητοι, ενώ η υποτροπή είναι συχνή  ακόμη και σε ριζική εξαίρεση του όγκου.  Τα ποσοστό πενταετούς επιβίωσης, για τη Δύση, στο στάδιο Ι είναι 60-80% και μέχρι το στάδιο ΙV πρακτικά μηδενίζεται. Στην Άπω Ανατολή η πρόγνωση είναι λίγο καλύτερη σε όλα τα στάδια, όχι μόνο γιατί ο πληθυσμός είναι διαφορετικός, αλλά και γιατί εφαρμόζεται συστηματικός έλεγχος  και βελτιωμένες τεχνικές.

Η θεραπεία εκρίζωσης του Ελικοβακτηριδίου του Πυλωρού με τα κατάλληλα αντιβιοτικά  μπορεί να αναστρέψει  κάποιες ιστολογικές αλλοιώσεις που προηγούνται του καρκίνου (π.χ. την εντερική μεταπλασία). Αρκετές μεγάλες μελέτες συμφωνούν ότι η θεραπεία εκρίζωσης μπορεί να μειώσει το ρίσκο καρκίνου κατά 35 % περίπου. Η εκρίζωση αυτή έχει νόημα πριν εγκατασταθούν μόνιμες ιστολογικές προκαρκινωματώδεις αλλοιώσεις, και γι’ αυτό πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν πιο νωρίς. Τα προγράμματα γενικού ελέγχου του πληθυσμού για Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού με σκοπό την εκρίζωση όπου αυτό βρεθεί, δεν έχουν ακόμη γενικευτεί  ούτε και στην  Άπω Ανατολή. Η παρουσία καρκίνου σε ασθενείς που δεν έχουν το Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, o μεγάλος πληθυσμός που πρέπει να ελεχθεί, η αντοχή στα αντιβιοτικά και το κόστος είναι μερικοί από τους λόγους.

Σχετικά με τη διατροφή, οι περισσότερες μελέτες σε διάφορους πληθυσμούς έχουν υποστηρίξει ότι η αυξημένη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών και ο περιορισμός της κατανάλωσης ζωικών προϊόντων και άλατος μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη της νόσου. Η βιταμίνη C ενισχύει την άμυνα του γαστρικού βλεννογόνου και μειώνει το οξειδωτικό στρες. Προστατευτικό ρόλο ενδεχομένως έχει και το Σελήνιο. Στο πλαίσιο του τρόπου ζωής προφυλακτικά επιδρά η αποχή από το κάπνισμα και το αλκοόλ καθώς και η σωματική άσκηση.

Η παρακολούθηση με ενδοσκόπηση (γαστροσκόπηση) παραμένει μια πολύ αποτελεσματική  μέθοδος για την εντόπιση του γαστρικού καρκίνου σε πρώιμο στάδιο. Επειδή, μεταξύ της εμφάνισης προκαρκινωματωδών αλλοιώσεων και της ανάπτυξης του καρκίνου, μεσολαβεί διάστημα πολλών ετών, άτομα υψηλού κινδύνου για γαστρικό καρκίνο πρέπει να παρακολουθούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα, έως και κάθε 3 χρόνια. Σημειώνεται ότι νέες ειδικές ενδοσκοπικές τεχνικές είναι διαθέσιμες με μεγάλη ακρίβεια στην εντόπιση προκαρκινωματωδών βλαβών.

Βιβλιογραφία
  • Cheng XJ, Lin JC, Tu SP. Etiology and Prevention of Gastric cancer. Gastrointenstinal Tumors 2016;3:25-36
  • Laird-Fick HS, Saini S, Hillard JR. Gastric adenocarcinoma: the role of Helicobacter pylori in pathogenesis and prevention efforts. Postgrad Med J. 2016 ;92(1090):471-7
  • Kao CY, Sheu BS, Wu JJ. Helicobacter pylori infection: An overview of bacterial virulence factors and pathogenesis .Biomed J. 2016 ;39(1):14-23.
  • Venerito M, Goni E, Malfertheiner P. Helicobacter pylori screening: options and challenges. Expert Rev Gastroenterol Hepatol. 2016;10(4):497-503. Κωδικός Υλικού: Gastric_Cancer_General/Article_01/02-2017

AUTHORS

Μαρία Χριστοπούλου

H Μαρία Χριστοπούλου MD, MSc, MBA είναι ιατρός, Παθολόγος – Εντατικολόγος

Η πολιτική της ανθρωποκεντρικής τεχνητής νοημοσύνης : ερωτήματα και προσκλήσεις

Η ταχεία ανάπτυξη μιας από τις πιο επιδραστικές τεχνολογίες των τελευταίων χρόνων έχει ήδη κινητοποιήσει το σύνολο των θεσμικών κυττάρων των ευρωπαϊκών οργάνων. Οι νομοθετικές προτάσεις της Επιτροπής, τα ψηφίσματα και οι αναφορές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου  και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Υπουργών στον τομέα αυτό αντανακλούν τη βούληση της Ένωσης να διαδραματίσει έναν ισχυρό ρόλο για τον ρυθμιστικό έλεγχο αυτής της τεχνητής νοημοσύνης  και να διαμορφώσει το περιεχόμενο και την κατεύθυνση των συναφών διεθνών συζητήσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, η ανθρωποκεντρική προσέγγιση στο σχεδιασμό και στην εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της πολιτικής της ΕΕ στον εν λόγω τομέα. To μοντέλο που προωθεί η ΕΕ συνίσταται στη ρύθμιση των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης με γνώμονα την προστασία των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων επί τη βάσει ηθικών αρχών που έχει υιοθετήσει η ίδια η Ένωση.

Η εν λόγω προσέγγιση αναμένεται  να λάβει νομική υπόσταση με την μορφή Κανονισμού και την θέσπιση νομοθετικού πλαισίου που θα εναρμονίζει τους κανόνες για τη διάθεση στην αγορά ή τη χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης στην ΕΕ, καθώς και τη θέσπιση ορισμένων απαγορεύσεων σε συγκεκριμένες πρακτικές και χρήσεις συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης όπως την διάθεση στην αγορά συστήματος ΤΝ που χρησιμοποιεί βλαβερές τεχνικές οι οποίες απευθύνονται στο υποσυνείδητο ενός προσώπου, που εκμεταλλεύεται οποιοδήποτε από τα τρωτά σημεία συγκεκριμένης ομάδας προσώπων λόγω της ηλικίας, της σωματικής ή διανοητικής αναπηρίας τους, ή  συστημάτων ΤΝ για την αξιολόγηση ή την ταξινόμηση της αξιοπιστίας των φυσικών προσώπων με βάση την κοινωνική τους συμπεριφορά ή την ρήση συστημάτων εξ αποστάσεως βιομετρικής ταυτοποίησης «σε πραγματικό χρόνο», σε δημόσια προσβάσιμους χώρους για σκοπούς επιβολής του νόμου.

Το μοντέλο αυτό φαίνεται να υιοθετείται πλέον και από άλλες χώρες, τεχνολογικές εταιρείες, πανεπιστήμια και διεθνείς οργανισμούς και φαίνεται να καθορίζει πλέον τον συνολικό διεθνή βηματισμό στο θέμα αυτό.

Τα ερωτήματα που τίθενται από την υιοθέτηση αυτού του μοντέλου είναι πολλά. Με ποιο τρόπο ακριβώς θα λάβει σάρκα και οστά η συγκεκριμένη προσέγγιση;  Αρκεί ο διαχωρισμός των πιθανών χρήσεων με βάση μια συγκεκριμένη κλίμακα κινδύνου; Ποιος θα είναι ο ρόλος της ηθικής και των επιτροπών ηθικής στην διαμόρφωση ενός πλαισίου ενίσχυσης της εμπιστοσύνης των πολιτών σε επιμέρους χρήσεις της ΤΝ; Επιπλέον, θα θωρακιστεί το μοντέλο με μηχανισμούς συμμόρφωσης και συγκεκριμένες νομικές παραμέτρους για να αποκτήσει κανονιστική ισχύ; Θα λάβει την μορφή νομικού προαπαιτούμενου η περίφημη Εκτίμηση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων;

Το τελευταίο θέμα είναι άκρως ενδιαφέρον καθώς εγείρει μια σειρά ζητημάτων σε εννοιολογικό/ερμηνευτικό, κανονιστικό και μεθοδολογικό επίπεδο μιας και ουσιαστικά δύναται να αποτελέσει σημείο όσμωσης και σύζευξης των ανθρωπιστικών/κοινωνικών επιστημών με τις θετικές επιστήμες. Τα πρώτα δείγματα επεξεργασίας του συγκεκριμένου εργαλείου εκτίμησης είναι ενθαρρυντικά και δημιουργούν ευνοϊκές προϋποθέσεις για την ενίσχυση της εφαρμοσιμότητάς του και τον εμπλουτισμό του με παραμέτρους που θα ενισχύσουν τον ηθικό πλαίσιο αυτών των συστημάτων.

Τα νομοθετικά κείμενα που βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση αυτήν την στιγμή σε επίπεδο ΕΕ και το περιεχόμενο που θα λάβουν τους επόμενους μήνες θα καθορίσουν  το τρόπο με τον οποίο  θα αποτυπωθούν νομικά οι προθέσεις του Ευρωπαίου νομοθέτη σε σχέση με την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τον σεβασμό των κανόνων ηθικής και δεοντολογίας στο πλαίσιο του σχεδιασμού, θέσης σε εφαρμογή και εμπορικής χρήσης συστημάτων που χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη.

Το μεγάλο εμπόδιο που φαίνεται να υπάρχει στο πλαίσιο της περαιτέρω συγκεκριμενοποίησης και εναρμονισμένης εφαρμογής της προτεινόμενης ανθρωποκεντρικής προσέγγισης είναι ότι η ΕΕ δεν διαθέτει ‘σκληρές’ αρμοδιότητες σε ζητήματα που άπτονται ερευνητικής και τεχνολογικής ηθικής παρά μόνο στον βαθμό που οι οποίες ερευνητικές δραστηριότητες χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η τοπική «εδαφικοτητα» στα ζητήματα αυτά καθιστά τον συντονισμό και εναρμονισμό σε επίπεδο ΕΕ ακόμα πιο επιτακτικό και κρίσιμο υπό το πρίσμα του υπό σχεδιασμού ενωσιακού αφηγήματος της ανθρωποκεντρικής προσέγγισης της επιδραστικής αυτής τεχνολογίας.

Ταυτόχρονα, αξίζει να εξεταστεί το κατά ποσό το προαναφερόμενο ενωσιακό μοντέλο συνιστά το μοναδικό πλαίσιο κανόνων ανθρωποκεντρικού χαρακτήρα για την διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης σε υπερεθνικό επίπεδο;

Η προσέγγιση των υπόλοιπων τεχνολογικά προηγμένων κρατών στον τομέα αυτό αξίζει προσεκτικής διερεύνησης καθώς και οι προκλήσεις που θέτει η ίδια η πολλαπλότητα των προσεγγίσεων και πρωτοβουλιών σε επίπεδο διεθνών και περιφερειακών διακηρύξεων, αρχών και κωδίκων. Με αλλά λόγια, παρατηρούμε την μεταφορά του γεωπολιτικού ανταγωνισμού από τον τεχνολογικό τομέα (ειδικά στο πλαίσιο του σχεδιασμό και εφαρμογή συγκεκριμένων νέων και αναδυόμενων τεχνολογιών) στον τομέα της ηθικής διακυβέρνησης και τον τρόπο δόμησής της. Μια πρώτη ανάλυση των κυριότερων πρωτοβουλιών παγκοσμίως καταδεικνύει ότι υπάρχουν σοβαρά περιθώρια σύγκλισης τα οποία και θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για την υιοθέτηση ενός διεθνούς κειμένου που θα μπορούσε να θέσεις τις βάσεις για μια διεθνή συνθήκη. Ο ρόλος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και των επιμέρους οργάνων του αναμένεται να αποδειχθεί καθοριστικός για τον συντονισμό και διαμόρφωση ενός ελάχιστου κοινού παρανομαστεί. Ο τελευταίος θα μπορούσε να πάρει την μορφή μιας Συνθήκης – Πλαισίου, ή ενός Παγκόσμιου Διακυβερνητικού Επιστημονικού Σώματος ή τουλάχιστον μιας ενισχυμένης μορφής Παρατηρητήριου.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση εγείρει επίσης ερωτήματα για το πώς το συγκεκριμένο μοντέλο αποτελεί θεσμικό αυτοσκοπό ή λειτουργεί ως εργαλείο νομιμοποίησης και κανονικοποίησης συγκεκριμένων τεχνολογικών τάσεων και εφαρμογών και κυρίως εμπέδωσης ενός νέου παραδείγματος υπεύθυνης καινοτομίας. Η συζήτηση που έχει αναπτυχθεί αγγίζει επίσης θέματα τυποποίησης αυτού του μοντέλου καθώς όλοι οι διεθνείς οργανισμοί τυποποίησης έχουν ήδη προβεί στην δημιουργία standards που κωδικοποιούν για συγκεκριμένες εφαρμογές κάποιες από τις ηθικές αξίες και αρχές που έχουν υιοθετηθεί σε διεθνές επίπεδο.

Ταυτόχρονα, η εφαρμογή της ανθρωποκεντρικής προσέγγισης βασίζεται σε μια σειρά συνθηκών για τις οποίες σημειώνονται ακόμη μεγάλες αποκλίσεις εντός και εκτός ΕΕ. Θέματα όπως για παράδειγμα η ψηφιακή σύγκλιση – με την έννοια της ισότητας στην πρόσβαση των πολιτών στη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών και την εξάλειψη του «ψηφιακού χάσματος» που οφείλεται σε παράγοντες όπως η γεωγραφική θέση, η ηλικία και το φύλο- και η συμπεριληπτική προσέγγιση στο θέμα των ψηφιακών δεξιοτήτων/υποδομών. Ταυτόχρονα, οι τελευταίες εξελίξεις στις διαπραγματεύσεις για την υιοθέτηση του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την τεχνητή νοημοσύνη αντανακλούν κάποιες από τις διαφοροποιήσεις, καθώς κάποια κράτη-μέλη της Ένωσης αντιδρούν στην επιβολή αυστηρών νομικών υποχρεώσεων συμμόρφωσης και διαφάνειας για θεμελιώδη μοντέλα όπως το ChatGPT, θέτοντας εν αμφιβόλω τόσο την επιτυχή κατάληξη της πολιτικής διαπραγμάτευσης όσο και την ιδιά τη νομική στιβαρότητα του τελικού κειμένου.

Για πολλά από τα παραπάνω ερωτήματα, οι διεργασίες που λαμβάνουν χώρα αυτήν τη στιγμή σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο για την θέσπιση νομικών και ηθικών κανόνων αναμένεται να προσδιορίσουν το επίδικο και το μείγμα της πολιτικής στόχευσης αλλά και  την ίδια τη μορφή που θα λάβει το συγκεκριμένο μοντέλο. Η κατάληξή τους θα είναι ενδεικτική της δυνατότητας της ΕΕ να δώσει σάρκα και οστά στο όραμα της για μια τεχνολογική καινοτομία που θα έχει στο επίκεντρο της τον άνθρωπο και τις ανάγκες του.

Άρθρο του Δρ. Μιχάλη Kρητικού, ερευνητή του ΕΛΙΑΜΕΠ, Ερευνητικού Εταίρου σε θέματα Τεχνητής Νοημοσύνης και Ψηφιακής Μετάβασης στη Σχολή Διακυβέρνησης του Ελεύθερου Πανεπιστημίου των Βρυξελλών στο 

H EE & η πολιτική της ανθρωποκεντρικής τεχνητής νοημοσύνης: ερωτήματα & προκλήσεις

Πώς η πανδημία COVID-19 συσχετίζεται με τις πρόσφατες εξάρσεις λοιμώξεων αναπνευστικού στην κοινότητα;

Το «ανοσιακό χρέος» (“immunity debt”) της πανδημίας

Με το τέλος της πανδημίας παρατηρήθηκε μεγαλύτερος αριθμός λοιμώξεων αναπνευστικού από διαφόρους λοιμογόνους παράγοντες, όπως ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV), ωστόσο η αιτιολογία είναι ακόμη αβέβαιη. Ο όρος «ανοσιακό χρέος»(“immunity debt ή immunity gap”) αναφέρθηκε για πρώτη φορά στη βιβλιογραφία το 2021, και ορίζεται ως η ελλιπής διέγερση του ανοσοποιητικού είτε λόγω των μειωμένων κυκλοφορούντων αναπνευστικών ιών με τη χρήση μη φαρμακευτικών μέτρων πρόληψης, όπως η χρήση μάσκας, αντισηψίας κλπ, ή και λόγω της παράλληλης μείωσης του εμβολιασμού εναντίον άλλων λοιμώξεων κατά την πανδημία, και είχε προβλεφθεί ότι αυτό το «χρέος» θα αποπληρωθεί μετά το πέρας της πανδημίας.

 Παθολόγος Καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και ο Ιατρός Παναγιώτης Μαλανδράκης συνοψίζουν τα πρόσφατα δεδομένα που δημοσιεύθηκαν στις 10 Ιανουαρίου στο διεθνές περιοδικό JAMA. Οι κινεζικές αρχές ανακοίνωσαν τον Νοέμβριο του 2023, ότι μετά την άρση των προστατευτικών μέτρων, παρατηρήθηκε αύξηση στις λοιμώξεις του αναπνευστικού. Το ίδιο έχει παρατηρηθεί και διεθνώς. Το όφελος των εμβολίων, πέρα από την προστασία από ένα ορισμένο παθογόνο είναι και μία προστασία από άλλα διαφορετικά παθογόνα, μέσω μίας διαδικασίας που λέγεται «ετερόλογη ανοσία»(“heterologous immunity”). Ένας επιπρόσθετος όρος που χρησιμοποιήθηκε στη βιβλιογραφία είναι η «ανοσιακή κλοπή» (“immunity theft”) που είναι η μείωση της ανοσίας που οφείλεται στον ίδιο τον ιό SARSCoV-2, αφήνοντας κάποιον ασθενή μετά από λοίμωξη COVID-19 πιο ευάλωτο σε μία επόμενη λοίμωξη.

Η προσπάθεια τα προηγούμενα χρόνια να ελεγχθεί η πανδημία COVID-19, οδήγησε σε λιγότερες λοιμώξεις αναπνευστικού σε εκείνες τις χρονιές και αυτό με τη σειρά του αύξησε τον αριθμό των λοιμώξεων τα επερχόμενα έτη, ακολουθώντας τις βασικές αρχές της επιδημιολογίας των λοιμώξεων. Η χαμηλή επίπτωση του RSV κατά την πανδημία οδήγησε στη μείωση των αντισωμάτων των ενηλίκων που προστατεύουν από τη σοβαρή λοίμωξη. Τα νεογνά στηρίζονται στα αντισώματα της μητέρας για την προστασία τους. Ο ιός SARSCoV-2 προκαλεί μία ανοσοκαταστολή μετά την οξεία λοίμωξη, κάτι που είναι γνωστό και με άλλες ιογενείς λοιμώξεις, καθώς το ανοσοποιητικό σύστημα χρειάζεται να «επιδιορθωθεί» μετά από τη λοίμωξη. Σύμφωνα με μελέτη στις ΗΠΑ, ο κίνδυνος για την εμφάνιση RSV λοίμωξης στα παιδιά που προηγουμένως είχαν νοσήσει με COVID-19 ήταν 6.4%, συγκριτικά με το 4.3% των παιδιών που δεν είχαν νοσήσει.

Επιπρόσθετα, το ανοσοποιητικό σύστημα επηρεάζει και τη νόσο του μακροχρόνιου COVID-19 “long COVID που απασχολεί αρκετά τη διεθνή βιβλιογραφία. Το μακροχρόνιο COVID έχει αποδοθεί και στην χρόνια διέγερση του ανοσοποιητικού από την παρουσία αντιγόνου του ιού. Αυτή η διέγερση του ανοσοποιητικού επιβεβαιώθηκε και σε άλλες μελέτες ασθενών που ανάρρωσαν από σοβαρή νόσο COVID-19, στους οποίους μετρήθηκαν διαταραχές εκφράσεων γονιδίων των αιμοποιητικών κυττάρων, και αυξημένα μόρια φλεγμονής ακόμη και 1 έτος μετά τη νόσησή τους από τον ιό αυτό.

Δείτε αναλυτικά :

https://allabouthealth.gr/tag/%cf%84%ce%bf-%ce%b1%ce%bd%ce%bf%cf%83%ce%b9%ce%b1%ce%ba%cf%8c-%cf%87%cf%81%ce%ad%ce%bf%cf%82-immunity-debt-%cf%84%ce%b7%cf%82-%cf%80%ce%b1%ce%bd%ce%b4%ce%b7%ce%bc%ce%af/

Nέο σκεύασμα για τον καρκίνο από το Ηνωμένο Βασίλειο

Το φάρμακο αποτελεί ένα είδος ανοσοθεραπείας που αναζητά τα καρκινικά κύτταρα, ώστε το ανοσοποιητικό σύστημα του ίδιου του οργανισμού να τα αναγνωρίσει και να τα καταστρέψει.

Το φάρμακο Blina έχει ήδη εγκριθεί για θεραπεία ενηλίκων με καρκίνο και οι ειδικοί ελπίζουν ότι θα καταφέρουν να αποδείξουν ότι μπορεί να βοηθήσει αποτελεσματικά και τα παιδιά. Περίπου 20 κέντρα σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο το χρησιμοποιούν για παιδιά με οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία Β-κυττάρων (B-ALL).

Το Blina χορηγείται μέσω ενός λεπτού πλαστικού σωλήνα που παραμένει σε φλέβα στο χέρι του ασθενούς επί πολλούς μήνες καθώς μία αντλία που λειτουργεί με μπαταρία ελέγχει την ταχύτητα με την οποία το φάρμακο εισέρχεται στην κυκλοφορία του αίματος. Όλο το κιτ μπορεί να μεταφερθεί μέσα σε ένα σακίδιο.

Ταυτόχρονα με άλλους ασθενείς, στον Arthur χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή για να μειωθεί η πιθανότητα σοβαρών αντιδράσεων ή παρενεργειών πριν ξεκινήσει η θεραπεία. Οι γιατροί υποστηρίζουν ότι το φάρμακο μπορεί να αντικαταστήσει μεγάλο μέρος της χημειοθεραπείας – ίσως μέχρι και το 80% αυτής.

Γεγονός είναι πως  οι στοχευμένες θεραπείες με βιολογικά μόρια και οι ανοσοθεραπείες έχουν μειώσει σημαντικά τις παρενέργειες που έχουν οι θεραπευόμενοι από διάφορα είδη καρκίνου με την έρευνα να συνεχίζεται και να δίνει ελπίδα.

Πηγή: allabouthealth.gr