Κατηγορία: ευάλωτοι πληθυσμοί

Χαρτογράφηση της αποδοτικότητας της ογκολογικής φροντίδας στην Ελλάδα: τι δείχνει η νέα έκθεση της All.Can Greece

Αποτελεσματικότητα της ογκολογικής φροντίδας στην Ελλάδα – Έκθεση All.Can Greece

Η αποτελεσματικότητα της ογκολογικής φροντίδας στην Ελλάδα αποτελεί σήμερα μία από τις πιο σύνθετες και επείγουσες προκλήσεις για το ελληνικό σύστημα υγείας — όχι μόνο ως προς την ιατρική του διάσταση, αλλά και ως προς το πώς οργανώνεται συνολικά η φροντίδα γύρω από τον ασθενή.

Στην Ελλάδα καταγράφονται περίπου 63.000 νέα περιστατικά καρκίνου κάθε χρόνο, ενώ οι θάνατοι ξεπερνούν τις 32.000 ετησίως. Παράλληλα, οι προβλέψεις δείχνουν αύξηση των περιστατικών κατά περίπου 23% έως το 2040, επιβεβαιώνοντας ότι η πίεση στο σύστημα δεν είναι συγκυριακή αλλά διαρκώς αυξανόμενη.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η All.Can Greece δημοσίευσε μια νέα έκθεση-ορόσημο με τίτλο «Χαρτογράφηση της αποτελεσματικότητας της φροντίδας του καρκίνου στην Ελλάδα», βασισμένη στην πιλοτική εφαρμογή του All.Can Action Guide για την αποτελεσματική φροντίδα του καρκίνου.

Η έκθεση δεν επιχειρεί απλώς να περιγράψει την κατάσταση. Επιχειρεί να τη μετρήσει, να τη χαρτογραφήσει και — κυρίως — να αναδείξει πού ακριβώς “χάνει” αποτελεσματικότητα το σύστημα.

Αποτελεσματικότητα της ογκολογικής φροντίδας στην Ελλάδα: καθυστερήσεις στη διαδρομή

Ένα από τα πιο καθαρά ευρήματα της μελέτης αφορά την καθυστέρηση στη διαδρομή του ασθενούς.

Παρά την ύπαρξη σύγχρονων υποδομών και εξειδικευμένων ογκολογικών κέντρων, σημαντικές καθυστερήσεις εξακολουθούν να καταγράφονται από την πρώτη υποψία έως τη διάγνωση και από τη διάγνωση έως την έναρξη θεραπείας.

Το πρόβλημα δεν είναι ένα και μοναδικό — είναι συστημικό:

  • κατακερματισμένες διαδρομές παραπομπής,
  • ελλιπής συντονισμός μεταξύ επιπέδων φροντίδας,
  • και απουσία σταθερών πρωτοκόλλων διαχείρισης.

Ακόμη πιο κρίσιμο είναι ότι δεν υπάρχει επαρκής, συστηματική παρακολούθηση των χρόνων αναμονής. Με άλλα λόγια, το σύστημα δεν διαθέτει πάντα τα δεδομένα που χρειάζεται για να “δει” πού καθυστερεί.

Ένα σύστημα που λειτουργεί σε κομμάτια

Η έκθεση αναδεικνύει επίσης έναν βαθύ κατακερματισμό στη φροντίδα.

Η πορεία του ασθενούς από την πρωτοβάθμια φροντίδα έως τα εξειδικευμένα ογκολογικά κέντρα δεν είναι πάντα σαφής, ούτε επαρκώς συντονισμένη. Οι παραπομπές συχνά εξαρτώνται από την εμπειρία του εκάστοτε γιατρού και όχι από ενιαία, καθορισμένα μονοπάτια.

Ένα από τα πιο σημαντικά κενά είναι η απουσία δομών πλοήγησης ασθενών (patient navigation). Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο ασθενής και η οικογένειά του καλούνται να διαχειριστούν μόνοι τους μια ιδιαίτερα πολύπλοκη διαδρομή μέσα στο σύστημα υγείας — κάτι που εντείνει τις καθυστερήσεις αλλά και την ψυχολογική επιβάρυνση.

Την ίδια στιγμή, θετικό στοιχείο αποτελεί η λειτουργία των διεπιστημονικών ογκολογικών συμβουλίων (tumor boards), τα οποία συμβάλλουν στον συντονισμό της θεραπευτικής απόφασης. Ωστόσο, η απουσία συστηματικής αξιολόγησης της ποιότητάς τους αφήνει περιθώριο ασυνέπειας.

Παράλληλα, η ανάπτυξη των Comprehensive Cancer Centers θεωρείται μια από τις πιο ελπιδοφόρες εξελίξεις, αν και βρίσκεται ακόμη σε φάση εξέλιξης και χρειάζεται ισχυρότερο θεσμικό και οργανωτικό πλαίσιο.

Ο ασθενής στο επίκεντρο — αλλά όχι ακόμη πλήρως

Στον τομέα της ασθενοκεντρικής φροντίδας, η εικόνα είναι μικτή.

Η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα στην καταγραφή εμπειρίας και αποτελεσμάτων των ίδιων των ασθενών μέσω PROMs και PREMs, κάτι που αποτελεί θετική ευρωπαϊκή σύγκλιση και δείχνει πρόοδο στη χρήση ψηφιακών εργαλείων.

Ωστόσο, η πρόσβαση των ασθενών στα δικά τους δεδομένα παραμένει περιορισμένη, γεγονός που μειώνει την ενεργή συμμετοχή τους στις αποφάσεις για τη θεραπεία τους.

Επιπλέον, η ενημέρωση και εκπαίδευση των ασθενών δεν είναι συστηματικά ενταγμένη στη φροντίδα, ενώ η κοινή λήψη αποφάσεων (shared decision-making) εφαρμόζεται άνισα.

Τέλος, ένα από τα πιο υποτιμημένα κενά αφορά τη φροντίδα μετά την ενεργό θεραπεία. Η απουσία οργανωμένων προγραμμάτων επιβίωσης (survivorship care) αφήνει πολλούς ασθενείς χωρίς δομημένη μακροχρόνια παρακολούθηση.

Τι προτείνει η έκθεση

Με βάση τα ευρήματα, η All.Can Greece προτείνει μια σειρά από παρεμβάσεις που στοχεύουν σε πιο συνεκτικό και αποδοτικό σύστημα:

  • Δημιουργία ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής για τον καρκίνο
  • Ενίσχυση της διακυβέρνησης και του συντονισμού μεταξύ όλων των επιπέδων φροντίδας
  • Υιοθέτηση τυποποιημένων κλινικών διαδρομών με σαφείς δείκτες χρόνου και ποιότητας
  • Στρατηγικό σχεδιασμό και ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού υγείας
  • Ανάπτυξη δομών πλοήγησης ασθενών
  • Επιτάχυνση και θεσμική ενίσχυση των Comprehensive Cancer Centers
  • Συστηματική χρήση δεδομένων και διαφάνειας στην απόδοση του συστήματος
  • Ενίσχυση της συμμετοχής των ασθενών στις αποφάσεις μέσω PROMs/PREMs και shared decision-making

Συμπέρασμα: ένα σύστημα με δυνατότητες που ακόμη δεν λειτουργούν ως σύνολο

Η Ελλάδα διαθέτει πολλά από τα βασικά δομικά στοιχεία για ένα σύγχρονο σύστημα ογκολογικής φροντίδας: υποδομές, επιστημονική επάρκεια, ψηφιακές δυνατότητες και πολιτική κινητικότητα.

Το πρόβλημα δεν είναι η απουσία τους — αλλά η έλλειψη σύνδεσης μεταξύ τους.

Η έκθεση της All.Can Greece αναδεικνύει ακριβώς αυτό: ένα σύστημα που έχει κομμάτια υψηλής ποιότητας, αλλά δεν λειτουργεί ακόμη με τη συνοχή που απαιτείται.

Σε μια νόσο όπως ο καρκίνος, η έλλειψη αυτής της συνοχής δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Είναι χρόνος. Είναι πρόσβαση. Είναι εμπειρία ασθενούς. Και τελικά είναι έκβαση.

Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η ενίσχυση των επιμέρους δομών, αλλά η δημιουργία ενός πραγματικά ενιαίου συστήματος φροντίδας — όπου ο ασθενής δεν χρειάζεται να διαχειριστεί μόνος του τα κενά ανάμεσα στα κομμάτια.

Πηγή: Mapping-the-Efficiency-of-Cancer-Care-in-Greece-FINAL

Κείμενο/προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το ΚΑΠΑ3

Συνεργασία του Κέντρου Καθοδήγησης Καρκινοπαθών – Κάπα3 με τον Σύλλογο Ασθενών με Σάρκωμα Ελλάδος Sarcoma Fighters

Ασθενείς με σάρκωμα – Συνεργασία Κάπα3 με τους Sarcoma Fighters

Με στόχο την ενίσχυση της ενημέρωσης, της υποστήριξης και της δικτύωσης των ασθενών που ζουν με σάρκωμα στην Ελλάδα, το Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών – Κάπα3 προχωρά σε νέα συνεργασία με τον Σύλλογο Ασθενών με Σάρκωμα Ελλάδος Sarcoma Fighters.

Τα σαρκώματα αποτελούν σπάνια μορφή καρκίνου που αναπτύσσεται στους συνδετικούς ιστούς του σώματος, όπως τα οστά, οι μύες και οι μαλακοί ιστοί, και συχνά απαιτούν εξειδικευμένη και πολυεπιστημονική προσέγγιση στη διάγνωση και τη θεραπεία. Μέσα από τη συνεργασία τους, οι δύο φορείς επιδιώκουν να συμβάλουν στην ευρύτερη ενημέρωση για τη νόσο, αλλά και στην ενίσχυση της φωνής των ασθενών και των οικογενειών τους.

Στο πλαίσιο της συνεργασίας, προγραμματίζεται η ανάπτυξη κοινών δράσεων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, η συνδιοργάνωση ημερίδων και εκδηλώσεων, καθώς και η διερεύνηση δυνατοτήτων συνεργασίας σε εθνικά και ευρωπαϊκά προγράμματα. Παράλληλα, θα επιδιωχθεί η ανταλλαγή γνώσης και εμπειρίας σε ζητήματα που αφορούν τη στήριξη των ασθενών και την προώθηση της πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας.

Ο Σύλλογος Ασθενών με Σάρκωμα Ελλάδος – Sarcoma Fighters ιδρύθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 στην Αθήνα με στόχο την ενημέρωση, την υποστήριξη και την ενδυνάμωση των ασθενών με σάρκωμα και των οικογενειών τους, καθώς και τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους. Εκπροσωπώντας μια κοινότητα που αντιμετωπίζει έναν σπάνιο και συχνά σύνθετο τύπο καρκίνου, ο Σύλλογος επιδιώκει την ευαισθητοποίηση της κοινωνίας, την ανάπτυξη συνεργασιών με την επιστημονική κοινότητα και την υλοποίηση δράσεων που συμβάλλουν στη βελτίωση της φροντίδας και της ποιότητας ζωής για τους ασθενείς με σάρκωμα. Με κεντρικό μήνυμα «Κανείς πια μόνος», οι Sarcoma Fighters φιλοδοξούν να δημιουργήσουν ένα δίκτυο ενημέρωσης, αλληλεγγύης και υποστήριξης για όλους όσοι επηρεάζονται από το σάρκωμα στην Ελλάδα.

Το Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών – Κάπα3 δραστηριοποιείται με στόχο την ενημέρωση, την καθοδήγηση και την ενδυνάμωση των ανθρώπων που επηρεάζονται από τον καρκίνο, καθώς και την προώθηση πρωτοβουλιών που συμβάλλουν στη βελτίωση της καθημερινότητας των ασθενών και των οικογενειών τους. Μέσα από δράσεις ενημέρωσης, υπηρεσίες υποστήριξης και συνεργασίες με φορείς της επιστημονικής κοινότητας και της κοινωνίας των πολιτών, το Κάπα3 επιδιώκει να συμβάλει στη δημιουργία ενός πιο ενημερωμένου, υποστηρικτικού και ανθρώπινου πλαισίου φροντίδας για όλους.

Η συνεργασία αυτή, την οποία χαιρετίζουμε με χαρά, αναδεικνύει τη σημασία των συνεργειών μεταξύ οργανώσεων ασθενών και φορέων της κοινωνίας των πολιτών, ενισχύοντας την κοινή προσπάθεια για περισσότερη ενημέρωση, ισχυρότερη εκπροσώπηση των ασθενών και καλύτερη ποιότητα ζωής για όλους όσοι επηρεάζονται από τον καρκίνο.

Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου: Ενωμένοι από τη μοναδικότητά μας

Κάθε χρόνο, στις 4 Φεβρουαρίου, η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου μας καλεί να σταθούμε απέναντι σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης υγείας.

Και το ζητούμενο είναι να τον αντιμετωπίσουμε με γνώση, ενσυναίσθηση και συλλογική ευθύνη. Γιατί ο καρκίνος αγγίζει εκατομμύρια ζωές με αμέτρητους τρόπους, αλλά δεν ορίζει το ποιοι είμαστε. Είμαστε κάτι πολύ περισσότερο από μια διάγνωση ή έναν αριθμό.

Η ημέρα αυτή καθιερώθηκε το 2000, μετά το World Summit Against Cancer for the New Millennium στο Παρίσι, και αποτελεί βασικό πυλώνα του Paris Charter — μιας διεθνούς δέσμευσης για την προώθηση της έρευνας, της πρόληψης, της φροντίδας των ασθενών, της ενημέρωσης και της παγκόσμιας κινητοποίησης κατά του καρκίνου. Από τότε, η Παγκόσμια Ημέρα Καρκίνου λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η αντιμετώπιση της νόσου απαιτεί συνεργασία, συνέπεια και μακροπρόθεσμο όραμα.

Το φετινό μήνυμα, «United by Unique / Ενωμένοι από τη μοναδικότητά μας», έρχεται να τονίσει μια ουσιαστική αλήθεια: ο καρκίνος δεν είναι μόνο ένα ιατρικό γεγονός.

Είναι μια βαθιά προσωπική εμπειρία. Πίσω από κάθε διάγνωση υπάρχει μια μοναδική ανθρώπινη ιστορία — ιστορίες φόβου και απώλειας, αλλά και ανθεκτικότητας, φροντίδας, αγάπης και επούλωσης. Κάθε ιστορία μετράει.

Ο καρκίνος σήμερα: στατιστικά και προκλήσεις

Σήμερα, ο καρκίνος παραμένει μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις δημόσιας υγείας στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. Τα στοιχεία από διεθνείς και ευρωπαϊκούς οργανισμούς αναδεικνύουν τη βαρύτητα της νόσου, αλλά και τις ανισότητες που εξακολουθούν να υπάρχουν στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την πρόσβαση στη φροντίδα.

Στην Ευρώπη καταγράφονται περίπου 2,7 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις κάθε χρόνο και 1,3 εκατομμύρια θάνατοι, ενώ το οικονομικό κόστος ξεπερνά τα €93 δισεκατομμύρια. Στην Ελλάδα, ο καρκίνος αποτελεί τη δεύτερη κύρια αιτία θανάτου, επηρεάζοντας χιλιάδες οικογένειες και προκαλώντας σημαντικές κοινωνικές και ψυχολογικές επιπτώσεις.

Την ίδια στιγμή, η πρόοδος της επιστήμης δημιουργεί βάσιμους λόγους αισιοδοξίας.

Η έγκαιρη διάγνωση και η πρόληψη αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες. Προληπτικοί έλεγχοι, εμβολιασμοί, υγιεινές συνήθειες ζωής και αξιόπιστη ενημέρωση μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου και να βελτιώσουν τα αποτελέσματα της θεραπείας. Σε αυτό το πλαίσιο, η γνώση δεν είναι απλώς πληροφορία — είναι δύναμη και δικαίωμα.

Παράλληλα, οι εξελίξεις στη διαχείριση της νόσου είναι σημαντικές. Η εξατομικευμένη ιατρική, οι στοχευμένες θεραπείες και η ανοσοθεραπεία, καθώς και η καλύτερη διαχείριση των παρενεργειών, συμβάλλουν όχι μόνο στην αύξηση της επιβίωσης αλλά και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ανθρώπων που ζουν με καρκίνο. Η ενημέρωση αποτελεί βασικό εργαλείο πρόληψης και ενδυνάμωσης.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η ψυχική υγεία. Η διάγνωση και η θεραπεία συχνά συνοδεύονται από άγχος, φόβο, θλίψη και συναισθηματική εξάντληση — όχι μόνο για τους ασθενείς, αλλά και για τους φροντιστές τους. Η ψυχοκοινωνική υποστήριξη, οι ομάδες ενδυνάμωσης και οι δομές συμβουλευτικής αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ολιστικής ογκολογικής φροντίδας και συμβάλλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της αξιοπρέπειας και της ποιότητας ζωής.

Η ενημέρωση, η έρευνα και η φροντίδα της ψυχικής υγείας αποτελούν βασικούς πυλώνες στη σύγχρονη αντιμετώπιση του καρκίνου. Ενδεικτικά, μπορείτε να διαβάσετε τα παρακάτω άρθρα του Κάπα3:

Ενδυνάμωση και δράση: τι μπορούμε να κάνουμε όλοι

Η Παγκόσμια Ημέρα Καρκίνου δεν είναι απλώς μια ημέρα υπενθύμισης. Είναι μια πρόσκληση για δράση:

  • να μιλήσουμε ανοιχτά για την πρόληψη και την υγεία μας,

  • να στηρίξουμε ανθρώπους που ζουν με καρκίνο και τους φροντιστές τους,

  • να αναζητήσουμε έγκυρη ενημέρωση και αξιόπιστες πηγές,

  • να διεκδικήσουμε ισότιμη πρόσβαση στη φροντίδα και την ψυχολογική υποστήριξη,

  • να θυμόμαστε ότι κανείς δεν πρέπει να μένει μόνος.

Γιατί η δύναμή μας βρίσκεται στη συλλογικότητα, αλλά και στον σεβασμό της μοναδικότητας κάθε ανθρώπου.
Ενωμένοι από τη μοναδικότητά μας.

Πηγές:

World Health Organization (WHO) – Cancer

International Agency for Research on Cancer (IARC)

Union for International Cancer Control (UICC) – World Cancer Day

European Commission – Europe’s Beating Cancer Plan

European Cancer Information System (ECIS)

ΕΛΣΤΑΤ – Στοιχεία Υγείας

ΕΟΔΥ – Καρκίνος & Δημόσια Υγεία

Υπουργείο Υγείας – Πρόληψη & Προσυμπτωματικός Έλεγχος

Κείμενο / Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

Παγκόσμια Ημέρα Μεταναστών – 18 Δεκεμβρίου

Υγεία χωρίς σύνορα: η ισότιμη φροντίδα ως ανθρώπινο δικαίωμα

Η Παγκόσμια Ημέρα Μεταναστών τιμάται κάθε χρόνο στις 18 Δεκεμβρίου, ημερομηνία που το 1990 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υιοθέτησε τη Διεθνή Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων όλων των Μεταναστών Εργαζομένων και των Μελών των Οικογενειών τους. Η ημέρα αυτή δεν αφορά μόνο τη μετακίνηση πληθυσμών, αλλά τα θεμελιώδη δικαιώματα, την αξιοπρέπεια και – κυρίως – την πρόσβαση στην υγεία για όλους, ανεξαρτήτως καταγωγής ή νομικού καθεστώτος.

Οι αριθμοί σε παγκόσμιο επίπεδο

Σε παγκόσμιο επίπεδο, περισσότεροι από 281 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σήμερα εκτός της χώρας καταγωγής τους, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 3,6% του παγκόσμιου πληθυσμού (Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης – IOM, World Migration Report).

Οι μετανάστες και οι πρόσφυγες αντιμετωπίζουν συστηματικά ανισότητες στην υγεία, λόγω φραγμών όπως η γλώσσα, η έλλειψη ενημέρωσης, η ανασφάλεια κατοικίας και εργασίας, αλλά και ο φόβος αποκλεισμού από τις υπηρεσίες υγείας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι κοινωνικοί προσδιοριστές της υγείας επηρεάζουν καθοριστικά την πρόσβαση σε πρόληψη, έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία, οδηγώντας σε χειρότερα αποτελέσματα υγείας για τους μεταναστευτικούς πληθυσμούς.

Οι ανισότητες αυτές εντείνονται σε ευάλωτες ομάδες, όπως τα παιδιά και οι νέοι, οι γυναίκες, καθώς και τα άτομα χωρίς σταθερό νομικό καθεστώς. Ιδιαίτερα σε περιπτώσεις σοβαρών ή χρόνιων νοσημάτων, όπως ο καρκίνος, οι καθυστερήσεις στη διάγνωση, η ασυνέχεια της θεραπείας και η έλλειψη ψυχοκοινωνικής υποστήριξης μπορούν να αποβούν καθοριστικές για την πορεία της νόσου.

Τα στατιστικά για την Ελλάδα

Στο ελληνικό πλαίσιο, η χώρα εξακολουθεί να αποτελεί σημείο υποδοχής και διέλευσης μεταναστών και προσφύγων. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat και της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού που διαμένει στην Ελλάδα είναι πολίτες τρίτων χωρών, ενώ η πρόσβαση σε ολοκληρωμένες υπηρεσίες υγείας παραμένει άνιση, ιδιαίτερα για νέους ανθρώπους και άτομα με αυξημένες ανάγκες φροντίδας. Παρά τις θεσμικές προβλέψεις, στην πράξη εξακολουθούν να υφίστανται εμπόδια στην πρόληψη, στη συνέχεια της θεραπείας και στην ψυχοκοινωνική υποστήριξη.

Στον τομέα της ογκολογίας, οι προκλήσεις αυτές γίνονται ακόμη πιο έντονες. Η ασθένεια δεν κάνει διακρίσεις, όμως η δυνατότητα πρόσβασης στη φροντίδα συχνά καθορίζεται από κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες. Η ανάγκη για πολιτισμικά ευαίσθητες, προσβάσιμες και συνεχείς υπηρεσίες υγείας είναι κρίσιμη, ώστε κανένας άνθρωπος να μη μένει αβοήθητος απέναντι σε μια διάγνωση καρκίνου.

Σε αυτό το πλαίσιο, το Κάπα3 εργάζεται διαχρονικά για την ανάδειξη των κοινωνικών ανισοτήτων στην υγεία και την ενίσχυση της ολιστικής φροντίδας των ανθρώπων που ζουν με καρκίνο. Εντός του 2024, υλοποιήθηκε στοχευμένη δράση υποστήριξης προσφύγων και μεταναστών με καρκίνο, μέσω του προγράμματος «Cancer May Control your Body for a While, But Not Your Soul», με την υποστήριξη του King Baudouin Foundation.

Η δράση επικεντρώθηκε στις περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης, με αποδέκτες πρόσφυγες και μετανάστες της περιοχής. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ηλικιακή ομάδα 15–24 ετών, και με στόχο την παροχή άμεσης πρωτοβάθμιας βοήθειας και συνεχιζόμενης υποστήριξης καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπείας τους.

Η Παγκόσμια Ημέρα Μεταναστών αποτελεί μια υπενθύμιση ότι η υγεία είναι ανθρώπινο δικαίωμα και όχι προνόμιο. Η διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης στη φροντίδα, ειδικά για τους πιο ευάλωτους, αποτελεί ευθύνη όλων μας – θεσμών, επαγγελματιών υγείας και κοινωνίας συνολικά.

Μια δίκαιη κοινωνία είναι εκείνη που δεν αφήνει κανέναν πίσω.

Πηγές:

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

Συμμετοχή στο 18ο Πανελλήνιο Συνέδριο Διατροφής & Διαιτολογίας

Το 18ο Πανελλήνιο Συνέδριο Διατροφής & Διαιτολογίας πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στις 4–6 Δεκεμβρίου 2025, συγκεντρώνοντας επιστήμονες και επαγγελματίες για να συζητήσουν τις τελευταίες εξελίξεις στη διατροφή, με κεντρικό μήνυμα «Γεφυρώνοντας έρευνα και πράξη».

Το πρόγραμμα κάλυψε θέματα από εναλλακτικές πρωτεΐνες μέχρι διατροφικές διαταραχές, μέσα από διαλέξεις, φροντιστήρια και στρογγυλές τράπεζες.

Στη συνεδρία «Συν-διαμορφώνοντας την Υγεία: Συμμετοχική Έρευνα με Ασθενείς με Καρκίνο σε Θέματα Διατροφής και Ψυχικής Ανθεκτικότητας», που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου στην Αίθουσα MC3, συμμετείχαν η Andrea Paola Rojas Gil, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Βιολογίας – Βιοχημείας και Διευθύντρια του Εργαστηρίου Βασικών Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, συνεργάτιδα του Κάπα3 στον τομέα της διατροφής, με θέμα «Η διατροφή ως εργαλείο υποστήριξης της θεραπείας και ευεξίας: σύγκριση προγραμμάτων συν-σχεδιασμού για ογκολογικούς ασθενείς σε Ελλάδα και Κολομβία», η Ευαγγελία Μπίστα εκ μέρους του ΚΑΠΑ3 με θέμα «Η διατροφή ως κοινωνικός προσδιοριστής υγείας: ανισότητες, εκπαίδευση, περιβάλλον και πολιτικές» και η Ιωάννα Σίδερη με θέμα «Ψυχική υγεία και στρατηγικές ενδυνάμωσης και ανθεκτικότητας».

 

Η διατροφή ως κοινωνικός προσδιοριστής υγείας

Η Ευαγγελία Μπίστα υπογράμμισε ότι η διατροφή δεν αποτελεί μόνο προσωπική επιλογή, αλλά έναν από τους πιο κρίσιμους κοινωνικούς προσδιοριστές της υγείας, με άμεσο αντίκτυπο στην πρόληψη, την πορεία και την ποιότητα ζωής των ογκολογικών ασθενών. Σχεδόν οι μισοί άνθρωποι παγκοσμίως δεν έχουν πρόσβαση σε υγιεινή τροφή, ενώ οι κοινωνικοοικονομικές ανισότητες καθορίζουν ποιος μπορεί να ακολουθήσει υγιεινό διατροφικό πρότυπο. Η Ελλάδα, δυστυχώς, δεν αποτελεί εξαίρεση: η οικονομική κρίση, το αυξημένο κόστος υγιεινών τροφών και η στροφή προς φθηνές υπερεπεξεργασμένες επιλογές έχουν επιδεινώσει το πρόβλημα.

Η παρουσίαση κατέδειξε σαφώς πως:

  • Το εισόδημα, το επίπεδο εκπαίδευσης και η διαθεσιμότητα τροφίμων καθορίζουν την ποιότητα της διατροφής, με τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος να αντιμετωπίζουν υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας και χρόνιων νοσημάτων.
  • Η μετατόπιση από τη μεσογειακή διατροφή σε δυτικού τύπου επιλογές, λόγω οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων.
  • Διπλή είναι η επιβάρυνση για τους ευάλωτους πληθυσμούς: υποσιτισμός και παχυσαρκία συνυπάρχουν, πλήττοντας ιδιαίτερα όσους ζουν σε επισιτιστική ανασφάλεια.
  • Επιπτώσεις στους ογκολογικούς ασθενείς: η επαρκής διατροφή είναι κρίσιμη για την αντοχή στις θεραπείες, την ανάκαμψη και την ποιότητα ζωής, με πολλούς ασθενείς να αντιμετωπίζουν οικονομικά και θεραπευτικά εμπόδια.

Η κα Μπίστα παρουσίασε τις δράσεις του Κάπα3 με έμφαση στη διατροφική υποστήριξη και τη συμμετοχική προσέγγιση που εφαρμόζεται στις διαδικτυακές Βιωματικές Συναντήσεις, οι οποίες διενεργούνται σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, συνεχίζοντας τον κύκλο δράσεων αφιερωμένων στην ολιστική φροντίδα σώματος και ψυχής, εστιάζοντας στη διατροφή και την ψυχική υγεία των ογκολογικών ασθενών και των φροντιστών τους.

Η θέση του Κάπα3 υπογραμμίζει ότι η διατροφή δεν μπορεί να ιδωθεί ως ατομική συμπεριφορά, αλλά ως προϊόν κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Η μείωση των ανισοτήτων και η εξασφάλιση πρόσβασης όλων σε υγιεινή τροφή αποτελούν βασική προϋπόθεση για καλύτερα αποτελέσματα υγείας και ειδικά για την ογκολογική φροντίδα.

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη της Φτώχειας

Η 17η Οκτωβρίου έχει καθιερωθεί από τα Ηνωμένα Έθνη ως η Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη της Φτώχειας, μια ημέρα αφιερωμένη στην ευαισθητοποίηση και τη δράση ενάντια σε ένα φαινόμενο που συνεχίζει να πλήττει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Ο θεσμός ξεκίνησε το 1987, όταν χιλιάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν στο Παρίσι για να τιμήσουν τα θύματα της ακραίας φτώχειας και να διεκδικήσουν ένα πιο δίκαιο μέλλον για όλους.

Η φτώχεια δεν αφορά μόνο την έλλειψη εισοδήματος — επηρεάζει την πρόσβαση στην εκπαίδευση, την υγεία, τη στέγη, την εργασία, αλλά και την ψυχική ευεξία. Για τους ανθρώπους που ζουν με σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος, η οικονομική ανασφάλεια επιδεινώνει την καθημερινότητα, περιορίζοντας την πρόσβαση σε θεραπείες, φάρμακα και υποστηρικτικές υπηρεσίες.

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ (Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2024), το 26,9% του πληθυσμού της Ελλάδας – δηλαδή περίπου 2,74 εκατομμύρια άτομα – βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, ποσοστό αυξημένο σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Η Ελλάδα κατατάσσεται δεύτερη στην ΕΕ μετά τη Βουλγαρία, επιβεβαιώνοντας τη δυσκολία των νοικοκυριών να ανταποκριθούν στις πιέσεις της ακρίβειας, της ενεργειακής κρίσης και της περιορισμένης κοινωνικής προστασίας.

Παγκοσμίως, σύμφωνα με την Παγκόσμια Κοινωνική Έκθεση του ΟΗΕ (2025), πάνω από 690 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας (με λιγότερα από 2,15 δολάρια την ημέρα), ενώ 1,1 δισεκατομμύριο βιώνουν πολυδιάστατη φτώχεια, στερούμενοι πρόσβασης σε υγεία, εκπαίδευση και αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο. Οι κοινωνικές και οικονομικές κρίσεις, σε συνδυασμό με την κλιματική αλλαγή, πλήττουν δυσανάλογα τα ευάλωτα νοικοκυριά.

Η Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη της Φτώχειας υπογραμμίζει επίσης τον ρόλο των κοινοτήτων και των υπευθύνων λήψης αποφάσεων στη δημιουργία περιεκτικών συστημάτων. Η αντιμετώπιση των κοινωνικών παραγόντων υγείας, η διασφάλιση πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες και η ενδυνάμωση ευάλωτων ομάδων είναι κρίσιμες για τη μείωση των ανισοτήτων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Συνεργαζόμενοι – επαγγελματίες υγείας, κοινωνικοί φορείς και η κοινωνία των πολιτών – μπορούμε να δημιουργήσουμε έναν κόσμο όπου όσοι αντιμετωπίζουν ασθένεια δεν θα επιβαρύνονται επιπλέον από τη φτώχεια.

Στο ΚΑΠΑ3 πιστεύουμε ακράδαντα ότι η πρόσβαση σε ποιοτική φροντίδα υγείας και αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης αποτελούν θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Η φτώχεια και η υγεία είναι αλληλένδετες — η μία μπορεί εύκολα να ενισχύσει ή να επιδεινώσει την άλλη. Μέσα από δράσεις ενημέρωσης, ενδυνάμωσης και κοινωνικής υποστήριξης, επιδιώκουμε να συμβάλουμε σε μια κοινωνία όπου κανείς δεν θα στερείται τη φροντίδα που αξίζει, ανεξάρτητα από το εισόδημά του.

Πηγές: https://www.un.org/en/observances/day-for-eradicating-poverty

https://www.statistics.gr/documents/20181/3d7d2251-2302-9023-5280-a1d962c3a7a5

Φωτίζοντας το ιατρικό “gaslighting” και την επίπτωσή του στην ασφάλεια των ασθενών

Η παρούσα περιγραφική ανασκόπηση, η οποία δημοσιεύτηκε στα Αρχεία Ελληνικής Ιατρικής (Τόμος 42, Τεύχος 5, Σεπτ-Οκτ 2025), διερευνά την έννοια του ιατρικού “gaslighting” και τις πιθανές επιπτώσεις του στην ασφάλεια των ασθενών, όπως μη ύπαρξη-καθυστερημένη-ελλιπής διάγνωση, καθυστερημένη θεραπεία και ανεπαρκή αποτελέσματα υγείας, ως αποτέλεσμα της αποτυχίας των επαγγελματιών υγείας να αλληλοεπιδράσουν αποτελεσματικά με τους ασθενείς τους.

Το “gaslighting” έχει αναγνωριστεί ως μια μορφή συναισθηματικής και ψυχολογικής κακοποίησης που δεν συνεπάγεται σωματική βλάβη, αλλά προκαλεί στο θύμα αίσθημα φόβου, απομόνωσης ή ελέγχου.

Τι είναι το ιατρικό gaslighting

Στο ιατρικό gaslighting, οι διαρκείς διαστρεβλώσεις, οι παρανοήσεις, η χειραγώγηση της πραγματικότητας, η αντιμετώπιση των ασθενών ως αποδιοπομπαίων τράγων και ο εξαναγκασμός αποτελούν βασικές τεχνικές που χρησιμοποιούν οι “gaslighters”, δημιουργώντας σύγχυση και αναστάτωση στους ασθενείς.

Το ιατρικό “gaslighting” είναι μια ύπουλη μορφή χειραγώγησης με σοβαρές συνέπειες, όπου οι “gaslighters” συχνά εμφανίζουν χαρακτηριστικά ναρκισσιστικής ή αντικοινωνικής προσωπικότητας για να ενισχύσουν την εξουσία τους.

Άτομα υπέρβαρα, ηλικιωμένα, με προβλήματα ψυχικής ή σωματικής υγείας, γυναίκες, ΛΟΑΤΚΙΑ+,  Μαύροι, Αυτόχθονες, μπορεί να είναι πιο ευάλωτοι σε τέτοια συμπεριφορά.

Προφίλ των gaslighters και gaslightees

Οι gaslighters χρησιμοποιούν την χειραγώγηση για να επιβληθούν και να διατηρήσουν εξουσία, συχνά αποδυναμώνοντας την αυτοπεποίθηση των θυμάτων τους.

Οι ασθενείς που αντιμετωπίζουν gaslighting ενδέχεται να βιώσουν καθυστερημένη διάγνωση και θεραπεία, καθώς και αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχική και σωματική τους υγεία.

Σημάδια ιατρικού gaslighting

  • Παραβλέψη ή υποτίμηση των συμπτωμάτων και ανησυχιών των ασθενών
  • Άρνηση ουσιαστικού διαλόγου ή έλλειψη προσοχής προς τον ασθενή
  • Παραπλάνηση του ασθενή ότι τα συμπτώματα που βιώνει είναι ψυχολογικά  (π.χ. “είναι όλα στο μυαλό σου”)
  • Μη παροχή παραπομπών ή εξετάσεων
  • Επιβολή μίας μόνο θεραπευτικής επιλογής, αυτής που οι ίδιοι προτείνουν

Πώς μπορεί να προστατευθεί ο ασθενής

Η ενδυνάμωση των ασθενών και η ενεργή συμμετοχή τους στη φροντίδα είναι κεντρική για την αποφυγή του gaslighting.

Στρατηγικές περιλαμβάνουν:

  • Διεκδίκηση επαρκούς χρόνου για συζήτηση με τον ιατρό
  • Προετοιμασία ερωτήσεων πριν από το ραντεβού
  • Καταγραφή λεπτομερειών και σημειώσεων
  • Συνοδεία από κάποιον που εμπιστεύονται
  • Ανοιχτή και ειλικρινής επικοινωνία

Η επίγνωση του ιατρικού gaslighting είναι κρίσιμη για την πρόληψη κακής διάγνωσης και βελτίωση των αποτελεσμάτων υγείας. Όσο περισσότερο γνωρίζει ο ασθενής τα δικαιώματά του και διαθέτει εργαλεία αυτοφροντίδας, τόσο μεγαλύτερη είναι η δυνατότητα να αντιμετωπίσει περιπτώσεις gaslighting.

Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη την επισκόπηση εδώ