Κατηγορία: Κοινωνική Υγεία

Διεθνής Ημέρα Κοινωνικής Εργασίας: Ο κρίσιμος ρόλος των κοινωνικών λειτουργών στην υγεία και την κοινωνία

Η Διεθνής Ημέρα Κοινωνικής Εργασίας (International Social Work Day), που τιμάται κάθε χρόνο στις 27 Μαρτίου, αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για την ανάδειξη του πολύπλευρου έργου των κοινωνικών λειτουργών και της συμβολής τους στην προάσπιση της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ισότητας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Οι κοινωνικοί λειτουργοί βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της υποστήριξης ευάλωτων ομάδων, διαδραματίζοντας καθοριστικό ρόλο σε τομείς όπως η υγεία, η ψυχική υγεία, η κοινωνική πρόνοια και η φροντίδα ατόμων με χρόνιες παθήσεις, όπως ο καρκίνος. Στο πεδίο της ογκολογίας, ειδικότερα, η συμβολή τους είναι ανεκτίμητη, καθώς υποστηρίζουν τους ασθενείς και τις οικογένειές τους σε πρακτικό, συναισθηματικό και κοινωνικό επίπεδο, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους.

Τι ισχύει διεθνώς

Σε διεθνές επίπεδο, η σημασία της κοινωνικής εργασίας αναγνωρίζεται ευρέως, με τις κοινωνικές υπηρεσίες να αποτελούν βασικό πυλώνα των συστημάτων υγείας και πρόνοιας. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι εργαζόμενοι στον τομέα των κοινωνικών υπηρεσιών ξεπερνούν τα 10 εκατομμύρια, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 5% του συνολικού εργατικού δυναμικού, γεγονός που καταδεικνύει τον κρίσιμο ρόλο του κλάδου για τη συνοχή των κοινωνιών.

Σε χώρες της Βόρειας και Δυτικής Ευρώπης, οι κοινωνικοί λειτουργοί εντάσσονται συστηματικά σε διεπιστημονικές ομάδες φροντίδας και αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των υπηρεσιών πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας και κοινωνικής υποστήριξης. Σύμφωνα με διεθνείς προσεγγίσεις, η επαρκής στελέχωση των κοινωνικών υπηρεσιών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματική λειτουργία των συστημάτων υγείας και την ουσιαστική υποστήριξη των πολιτών.

Παρά τα διεθνή πρότυπα σημειώνονται ελλείψεις και ανισότητες:

  • Υπάρχει διεθνής ανάγκη αύξησης προσωπικού στον τομέα της κοινωνικής φροντίδας, ειδικά σε περιοχές με υψηλές κοινωνικές ανάγκες.
  • Οι ανισότητες στην πρόσβαση παραμένουν πρόκληση ακόμη και σε προηγμένες χώρες, υπογραμμίζοντας τη σημασία προγραμματισμού και συντονισμού.

Πώς λειτουργούν οι κοινωνικές υπηρεσίες στην Ελλάδα

Το θεσμικό πλαίσιο για την κοινωνική φροντίδα στη χώρα βασίζεται στο Εθνικό Σύστημα Κοινωνικής Φροντίδας (Ν. 2646/1998). Οι υπηρεσίες διαρθρώνονται σε τρία επίπεδα:

  • Πρωτοβάθμια: Πρόληψη, υποστήριξη και υπηρεσίες σε τοπικό επίπεδο, κυρίως από τους δήμους (Κέντρα Κοινότητας, κοινωνικά γραφεία).
  • Δευτεροβάθμια: Δομές φροντίδας και αποκατάστασης για πιο σύνθετες ανάγκες.
  • Τριτοβάθμια: Εξειδικευμένες υπηρεσίες για βαριές ή σπάνιες περιπτώσεις, συνήθως σε νοσοκομεία ή ερευνητικά κέντρα.

Ωστόσο, παρά το θεσμικό πλαίσιο, οι υπηρεσίες στην Ελλάδα είναι κατακερματισμένες και υποστελεχωμένεες:

  • Οι κοινωνικοί λειτουργοί στη χώρα ανέρχονται σε περίπου 7.000, με λιγότερους από τους μισούς να εργάζονται σε δημόσιες κοινωνικές υπηρεσίες.
  • Πολλοί απασχολούνται με συμβάσεις ορισμένου χρόνου και επιδοτούμενα προγράμματα, δημιουργώντας αστάθεια στις υπηρεσίες.
  • Σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης, η αναλογία μπορεί να φτάνει έως και έναν κοινωνικό λειτουργό ανά 40.000 πολίτες, γεγονός που αναδεικνύει την έντονη υποστελέχωση των υπηρεσιών.

Όπως έχει επισημάνει η Ευαγγελή Μπίστα σε πρόσφατη συνέντευξή της, σε 92 δήμους της χώρας δεν υπάρχει καθόλου προσωπικό κοινωνικής εργασίας. Είναι φανερό πως η ενίσχυση των κοινωνικών υπηρεσιών δεν αφορά μόνο την κάλυψη αναγκών των ασθενών αλλά και την ενδυνάμωση της κοινότητας συνολικά, δημιουργώντας ένα περιβάλλον αλληλεγγύης και στήριξης.

Την ίδια στιγμή, πρωτοβουλίες σε τοπικό επίπεδο αναδεικνύουν τη δυναμική ενίσχυσης των κοινωνικών υπηρεσιών. Ενδεικτικά, η πρόσφατη συνεργασία του Κάπα3 με τον Δήμο Μετεώρων για τη δημιουργία Συμβουλευτικού Γραφείου Υποστήριξης Καρκινοπαθών και των οικογενειών τους αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της κοινωνικής φροντίδας σε τοπικό επίπεδο.

Η στελέχωση της δομής με κοινωνική λειτουργό και ψυχολόγο, καθώς και η παροχή δωρεάν υπηρεσιών καθοδήγησης, ψυχοκοινωνικής υποστήριξης και διασύνδεσης με υπηρεσίες, αναδεικνύουν στην πράξη τον κρίσιμο ρόλο των κοινωνικών λειτουργών στην υποστήριξη των ασθενών και την ενίσχυση της ποιότητας ζωής τους.

Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Κοινωνικής Εργασίας, αξίζει να αναγνωρίσουμε το πολύτιμο έργο των κοινωνικών λειτουργών, να αναδείξουμε τις ελλείψεις και ταυτόχρονα να προβάλλουμε θετικά παραδείγματα, όπως αυτό του Δήμου Μετεώρων, ενισχύοντας τη συλλογική προσπάθεια για ένα σύστημα που δεν αφήνει κανέναν πίσω.

Κείμενο/προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το ΚΑΠΑ3

Η Ευαγγελή Μπίστα στο DION TV: Κοινωνική υποστήριξη και ο ρόλος του Κάπα3 στην καθοδήγηση των ογκολογικών ασθενών

Στις 19 Μαρτίου 2026, η Ευαγγελή Μπίστα, Co-founder του Κάπα3, παραχώρησε συνέντευξη στον Χρήστο Θανάσαινα δημοσιογράφο και Επιστημονικό Διευθυντή Forlife Clinik, στην τηλεόραση Κεντρικής Μακεδονίας DION TV, στην καθημερινή εκπομπή Όλα για την Υγεία, που καλύπτει θέματα υγείας, διατροφής, αυτοάνοσων νοσημάτων και σύγχρονων επιστημονικών εξελίξεων.

Στη συζήτηση αναδείχθηκε η σημασία που έχει η κοινωνική υποστήριξη ογκολογικών ασθενών και των οικογενειών τους, τόσο εντός όσο και εκτός νοσοκομείου, καθώς και ο κρίσιμος ρόλος του Κάπα3 στην καθοδήγηση και ολιστική υποστήριξη των ασθενών.

Τι είναι κοινωνική υποστήριξη – δύο κόσμοι:

Η κοινωνική υποστήριξη δεν είναι ένα ενιαίο πράγμα. Εντός νοσοκομείου, αφορά την υποστήριξη απέναντι στο δημόσιο σύστημα και τα γραφειοκρατικά διαδικαστικά, ενώ εκτός νοσοκομείου ξεκινά η πραγματική ζωή, με οικογένεια, φροντιστές και αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν από τον ασθενή.

Μεγάλα προβλήματα του συστήματος:

Όπως ανέφερε η Λίτσα Μπίστα, τα νοσοκομεία παρουσιάζουν σημαντική έλλειψη κοινωνικών επιστημόνων και λειτουργών. Η διεθνής βιβλιογραφία αναφέρει ότι σε 2.500 κατοίκους θα πρέπει να υπάρχουν 10 κοινωνικοί λειτουργοί – στην Ελλάδα αυτό δεν ισχύει. Σε 92 δήμους δεν υπάρχει κανένας κοινωνικός λειτουργός, ενώ όπου υπάρχουν οι περισσότεροι είναι με συμβάσεις ορισμένου χρόνου ή επιδοτούμενα προγράμματα (ΕΣΠΑ κ.ά.). Το αποτέλεσμα είναι ένας κυκεώνας γραφειοκρατίας και ασάφειας για τον ασθενή, ο οποίος πρέπει να κατανοήσει ιατρικούς και νομικούς όρους, να πάρει κρίσιμες αποφάσεις και να διαχειριστεί οικονομικές συνέπειες, συχνά χωρίς υποστήριξη.

Ο ρόλος του Κάπα3 – λύση, όχι απλή υπηρεσία:

Σε αυτό το περιβάλλον, το Κάπα3 παρέχει ολιστική καθοδήγηση και υποστήριξη, βοηθώντας τον ασθενή να διαχειριστεί διαδικαστικά και πρακτικά ζητήματα, είτε αυτόνομα, αν νιώθει ικανός, είτε με ενεργή παρέμβαση του οργανισμού σε κάθε βήμα. Η κάλυψη είναι πανελλαδική, αν και η πολυπλοκότητα και η κατακερματισμένη δομή του συστήματος απαιτούν συνεχή μελέτη και χρόνο για αποτελεσματική υποστήριξη.

Το “βαρύ” μήνυμα – κατανόηση vs πληροφορία:

Όπως τόνισε η κα Μπίστα:

“Ο ασθενής δεν χρειάζεται άλλη πληροφορία – χρειάζεται κατανόηση.”
Η διαδικασία είναι ουσιαστικά συμπεριφορική: η κατανόηση μειώνει την αβεβαιότητα, η αβεβαιότητα μειώνει το άγχος, το άγχος επηρεάζει τη συμπεριφορά και η συμπεριφορά καθορίζει την έκβαση της υγείας.

Το Κάπα3 δρα μέσα σε αυτόν τον “κυκεώνα” παρέχοντας ολιστική καθοδήγηση και υποστήριξη. Η παρέμβαση μπορεί να είναι είτε υποστηρικτική, δίνοντας τη δυνατότητα στον ασθενή να ενεργήσει μόνος του, είτε ενεργή, καθοδηγώντας τον σε κάθε βήμα. Το Κάπα3 καλύπτει όλη την ελληνική επικράτεια, αντιμετωπίζοντας παράλληλα τις αυξανόμενες ανάγκες των ασθενών.

Το μεγάλο στοίχημα: η “Μυρτώ”

Η “Μυρτώ” αποτελεί το μεγάλο στοίχημα του Κάπα3 για το 2026. Μετά από πέντε χρόνιαA παρουσίας στην κοινωνική υποστήριξη ογκολογικών ασθενών, το Κάπα3 απαντά με τη “Μυρτώ” στον ψηφιακό αποκλεισμό δευτέρου επιπέδου. Πρόκειται για έναν ψηφιακό Πλοηγό Υγείας, σχεδιασμένο να μετατρέπει τη γνώση σε πρακτική κατανόηση και να παρέχει real-time καθοδήγηση στους ασθενείς, αποφεύγοντας την “χαοτική περιπλάνηση” στο σύστημα υγείας. Η πλατφόρμα βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε φάση μελέτης και σχεδιασμού, με στόχο να καλύπτει ουσιαστικά τις ανάγκες των ασθενών και των φροντιστών τους.

Η συνέντευξη ανέδειξε τη σημασία της κοινωνικής υποστήριξης, της κατανόησης έναντι της απλής πληροφορίας και τον ρόλο της ψηφιακής τεχνολογίας στη σύγχρονη ογκολογική φροντίδα. Το Κάπα3 και η Μυρτώ προσπαθούν να μεταφέρουν τη φροντίδα από το νοσοκομείο στην καθημερινότητα των ασθενών, με ολιστική, εξατομικευμένη και πρακτική προσέγγιση.

Για περισσότερες πληροφορίες και να παρακολουθήσετε την εκπομπή, δείτε το βίντεο στο YouTube εδώ

Μπορείτε να κατεβάσετε το Δελτίο Τύπου εδώ

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

Συνεργασία του Κάπα3 με τον Δήμο Μετεώρων για τη δημιουργία Συμβουλευτικού Γραφείου Υποστήριξης Καρκινοπαθών

Το Κάπα3 ξεκινά τη συνεργασία με τον Δήμο Μετεώρων για τη δημιουργία ενός γραφείου υποστήριξης καρκινοπαθών και των οικογενειών τους, ενισχύοντας τις τοπικές κοινωνικές υπηρεσίες και παρέχοντας έμπρακτη στήριξη στους πολίτες που δοκιμάζονται από ογκολογικές παθήσεις.

Η πρωτοβουλία για τη δημιουργία αυτή, ελήφθη από τον Δήμο Μετεώρων και εγκρίθηκε από το Δημοτικό Συμβούλιο, με στόχο τη βελτίωση της πρόσβασης σε υπηρεσίες και πληροφόρηση για τους ασθενείς. Η λειτουργία του Γραφείου θα πραγματοποιείται στον χώρο του Κέντρου Κοινότητας Καλαμπάκας και θα στελεχώνεται από κοινωνική λειτουργό και ψυχολόγο, σε συνεργασία με τη δομή «Βοήθεια στο Σπίτι».

Το Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών – Κάπα3 θα παρέχει την επιστημονική καθοδήγηση και θα προετοιμάσει τα εργαλεία και τις μεθοδολογίες λειτουργίας του Γραφείου, συμπεριλαμβανομένων της λήψης κοινωνικού ιστορικού, της καταγραφής αιτημάτων και της καθοδήγησης των ασθενών και των οικογενειών τους.

Το Γραφείο αυτό, ως γραφείο υποστήριξης καρκινοπαθών, θα παρέχει δωρεάν υπηρεσίες όπως:

  • Καθοδήγηση για δικαιώματα και παροχές (ΚΕΠΑ, κοινωνικά τιμολόγια, ρυθμίσεις ωραρίων εργασίας, επιδόματα).

  • Διαχείριση φακέλου ασθενών για μείωση γραφειοκρατικής επιβάρυνσης.

  • Κοινωνική και ψυχοκοινωνική υποστήριξη για ασθενείς και οικογένειες.

  • Συνεργασία με τοπικές κοινωνικές και υγειονομικές υπηρεσίες.

Επιπλέον, το γραφείο υποστήριξης καρκινοπαθών θα λειτουργεί ως κόμβος ενημέρωσης για την τοπική κοινωνία, παρέχοντας σε όλους τους ενδιαφερόμενους πληροφορίες για πρόληψη, προγράμματα ευαισθητοποίησης και δράσεις αλληλεγγύης. Με αυτόν τον τρόπο, ενισχύεται όχι μόνο η άμεση στήριξη των ασθενών, αλλά και η ευρύτερη ενημέρωση και συμμετοχή της κοινότητας στις ανάγκες των συνανθρώπων τους.

Σε δήλωσή του, ο Δήμαρχος Λευτέρης Αβραμόπουλος υπογραμμίζει ότι:

«η ίδρυση του Γραφείου Εξυπηρέτησης Ασθενών με Νεοπλασματικές Ασθένειες αποτελεί πολιτική επιλογή με επίκεντρο τον άνθρωπο. Ο Δήμος Μετεώρων αναλαμβάνει την ευθύνη να σταθεί ουσιαστικά δίπλα στους συμπολίτες μας, εξασφαλίζοντας στήριξη, αξιοπρέπεια και ουσιαστική πρόσβαση στα δικαιώματά τους».

Στόχος της συνεργασίας είναι η έγκαιρη και ισότιμη πρόσβαση των ογκολογικών ασθενών και των φροντιστών τους σε αξιόπιστη πληροφόρηση και υποστηρικτικές υπηρεσίες, μειώνοντας την ταλαιπωρία και την ψυχοκοινωνική επιβάρυνση που συχνά συνοδεύει τη νόσο.

Το Κάπα3, με εμπειρία στην καθοδήγηση ασθενών σε όλη την Ελλάδα και με ήδη λειτουργούσα αντίστοιχη δομή στον Δήμο Μεγαρέων, συνεχίζει να επεκτείνει το δίκτυο συνεργασιών του με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, ενισχύοντας τη διασύνδεση κοινωνικών υπηρεσιών και ασθενών.

Η συνεργασία με τον Δήμο Μετεώρων αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς τη δημιουργία ενός σταθερού πλαισίου υποστήριξης των ογκολογικών ασθενών σε περιφερειακό επίπεδο, με επίκεντρο τον άνθρωπο και τις πραγματικές του ανάγκες.

Συμμετοχή στο 18ο Πανελλήνιο Συνέδριο Διατροφής & Διαιτολογίας

Το 18ο Πανελλήνιο Συνέδριο Διατροφής & Διαιτολογίας πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στις 4–6 Δεκεμβρίου 2025, συγκεντρώνοντας επιστήμονες και επαγγελματίες για να συζητήσουν τις τελευταίες εξελίξεις στη διατροφή, με κεντρικό μήνυμα «Γεφυρώνοντας έρευνα και πράξη».

Το πρόγραμμα κάλυψε θέματα από εναλλακτικές πρωτεΐνες μέχρι διατροφικές διαταραχές, μέσα από διαλέξεις, φροντιστήρια και στρογγυλές τράπεζες.

Στη συνεδρία «Συν-διαμορφώνοντας την Υγεία: Συμμετοχική Έρευνα με Ασθενείς με Καρκίνο σε Θέματα Διατροφής και Ψυχικής Ανθεκτικότητας», που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου στην Αίθουσα MC3, συμμετείχαν η Andrea Paola Rojas Gil, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Βιολογίας – Βιοχημείας και Διευθύντρια του Εργαστηρίου Βασικών Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, συνεργάτιδα του Κάπα3 στον τομέα της διατροφής, με θέμα «Η διατροφή ως εργαλείο υποστήριξης της θεραπείας και ευεξίας: σύγκριση προγραμμάτων συν-σχεδιασμού για ογκολογικούς ασθενείς σε Ελλάδα και Κολομβία», η Ευαγγελία Μπίστα εκ μέρους του ΚΑΠΑ3 με θέμα «Η διατροφή ως κοινωνικός προσδιοριστής υγείας: ανισότητες, εκπαίδευση, περιβάλλον και πολιτικές» και η Ιωάννα Σίδερη με θέμα «Ψυχική υγεία και στρατηγικές ενδυνάμωσης και ανθεκτικότητας».

 

Η διατροφή ως κοινωνικός προσδιοριστής υγείας

Η Ευαγγελία Μπίστα υπογράμμισε ότι η διατροφή δεν αποτελεί μόνο προσωπική επιλογή, αλλά έναν από τους πιο κρίσιμους κοινωνικούς προσδιοριστές της υγείας, με άμεσο αντίκτυπο στην πρόληψη, την πορεία και την ποιότητα ζωής των ογκολογικών ασθενών. Σχεδόν οι μισοί άνθρωποι παγκοσμίως δεν έχουν πρόσβαση σε υγιεινή τροφή, ενώ οι κοινωνικοοικονομικές ανισότητες καθορίζουν ποιος μπορεί να ακολουθήσει υγιεινό διατροφικό πρότυπο. Η Ελλάδα, δυστυχώς, δεν αποτελεί εξαίρεση: η οικονομική κρίση, το αυξημένο κόστος υγιεινών τροφών και η στροφή προς φθηνές υπερεπεξεργασμένες επιλογές έχουν επιδεινώσει το πρόβλημα.

Η παρουσίαση κατέδειξε σαφώς πως:

  • Το εισόδημα, το επίπεδο εκπαίδευσης και η διαθεσιμότητα τροφίμων καθορίζουν την ποιότητα της διατροφής, με τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος να αντιμετωπίζουν υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας και χρόνιων νοσημάτων.
  • Η μετατόπιση από τη μεσογειακή διατροφή σε δυτικού τύπου επιλογές, λόγω οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων.
  • Διπλή είναι η επιβάρυνση για τους ευάλωτους πληθυσμούς: υποσιτισμός και παχυσαρκία συνυπάρχουν, πλήττοντας ιδιαίτερα όσους ζουν σε επισιτιστική ανασφάλεια.
  • Επιπτώσεις στους ογκολογικούς ασθενείς: η επαρκής διατροφή είναι κρίσιμη για την αντοχή στις θεραπείες, την ανάκαμψη και την ποιότητα ζωής, με πολλούς ασθενείς να αντιμετωπίζουν οικονομικά και θεραπευτικά εμπόδια.

Η κα Μπίστα παρουσίασε τις δράσεις του Κάπα3 με έμφαση στη διατροφική υποστήριξη και τη συμμετοχική προσέγγιση που εφαρμόζεται στις διαδικτυακές Βιωματικές Συναντήσεις, οι οποίες διενεργούνται σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, συνεχίζοντας τον κύκλο δράσεων αφιερωμένων στην ολιστική φροντίδα σώματος και ψυχής, εστιάζοντας στη διατροφή και την ψυχική υγεία των ογκολογικών ασθενών και των φροντιστών τους.

Η θέση του Κάπα3 υπογραμμίζει ότι η διατροφή δεν μπορεί να ιδωθεί ως ατομική συμπεριφορά, αλλά ως προϊόν κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Η μείωση των ανισοτήτων και η εξασφάλιση πρόσβασης όλων σε υγιεινή τροφή αποτελούν βασική προϋπόθεση για καλύτερα αποτελέσματα υγείας και ειδικά για την ογκολογική φροντίδα.

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3