Η αθέατη επιβάρυνση των οικογενειών, τα δεδομένα από την καθημερινή λειτουργία του Κάπα3 και η ανάγκη για κοινωνική πλοήγηση, ψυχοκοινωνική υποστήριξη και ισότιμη πρόσβαση στην ογκολογική φροντίδα.
Αθήνα, 6 Οκτωβρίου 2026
Το Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών – Κάπα3 συμμετείχε στην εκδήλωση που διοργάνωσε το Ελληνικό Δίκτυο Φροντιστών ΕΠΙΟΝΗ, με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα Φροντιστή, την Τρίτη 6 Οκτωβρίου 2026, στο Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Ελλάδα.
Με την παρουσίαση «Ο Φροντιστής ως Βασικός Πυλώνας Στήριξης του Ογκολογικού Ασθενούς: Η Ελληνική Πραγματικότητα», η Ευαγγελή Μπίστα, συνιδρύτρια του Κάπα3, και η Μαρίλια Μπάρκα, φοιτήτρια Ψυχολογίας και εθελόντρια του οργανισμού, ανέδειξαν τον πολυδιάστατο ρόλο των άτυπων φροντιστών, τις καθημερινές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν και την ανάγκη αναγνώρισης της συμβολής τους στην ογκολογική φροντίδα.
Η παρουσίαση συνέδεσε την επιστημονική γνώση με τα δεδομένα της καθημερινής λειτουργίας του Κάπα3, αναδεικνύοντας ότι η αποτελεσματική υποστήριξη των ανθρώπων με καρκίνο δεν μπορεί να περιορίζεται στη θεραπευτική διαδικασία.
Η φροντίδα δεν σταματά στο νοσοκομείο. Συνεχίζεται στο σπίτι, στην εργασία, στην οικογένεια και σε κάθε πτυχή της καθημερινής ζωής.
Ο άτυπος φροντιστής: Ο αθέατος συντονιστής της ογκολογικής διαδρομής
Πίσω από κάθε θεραπευτική διαδρομή υπάρχει συχνά ένας άνθρωπος που αναλαμβάνει να οργανώσει ραντεβού, να αναζητήσει πληροφορίες, να διεκπεραιώσει διοικητικές διαδικασίες, να συντονίσει μετακινήσεις και να προσφέρει συναισθηματική στήριξη.
Ο άτυπος φροντιστής, συνήθως μέλος της οικογένειας ή πρόσωπο του στενού περιβάλλοντος, γίνεται πολλές φορές ο αθέατος συντονιστής της φροντίδας.
Η συμβολή του, ωστόσο, συνοδεύεται από ένα σημαντικό πρακτικό, κοινωνικό, οικονομικό και ψυχολογικό βάρος.
Η ανάγκη συνδυασμού εργασίας και φροντίδας, η απώλεια προσωπικού χρόνου, οι οικονομικές επιβαρύνσεις, η αβεβαιότητα για την πορεία της νόσου και η συνεχής συναισθηματική πίεση μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής του.
Παράλληλα, οι ανάγκες δεν ολοκληρώνονται απαραίτητα με το τέλος της θεραπείας. Η περίοδος της αποκατάστασης, η επιστροφή στην καθημερινότητα, ο φόβος υποτροπής και η προσαρμογή σε νέους οικογενειακούς ρόλους δημιουργούν πρόσθετες προκλήσεις.
Η υποστήριξη του φροντιστή δεν αποτελεί μια συμπληρωματική κοινωνική παροχή. Είναι ουσιαστική προϋπόθεση για τη συνέχεια και την ποιότητα της φροντίδας.
Τι αποκαλύπτουν τα δεδομένα του Κάπα3
Η καθημερινή εμπειρία του Κάπα3 επιβεβαιώνει τη σημαντική παρουσία των φροντιστών στη διαδικασία αναζήτησης υποστήριξης.
Σύμφωνα με την εσωτερική καταγραφή τηλεφωνικών επαφών του οργανισμού, από τις 27 Ιανουαρίου έως τις 30 Ιουλίου 2026, πραγματοποιήθηκαν συνολικά 1.251 τηλεφωνικές επαφές.
Από αυτές, οι 614 ήταν εισερχόμενες και οι 637 εξερχόμενες, ενώ 184 εισερχόμενες επαφές προήλθαν από φροντιστές.
Παράλληλα, στοιχεία αιτημάτων του Κάπα3 από την περίοδο 2024–2025 δείχνουν ότι το 50,7% των πρώτων επαφών πραγματοποιήθηκε από φροντιστές. Στο ίδιο σύνολο καταγραφών, το 89,1% των φροντιστών που επικοινώνησαν ήταν συγγενείς πρώτου βαθμού.
Τα στοιχεία αυτά αφορούν τις καταγραφές του οργανισμού και δεν αποτελούν αντιπροσωπευτική επιδημιολογική αποτύπωση του συνόλου των φροντιστών στην Ελλάδα.
Αναδεικνύουν, ωστόσο, μια ουσιαστική πραγματικότητα: πολύ συχνά, ο άνθρωπος που αναζητά πρώτος πληροφορίες, καθοδήγηση και λύσεις δεν είναι ο ίδιος ο ασθενής, αλλά εκείνος που βρίσκεται δίπλα του.
Τα συχνότερα ζητήματα περιλαμβάνουν διοικητική καθοδήγηση, κοινωνικά δικαιώματα και παροχές, διαδικασίες ΚΕΠΑ, εργασιακές διευκολύνσεις και ανάγκες ψυχολογικής υποστήριξης.
Το πρόβλημα δεν είναι πάντοτε η πλήρης απουσία πληροφορίας. Συχνά είναι ο κατακερματισμός της σε διαφορετικές υπηρεσίες, η πολυπλοκότητα των διαδικασιών και η δυσκολία μετατροπής της σε συγκεκριμένα βήματα.
Οι ασθενείς και οι φροντιστές δεν χρειάζονται απλώς περισσότερη πληροφορία. Χρειάζονται αξιόπιστη καθοδήγηση που οδηγεί σε πράξη.
Η ψυχολογική επιβάρυνση των φροντιστών δεν είναι πάντα ορατή
Η επιβάρυνση του φροντιστή (caregiver burden) δεν περιορίζεται στη σωματική κόπωση.
Περιλαμβάνει την ψυχική πίεση, την οικονομική ανασφάλεια, τις αλλαγές στην οικογενειακή ισορροπία, την κοινωνική απομόνωση και, πολλές φορές, βαθύτερα υπαρξιακά ερωτήματα.
Ο φροντιστής καλείται να παραμένει διαθέσιμος και λειτουργικός, ακόμη και όταν ο ίδιος βιώνει φόβο, θλίψη, αβεβαιότητα ή εξάντληση.
Συχνά διστάζει να εκφράσει τις ανάγκες του, θεωρώντας ότι η προτεραιότητα πρέπει να δίνεται αποκλειστικά στον άνθρωπο που νοσεί.
Όμως η ανάγκη υποστήριξης δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας.
Η έγκαιρη αναγνώριση της ψυχολογικής δυσφορίας, η πρόσβαση σε συμβουλευτική και ψυχοκοινωνική φροντίδα, καθώς και η δυνατότητα πρακτικής υποστήριξης μπορούν να συμβάλουν στην καλύτερη διαχείριση της καθημερινής επιβάρυνσης.
Η φροντίδα του φροντιστή αποτελεί μέρος της ολοκληρωμένης φροντίδας του ασθενούς.
Η κοινωνική πλοήγηση ως γέφυρα πρόσβασης και υποστήριξης
Στο Κάπα3, η κοινωνική πλοήγηση δεν περιορίζεται στην απάντηση ενός μεμονωμένου ερωτήματος.
Αποτελεί μια οργανωμένη διαδικασία αναγνώρισης αναγκών, καταγραφής αιτημάτων, προτεραιοποίησης, αναζήτησης λύσεων, παραπομπής στις κατάλληλες υπηρεσίες και επαναξιολόγησης της υποστήριξης.
Η προσέγγιση αυτή επιδιώκει να συνδέει τον ασθενή και τον φροντιστή με τις υπηρεσίες υγείας, τις δομές κοινωνικής προστασίας και τους κατάλληλους επαγγελματίες.
Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος της κοινωνικής εργασίας και της διεπιστημονικής συνεργασίας, ώστε οι πρακτικές, οικονομικές, διοικητικές και ψυχολογικές ανάγκες να αντιμετωπίζονται συντονισμένα.
Η εμπειρία του Κάπα3 αναδεικνύει ότι η πραγματική πρόσβαση στη φροντίδα δεν εξαρτάται μόνο από τη διαθεσιμότητα των υπηρεσιών, αλλά και από τη δυνατότητα κάθε ανθρώπου να τις γνωρίζει, να τις κατανοεί και να τις αξιοποιεί.
Η ΜΥΡΤΩ: Όταν η ψηφιακή καινοτομία ενισχύει την ανθρώπινη καθοδήγηση
Στην εκδήλωση παρουσιάστηκε επίσης η ΜΥΡΤΩ – Ψηφιακή Κοινωνική Πλοηγός του Κάπα3, η οποία αξιοποιεί την Τεχνητή Νοημοσύνη για τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε τεκμηριωμένες πληροφορίες σχετικά με δικαιώματα, παροχές και υπηρεσίες υποστήριξης.
Η ΜΥΡΤΩ αναπτύσσεται με την τεχνολογική συνεργασία της SimasiaAI και την υποστήριξη του ΤΙΜΑ Κοινωφελούς Ιδρύματος.
Αξιοποιώντας τεκμηριωμένες πηγές, κατανοητή γλώσσα, διευκρινιστικές ερωτήσεις και μηχανισμούς αναγνώρισης αναγκών, επιδιώκει να υποστηρίζει τον άνθρωπο στην αναζήτηση αξιόπιστης πληροφορίας.
Παράλληλα, η ανθρώπινη εποπτεία και η παραπομπή στην ομάδα υποστήριξης παραμένουν βασικά στοιχεία της προσέγγισης.
Σύμφωνα με το στιγμιότυπο του πίνακα παρακολούθησης της εφαρμογής στις 19 Σεπτεμβρίου 2026, είχαν καταγραφεί 2.220 συνεδρίες χρήσης (sessions). Πρόκειται για συνεδρίες της εφαρμογής και όχι για ισάριθμους μοναδικούς χρήστες ή ωφελουμένους.
Τα θέματα των ερωτημάτων αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα των αναγκών: παροχές ΕΟΠΥΥ, φάρμακα και θεραπείες, πιστοποίηση αναπηρίας, δικαιώματα ασθενών και φροντιστών, εργασιακά ζητήματα και κοινωνική προστασία.
Για το Κάπα3, η σημασία της Τεχνητής Νοημοσύνης βρίσκεται στη δυνατότητά της να συμπληρώνει και να ενισχύει την ανθρώπινη υποστήριξη.
Η τεχνολογία μπορεί να οργανώσει την πληροφορία. Η ανθρώπινη σχέση οργανώνει τη φροντίδα.
Εργασία και φροντίδα: Η ανάγκη θεσμικής αναγνώρισης
Η φροντίδα ενός ανθρώπου με καρκίνο επηρεάζει συχνά και την επαγγελματική ζωή της οικογένειας.
Οι ανάγκες συνοδείας στις θεραπείες, η διαχείριση επειγόντων περιστατικών και η καθημερινή υποστήριξη απαιτούν χρόνο, ευελιξία και κατάλληλες εργασιακές ρυθμίσεις.
Η ενημέρωση για τα δικαιώματα και τις διαθέσιμες άδειες, οι δυνατότητες ευέλικτης εργασίας όπου προβλέπονται, η σταδιακή επαγγελματική επανένταξη και η ευαισθητοποίηση εργοδοτών και τμημάτων ανθρώπινου δυναμικού αποτελούν σημαντικές παραμέτρους της κοινωνικής φροντίδας.
Η αναγνώριση του χρόνου φροντίδας και η προστασία των φροντιστών από τον επαγγελματικό αποκλεισμό πρέπει να αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής κοινωνικής προστασίας.
Πέντε κατευθύνσεις για την ισότιμη πρόσβαση στη φροντίδα
Μέσα από την παρουσίαση του Κάπα3 αναδείχθηκαν πέντε βασικές προτεραιότητες:
- Αναγνώριση των άτυπων φροντιστών ως ουσιαστικών εταίρων στη φροντίδα και στην κοινωνική πολιτική.
- Ενσωμάτωση της πλοήγησης ασθενών ως σταθερού στοιχείου της οργανωμένης ογκολογικής φροντίδας.
- Πρόσβαση σε ψυχοκοινωνική υποστήριξη από τη διάγνωση και σε όλη τη διαδρομή της νόσου.
- Υπεύθυνη ψηφιακή ένταξη, με απλή γλώσσα, προσβασιμότητα, διαφάνεια και ανθρώπινη εποπτεία.
- Συνεργασία και βιώσιμη χρηματοδότηση, με τη συμμετοχή δημόσιων φορέων, τοπικής αυτοδιοίκησης, επαγγελματιών υγείας και οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών.
Οι προτεραιότητες αυτές συνδέονται με την ανάγκη για ένα σύστημα που δεν αντιμετωπίζει τον ασθενή, τον επιζώντα και τον φροντιστή ως ξεχωριστές, ασύνδετες περιπτώσεις, αλλά αναγνωρίζει τη μεταξύ τους σχέση και τη συνέχεια των αναγκών τους.
Από την αναγνώριση στην ουσιαστική υποστήριξη
Η συμμετοχή του Κάπα3 στην εκδήλωση της ΕΠΙΟΝΗ αποτέλεσε μια ακόμη ευκαιρία ανάδειξης των αναγκών των ανθρώπων που προσφέρουν καθημερινά φροντίδα, συχνά χωρίς επαρκή αναγνώριση και οργανωμένη υποστήριξη.
Η εμπειρία των φροντιστών, η συστηματική καταγραφή των αιτημάτων τους και η αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμη βάση για τον σχεδιασμό περισσότερο αποτελεσματικών υπηρεσιών και πολιτικών υγείας.
Για το Κάπα3, η φροντίδα χρειάζεται να αντιμετωπίζεται ως μια συνεχής διαδικασία που συνδέει τον άνθρωπο με την πληροφορία, τις υπηρεσίες, τους επαγγελματίες και την κοινότητά του.
Καμία θεραπευτική διαδρομή χωρίς πλοήγηση.
Καμία ψηφιακή καινοτομία χωρίς ανθρώπινη παρουσία.
Γιατί η φροντίδα αφορά όχι μόνο εκείνον που νοσεί, αλλά και εκείνον που στέκεται δίπλα του.
Πληροφορίες εκδήλωσης
Ευρωπαϊκή Ημέρα Φροντιστή 2026
Ημερομηνία: 6 Οκτωβρίου 2026
Τοποθεσία: Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Ελλάδα, Λ. Βασ. Αμαλίας 8, Αθήνα
Διοργάνωση: Ελληνικό Δίκτυο Φροντιστών ΕΠΙΟΝΗ
Περισσότερες πληροφορίες:
https://epioni.gr/εκδήλωση-για-την-ευρωπαϊκή-ημέρα-φρον/
Κάπα3 – Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών
https://www.kapa3.gr/
Γνωρίστε τη ΜΥΡΤΩ
https://kapa3-cag-rag-hybrid-deploy.onrender.com/