Τελευταία Νέα

Δίνοντας φωνή στους ασθενείς με Πρωτοπαθή Χολική Χολαγγειίτιδα (PBC) στην Ελλάδα

Ο Promitheas (ο πρώτος Σύλλογος Ασθενών με νόσους του ήπατος στην Ελλάδα), εγκαινιάζει το έργο MyPBCVoice, μια καινοτόμο πρωτοβουλία που στοχεύει στην ενδυνάμωση και υποστήριξη των ασθενών με Πρωτοπαθή Χολική Χολαγγειίτιδα (PBC) στην Ελλάδα. Η PBC είναι μια σπάνια, χρόνια αυτοάνοση νόσος του ήπατος, με συμπτώματα όπως κόπωση, κνησμό, δυσφορία στην κοιλιά και ψυχολογικές δυσκολίες.

Το MyPBCVoice εστιάζει στην ενημέρωση, εκπαίδευση και αλληλοϋποστήριξη των ασθενών, ενισχύοντας την ποιότητα ζωής τους. Στο πλαίσιο του έργου δημιουργούνται:

  • Ερωτηματολόγια για την καταγραφή αναγκών των ασθενών (συμπλήρωσε εδώ)

  • Microsite για την PBC

  • Διαδραστική ψηφιακή κοινότητα στο Facebook για επικοινωνία και αλληλοϋποστήριξη (γίνε μέλος εδώ)

  • Short videos και vidcasts με συμμετοχή ασθενών και ειδικών

  • Διαδικτυακά σεμινάρια (webinars)

  • Ψηφιακό αρχείο καταγγελιών και αναφορών για τη χαρτογράφηση εμποδίων πρόσβασης στη φροντίδα

Η ομάδα του Promitheas καλεί κάθε ενδιαφερόμενο να στηρίξει τη διάδοση της πληροφόρησης για το έργο, ώστε περισσότεροι ασθενείς και επαγγελματίες υγείας να ενημερωθούν και να συμμετάσχουν στις δράσεις.

Το ΚΑΠΑ3 με περηφάνεια στηρίζει πρωτοβουλίες όπως το MyPBCVoice, που ενδυναμώνουν τους ασθενείς και ενισχύουν την επικοινωνία και την ενημέρωση μέσα στην κοινότητα.

Κείμενο/προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το ΚΑΠΑ3

Το Μικροβίωμα του Εντέρου: Ένας Κρυφός Σύμμαχος στην Αντιμετώπιση του Καρκίνου

Το ανθρώπινο έντερο φιλοξενεί τρισεκατομμύρια μικροοργανισμούς, γνωστούς ως μικροβίωμα του εντέρου, οι οποίοι παίζουν καθοριστικό ρόλο στην πέψη, το ανοσοποιητικό σύστημα και τη συνολική υγεία. Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι αυτοί οι μικροί «κάτοικοι» μπορούν να επηρεάσουν και την αποτελεσματικότητα των θεραπειών κατά του καρκίνου. Η κατανόηση αυτής της σχέσης ανοίγει νέες δυνατότητες για πιο εξατομικευμένη και αποτελεσματική φροντίδα των ασθενών.

Ενίσχυση της Ανοσοθεραπείας μέσω του Μικροβιώματος

Οι καινοτόμες θεραπείες, όπως η θεραπεία CAR-T, οι αναστολείς σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού (ICIs), οι ογκολυτικοί ιοί (OVs) και η CpG-ολιγονουκλεοτιδική ανοσοθεραπεία, έχουν μεταμορφώσει την αντιμετώπιση του καρκίνου τα τελευταία χρόνια. Μελέτες δείχνουν ότι η σύνθεση του μικροβιώματος επηρεάζει την ανταπόκριση των ασθενών σε αυτές τις θεραπείες.

Ορισμένα βακτήρια, όπως τα Ruminococcus, Faecalibacterium και Akkermansia, σχετίζονται με καλύτερα αποτελέσματα CAR-T, ενώ η χρήση ευρέος φάσματος αντιβιοτικών μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Το μικροβίωμα μπορεί επίσης να ενισχύσει την απόκριση στους ICIs, ενεργοποιώντας τα ανοσοκύτταρα που καταπολεμούν τους όγκους. Οι OVs και οι CpG-ολιγονουκλεοτιδικές θεραπείες επωφελούνται επίσης από ένα ισορροπημένο μικροβίωμα.

Με λίγα λόγια, ένα υγιές μικροβίωμα μπορεί να μετατρέψει «ψυχρούς όγκους σε θερμούς», καθιστώντας τους πιο ανταποκρινόμενους στις σύγχρονες ανοσοθεραπείες.

Μικροβίωμα και Παραδοσιακές Θεραπείες

Το μικροβίωμα επηρεάζει και τη χημειοθεραπεία και τη ραδιοθεραπεία. Ορισμένα βακτήρια μπορούν να βελτιώσουν το μεταβολισμό των φαρμάκων, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα ή μειώνοντας τις παρενέργειες. Για παράδειγμα, τα Enterococcus hirae και Barnesiella intestinihominis αυξάνουν την ανταπόκριση στη κυκλοφωσφαμίδη μέσω ενεργοποίησης ανοσοκυττάρων.

Ωστόσο, διαταραχές του μικροβιώματος—λόγω αντιβιοτικών ή ακτινοβολίας—μπορούν να αυξήσουν την τοξικότητα των θεραπειών, προκαλώντας φλεγμονή ή στοματίτιδα. Στρατηγικές όπως η μεταμόσχευση κοπράνων (FMT) και ορισμένα προβιοτικά έχουν δείξει δυνατότητα να αποκαταστήσουν την ισορροπία, μειώνοντας τις παρενέργειες και βελτιώνοντας τα αποτελέσματα.

Συμπληρωματικές Προσεγγίσεις: Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική και Προβιοτικά

Η Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική (TCM) μπορεί να ωφελήσει μέσω του μικροβιώματος, καθώς τα συστατικά ορισμένων βοτάνων μετατρέπονται από τα βακτήρια σε πιο δραστικές αντι-καρκινικές ενώσεις. Ορισμένα TCM βότανα και σκευάσματα προάγουν ευεργετικά βακτήρια και περιορίζουν τα βλαβερά.

Επιπλέον, προβιοτικά, πρεβιοτικά και συνβιοτικά μπορούν να υποστηρίξουν τη θεραπεία, ενισχύοντας την ανοσολογική λειτουργία, μειώνοντας τη φλεγμονή και ενδυναμώνοντας την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων. Συνδυαστικά με χημειοθεραπεία ή ανοσοθεραπεία, τα συνβιοτικά έχουν δείξει μείωση των παρενεργειών και βελτίωση των θεραπευτικών αποτελεσμάτων.

Νέες Προσεγγίσεις: Μηχανική Παρέμβαση στο Μικροβίωμα

Επιστήμονες αναπτύσσουν και στοχευμένες παρεμβάσεις στο μικροβίωμα, όπως:

  • Μηχανικά τροποποιημένα μικρόβια για την απευθείας παράδοση αντι-καρκινικών ουσιών στον όγκο.
  • Φαγοθεραπεία, με ιούς που επιλεκτικά καταστρέφουν επιβλαβή βακτήρια.
  • Νανοϊατρική και OMVs (πρωτείνες εξωτερικής μεμβράνης) για στοχευμένη παράδοση φαρμάκων και ανοσοενεργών μορίων.

Παρά το ότι βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο, δείχνουν το τεράστιο δυναμικό του μικροβιώματος στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των θεραπειών.

Προοπτικές: Προσωποποιημένη Ιατρική και Μικροβίωμα

Το μέλλον της ογκολογίας φαίνεται να περιλαμβάνει προσωπικά μικροβιωτικά προφίλ. Η ανάλυση των βακτηρίων και των μεταβολιτών κάθε ασθενούς θα επιτρέπει εξατομικευμένες θεραπείες, μεγιστοποιώντας την αποτελεσματικότητα και μειώνοντας τις παρενέργειες.

Παρά τις προκλήσεις, όπως οι διαφορές μεταξύ ατόμων και θέματα ασφάλειας, το μικροβίωμα αποτελεί ένα υποσχόμενο πεδίο στην προσαρμοσμένη ογκολογία, προσφέροντας νέες ευκαιρίες για αποτελεσματική, ασφαλή και εξατομικευμένη φροντίδα.

Διαβάστε το πλήρες άρθρο εδώ

Κείμενο/προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το ΚΑΠΑ3

 

Μείωση άγχους με τη χρήση ενσυνειδητότητας (MBSR) σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού

Η Μείωση άγχους με τη χρήση ενσυνειδητότητας (Mindfulness-Based Stress Reduction – MBSR) είναι ένα πρόγραμμα που αναπτύχθηκε από τον καθηγητή Jon Kabat-Zinn στη Σχολή Ιατρικής του Πανεπιστημίου του Massachusetts και έχει σχεδιαστεί για να βοηθά τα άτομα να επικεντρώνονται στη στιγμή που ζουν, παρατηρώντας τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τα σωματικά αισθήματα με αποδοχή και χωρίς κριτική. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει καθοδηγούμενους διαλογισμούς, σωματικές ασκήσεις ενσυνειδητότητας (mindful movement ή yoga), πρακτικές αναπνοής και συνειδητού σαρωτικού ελέγχου του σώματος (body scan), προάγοντας την ψυχική ηρεμία, τη συναισθηματική ρύθμιση και τη μείωση του στρες.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η συγκεκριμένη μέθοδος έχει αξιοποιηθεί για τη μείωση των συμπτωμάτων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σε ογκολογικούς ασθενείς. Μια πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο BMC Psychology τον Νοέμβριο 2024 εξέτασε την αποτελεσματικότητα της MBSR σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού, εστιάζοντας σε δείκτες όπως άγχος, κατάθλιψη, κόπωση, ποιότητα ζωής, μετατραυματική ανάπτυξη (PTG), φόβο υποτροπής, πόνο, στρες και ύπνο.

Στην ανασκόπηση συμπεριλήφθησαν 15 τυχαιοποιημένες μελέτες με συνολικά 1937 συμμετέχοντες. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η παρέμβαση διάρκειας οκτώ εβδομάδων είχε σημαντική επίδραση στη μείωση του άγχους και της κατάθλιψης, καθώς και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, σε σύγκριση με την παρέμβαση διάρκειας έξι εβδομάδων ή με την συνήθη φροντίδα. Επιπλέον, παρατηρήθηκε αύξηση της μετατραυματικής ανάπτυξης, η οποία διατηρήθηκε ακόμη και τρεις μήνες μετά την ολοκλήρωση της παρέμβασης.

Η κόπωση μειώθηκε στο τέλος της παρέμβασης, ωστόσο δεν υπήρξε στατιστικά σημαντική διαφορά τρεις μήνες μετά. Αντίθετα, η μέθοδος δεν έδειξε σημαντική επίδραση στον πόνο, στο στρες, στο φόβο υποτροπής και στον ύπνο σε σύγκριση με την κανονική φροντίδα. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει ένα ισχυρό εργαλείο ψυχολογικής υποστήριξης.

Στο ΚΑΠΑ3 πιστεύουμε ότι η ενσυνειδητότητα μπορεί να αποτελέσει σημαντικό βοήθημα για όσους το χρειάζονται, ενώ τα αποτελέσματα αυτής της συστηματικής ανασκόπησης υπογραμμίζουν την αξία της MBSR ως ασφαλούς και αποτελεσματικής παρέμβασης για την ψυχολογική υποστήριξη ασθενών.

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η μεγαλύτερη διάρκεια παρέμβασης επιτρέπει στους ασθενείς να εσωτερικεύσουν τις πρακτικές της MBSR και να αναπτύξουν θετικές στρατηγικές αντιμετώπισης. Η MBSR επικεντρώνεται στην ενσυνείδητη προσοχή στο παρόν, με υπομονή, αποδοχή και μη κριτική στάση, γεγονός που βοηθά στη ρύθμιση των συναισθημάτων και στη μείωση των αρνητικών σκέψεων για την πορεία της νόσου. Η συνεχής εξάσκηση, ειδικά σε πρόγραμμα οκτώ εβδομάδων, φαίνεται να ενισχύει τα θετικά αποτελέσματα, βελτιώνοντας τόσο την ψυχολογική κατάσταση όσο και την αντίληψη των ασθενών για τη ζωή τους.

Διαβάστε περισσότερα για το PTG εδώ

Κείμενο/προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το ΚΑΠΑ3

Η γονεϊκότητα στον παιδικό καρκίνο: Ποια η σημασία της ψυχολογικής υποστήριξης;

Παιδικός καρκίνος

Ίσως ένα από τα δυσκολότερα προβλήματα, συναισθηματικά και πρακτικά, που έχει να αντιμετωπίσει κανείς, είναι να βλέπει το παιδί του να πονάει και να ταλαιπωρείται, και πόσο μάλλον από καρκίνο. Δυστυχώς, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, κάθε χρόνο περίπου 400.000 παιδιά και έφηβοι πλήττονται από τη νόσο του καρκίνου, με τις πιο συχνές περιπτώσεις να αφορούν τη λευχαιμία, όγκους στον εγκέφαλο, λέμφωμα κ.ά. Οι γονείς έχουν σημαντικό ρόλο στη βελτίωση της ζωής των παιδιών τους και η ψυχοσυναισθηματική τους υγεία είναι το βασικότερο στοιχείο για τη διαχείριση της συνθήκης στην οποία βρίσκονται. (World Health Organization, 2025)

Η γονεϊκότητα στον παιδικό καρκίνο

Η ασθένεια του καρκίνου είναι ικανή να φέρει πολλές ανατροπές και ανισορροπίες μέσα σε μία οικογένεια. Πιο συγκεκριμένα, οι γονείς έχουν πολυδιάστατο και καθοριστικό ρόλο στην οικογένεια, με αποτέλεσμα να αισθάνονται έντονη δυσφορία, στρες, άγχος, κατάθλιψη, ακόμα και συμπτώματα μετατραυματικού στρες. Σύμφωνα με τη μελέτη των Kearney JA, Salley CG, Muriel AC, η γονεϊκή δυσφορία έχει αρνητική επίδραση στην ποιότητα ζωής των παιδιών, στην οικογενειακή αλλά και στη συζυγική σχέση.
Ακριβώς επειδή οι γονείς έχουν τον βασικό ρόλο του φροντιστή στα παιδιά τους, προσπαθούν να τα στηρίζουν σε όλες τις φάσεις της θεραπείας. Η ψυχική ανθεκτικότητα απέναντι στο άγχος και στον φόβο τους είναι βασικό μέλημα για την επίτευξη του στόχου τους. Χωρίς την αυτοφροντίδα των γονέων, δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική φροντίδα προς τα παιδιά. (Kearney et al., 2015)

Η σημασία της ψυχολογικής υποστήριξης

Οι περισσότεροι γονείς εμφανίζουν ψυχική ανθεκτικότητα, δημιουργώντας μια νέα κανονικότητα. Μεγαλύτερη ενίσχυση και βοήθεια προς τους γονείς όμως, για διαχείριση των συναισθημάτων και μείωση του άγχους, θα μπορούσε να προσφέρει η ψυχοθεραπεία βασισμένη σε γνωστικές και συμπεριφορικές θεραπευτικές προσεγγίσεις (CBT), με βάση τα οικογενειακά συστήματα. Επίσης, η εκπαίδευση δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων (PSST), η οποία βοηθά τα άτομα να αναγνωρίσουν και να διορθώσουν δυσλειτουργικούς τρόπους σκέψης και συμπεριφοράς, έχει φανεί αποτελεσματική: πάνω από 800 μητέρες παιδιών με καρκίνο ανέφεραν μείωση των αρνητικών συναισθημάτων και της έντονης δυσφορίας.
Φυσικά, πέρα από την ψυχολογική στήριξη από έναν ειδικό, η ίδια η στάση των γονέων είναι σημαντική, αναλόγως με το πόσο αισιόδοξοι είναι ή αν έχουν κάποια συναισθηματική στήριξη. (Kearney et al., 2015)
Σε όλες τις περιπτώσεις, ο καρκίνος στα μικρά παιδιά είναι βαρύ φορτίο στους γονείς, απαιτεί μεγάλη δύναμη και αφοσίωση. Ίσως όμως οι συνθήκες να μπορούν να βελτιωθούν με την αυτοφροντίδα των γονέων, προκειμένου να τη διοχετεύσουν και στα παιδιά τους.

Στο ΚΑΠΑ3 πιστεύουμε βαθιά πως η ψυχολογική ενδυνάμωση και η συναισθηματική υποστήριξη των γονέων και φροντιστών παιδιών με καρκίνο είναι ζωτικής σημασίας. Μέσα από δράσεις ενημέρωσης, προγράμματα υποστήριξης και συνεργασίες με ειδικούς, επιδιώκουμε να ενισχύουμε όχι μόνο τους ασθενείς αλλά και τους ανθρώπους που στέκονται καθημερινά στο πλευρό τους.

Kearney, J. A., Salley, C. G., & Muriel, A. C. (2015). Standards of psychosocial care for parents of children with cancer. Pediatric Blood & Cancer, 62(S5), S632–S683. https://doi.org/10.1002/pbc.25761

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cancer-in-children

Κείμενο: Αναστασία Ντάνια για το Κάπα3

Επιμέλεια κειμένου: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

Ύπνος και Καρκίνος: Η Σημασία της Καλής Ποιότητας Ύπνου

Ο ύπνος είναι κρίσιμος για την υγεία μας, αλλά η ζωή με καρκίνο μπορεί να προκαλέσει σημαντικές διαταραχές ύπνου. Η αϋπνία, οι λοιπές διαταραχές ύπνου και οι άλλες ανωμαλίες επηρεάζουν μεγάλο μέρος των ασθενών με καρκίνο, είτε λόγω της νόσου, των θεραπειών είτε του άγχους που τη συνοδεύει.

Αϋπνία σε Ασθενείς με Καρκίνο
Αϋπνία ορίζεται ως δυσκολία στην έναρξη ή τη διατήρηση του ύπνου, με αρνητικές συνέπειες κατά τη διάρκεια της ημέρας. Σε ασθενείς με καρκίνο, η αϋπνία μπορεί να προκληθεί ή να επιδεινωθεί από: την ίδια τη νόσο, τις φαρμακευτικές αγωγές, το άγχος, αλλά και από καθημερινές συνήθειες όπως η κατανάλωση καφεΐνης ή αλκοόλ το βράδυ και η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας. Επιπλέον, η αϋπνία μπορεί να διατηρείται από συνήθειες που δυσκολεύουν τον ύπνο, όπως τηλεόραση ή φως στο υπνοδωμάτιο, ύπνος σε πολυθρόνα ή χρήση υπολογιστή πριν τον ύπνο.

Μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Clinical Sleep Medicine υπογραμμίζει ότι η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία για την αϋπνία (CBT-I) μπορεί να μειώσει τα προβλήματα ύπνου και την εξάρτηση από υπνωτικά φάρμακα σε ασθενείς με καρκίνο. Άλλες προσεγγίσεις, όπως ο βελονισμός ή η χρήση μελατονίνης, έχουν επίσης εμφανίσει οφέλη, πάντα υπό την καθοδήγηση του ογκολόγου.

Η διαχείριση της αϋπνίας απαιτεί πολυδιάστατη προσέγγιση: σταθερό πρόγραμμα ύπνου, επαρκής δραστηριότητα και φως κατά τη διάρκεια της ημέρας, αποφυγή ύπνου και καφεΐνης κατά τη διάρκεια της ημέρας, καθώς και ένα ήσυχο, σκοτεινό και άνετο υπνοδωμάτιο τη νύχτα. Η CBT-I, είτε με φυσική παρουσία είτε ψηφιακά, βοηθά να εγκαταλειφθούν οι συμπεριφορές που δυσχεραίνουν τον ύπνο. Τα φαρμακευτικά σκευάσματα συνιστώνται μόνο για βραχυπρόθεσμη χρήση σε σοβαρές περιπτώσεις.

Παραϋπνίες (Parasomnias)
Οι νυχτερινές διαταραχές όπως ο ύπνος με περίεργες κινήσεις ή οι νυχτερινοί τρόμοι εμφανίζονται σπάνια, αλλά πρέπει να αξιολογούνται προσεκτικά, καθώς μερικές φορές μπορεί να είναι σύμπτωμα υποκείμενων προβλημάτων, όπως επιληψίας ή άλλων διαταραχών ύπνου. Η ακριβής περιγραφή των επεισοδίων από τον ασθενή ή τον/την σύντροφο ύπνου είναι απαραίτητη για τη σωστή διάγνωση.

Η σχέση ανάμεσα στον ύπνο και τον καρκίνο είναι πολύπλοκη, αλλά είναι ξεκάθαρο ότι η φροντίδα του ύπνου μπορεί να επηρεάσει θετικά την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής των ασθενών. Η αξιολόγηση και η αντιμετώπιση των διαταραχών ύπνου, είτε μέσω συμβουλευτικής, είτε με στοχευμένες θεραπείες όπως η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία, μπορεί να κάνει πραγματική διαφορά στην καθημερινότητα του ασθενή.

Στο ΚΑΠΑ3 αναγνωρίζουμε τη σημασία του ύπνου για την ευεξία των ανθρώπων που ζουν με καρκίνο και ενθαρρύνουμε τους ασθενείς να αναζητούν καθοδήγηση για τη διαχείριση των διαταραχών ύπνου στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης φροντίδας.

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

Επιστημονική Ημερίδα: Ψυχοκοινωνική Υποστήριξη μετά την Ογκολογική Θεραπεία και Μετατραυματική Ανάπτυξη

Το Εργαστήριο Ψυχολογίας του ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ, με την υποστήριξη του Δήμου Θεσσαλονίκης, διοργανώνει το Σάββατο 1 Νοεμβρίου 2025 (10:00–15:00), στην Αίθουσα “Μανώλης Αναγνωστάκης” του Δημαρχείου Θεσσαλονίκης, την επιστημονική ημερίδα «Ψυχοκοινωνική Υποστήριξη μετά την Ογκολογική Θεραπεία και Μετατραυματική Ανάπτυξη».

Η εκδήλωση πραγματοποιείται με πρωτοβουλία του Εργαστηρίου Ψυχολογίας στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου IC-GROWTH και εστιάζει στις ψυχολογικές και κοινωνικές διαστάσεις της ζωής μετά την ογκολογική θεραπεία, αναδεικνύοντας καλές πρακτικές φροντίδας, ενδυνάμωσης και μετατραυματικής ανάπτυξης.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ομιλίες ειδικών και ανοιχτή συζήτηση με το κοινό, με τη συμμετοχή ερευνητών, επαγγελματιών υγείας και εκπροσώπων συλλόγων ασθενών.

Η συμμετοχή είναι δωρεάν, και απαιτείται προεγγραφή μέσω της παρακάτω φόρμας:
Φόρμα συμμετοχής

Η ημερίδα αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία ενημέρωσης και ανταλλαγής εμπειριών γύρω από τη φροντίδα και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη μετά την ογκολογική θεραπεία.

Το ΚΑΠΑ3 στηρίζει δράσεις που ενισχύουν την ψυχική υγεία και την ποιότητα ζωής των ατόμων που έχουν βιώσει τον καρκίνο.

Ημερομηνία: Σάββατο 1 Νοεμβρίου 2025
Ώρα: 10:00–15:00
Τοποθεσία: Αίθουσα “Μανώλης Αναγνωστάκης”, Δημαρχείο Θεσσαλονίκης

Η κατάθλιψη και η θνησιμότητα από καρκίνο: Ένας κρίσιμος σύνδεσμος σε κύριους τύπους καρκίνου

Η κατάθλιψη αποτελεί μια συχνή αλλά συχνά υποαναγνωρισμένη κατάσταση μεταξύ των ογκολογικών ασθενών, επηρεάζοντας έως και το 20–30% των ατόμων με διάγνωση καρκίνου. Πέρα από την επίδρασή της στην ποιότητα ζωής, όλο και περισσότερα στοιχεία δείχνουν ότι η κατάθλιψη μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την έκβαση της νόσου, συμπεριλαμβανομένης της επιβίωσης.

Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση 65 μελετών κοόρτης που καλύπτουν καρκίνο του παχέος εντέρου, μαστού, πνεύμονα, προστάτη και μικτούς τύπους καρκίνου παρέχει ισχυρές αποδείξεις ότι η κατάθλιψη που διαγιγνώσκεται μετά από διάγνωση καρκίνου συνδέεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας.

Η ανάλυση έδειξε ότι οι ασθενείς με κατάθλιψη αντιμετώπιζαν 83% μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο του παχέος εντέρου, 59% μεγαλύτερο κίνδυνο στον καρκίνο του πνεύμονα, 74% μεγαλύτερο κίνδυνο στον καρκίνο του προστάτη και 23% μεγαλύτερο κίνδυνο στον καρκίνο του μαστού σε σύγκριση με ασθενείς χωρίς κατάθλιψη. Σε μικτούς τύπους καρκίνου, η κατάθλιψη αύξησε τον κίνδυνο θνησιμότητας κατά 38%. Αυτά τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι το ψυχολογικό βάρος του καρκίνου δεν είναι μόνο μια συναισθηματική πρόκληση, αλλά ένας κρίσιμος παράγοντας που επηρεάζει την επιβίωση.

Μηχανισμοί που συνδέουν την κατάθλιψη με την έκβαση του καρκίνου

Η κατάθλιψη μπορεί να επηρεάσει την πρόοδο του καρκίνου μέσω πολλών βιολογικών και συμπεριφορικών μηχανισμών. Βιολογικά, συνδέεται με χρόνια συστηματική φλεγμονή, δυσλειτουργία του άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (HPA), καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος, δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος, οξειδωτικό στρες και μειωμένη επιδιόρθωση του DNA. Αυξημένα επίπεδα προ-φλεγμονωδών κυτοκινών, όπως η ιντερλευκίνη-6 (IL-6) και ο παράγοντας νέκρωσης όγκου α (TNF-α), μπορούν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη και μετάσταση όγκων. Σε μεγαλύτερους ασθενείς, η κατάθλιψη μπορεί να επιδεινώσει τη γήρανση του ανοσοποιητικού συστήματος, δημιουργώντας ένα περιβάλλον ευνοϊκότερο για την εξέλιξη του καρκίνου.

Συμπεριφορικά, η κατάθλιψη επηρεάζει τις υγειονομικές συνήθειες και την προσκόλληση στη θεραπεία. Οι ασθενείς με κατάθλιψη είναι πιο πιθανό να καθυστερήσουν στην αναζήτηση ιατρικής φροντίδας, να μην ακολουθήσουν σωστά χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία ή ορμονικές θεραπείες και να υιοθετήσουν ανθυγιεικές συνήθειες όπως κάπνισμα, κακή διατροφή και σωματική αδράνεια. Η κοινωνική απομόνωση και η περιορισμένη υποστήριξη ενισχύουν περαιτέρω την ευαλωτότητα, επιδεινώνοντας τις αρνητικές επιπτώσεις στην επιβίωση.

Κλινικές επιπτώσεις και παρεμβάσεις

Η ισχυρή σύνδεση μεταξύ κατάθλιψης και θνησιμότητας από καρκίνο υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη για ενσωμάτωση της ψυχικής υγείας στην καθημερινή ογκολογική φροντίδα. Ψυχολογικές παρεμβάσεις, όπως η γνωστική-συμπεριφορική θεραπεία (CBT), η υποστηρικτική-εκφραστική θεραπεία και οι παρεμβάσεις βασισμένες στην ενσυνειδητότητα, έχουν δείξει ότι μειώνουν το άγχος και βελτιώνουν την προσκόλληση στη θεραπεία. Η φαρμακευτική διαχείριση της κατάθλιψης, όπως με αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs), μπορεί επίσης να υποστηρίξει την ψυχική υγεία και να επηρεάσει πιθανώς την εξέλιξη της νόσου, αν και χρειάζεται περαιτέρω έρευνα. Η έγκαιρη αναγνώριση και θεραπεία των συμπτωμάτων κατάθλιψης θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για ογκολόγους, επαγγελματίες ψυχικής υγείας και φορείς χάραξης πολιτικής.

Η κατάθλιψη δεν είναι απλώς ένα ψυχολογικό βάρος για τους ασθενείς με καρκίνο—είναι σημαντικός παράγοντας πρόβλεψης της θνησιμότητας. Τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη για συστηματική ανίχνευση της κατάθλιψης και στοχευμένες παρεμβάσεις ως αναπόσπαστο μέρος της ογκολογικής φροντίδας.

Οργανισμοί όπως το ΚΑΠΑ3 διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην υποστήριξη της ψυχικής υγείας των ασθενών, προσφέροντας πόρους και καθοδήγηση που μπορούν να βελτιώσουν τόσο την ποιότητα ζωής όσο και τα αποτελέσματα της θεραπείας. Η ενσωμάτωση της ψυχολογικής υποστήριξης στη φροντίδα του καρκίνου διασφαλίζει ότι η ψυχική ευεξία αναγνωρίζεται ως βασικό κομμάτι της θεραπείας.
Στο πλαίσιο αυτής της αποστολής, το ΚΑΠΑ3 συμμετέχει στο MELODIC, μια νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που αφιερώνεται στην υποστήριξη της ψυχικής υγείας νέων ενηλίκων (18–30 ετών) που ζουν με καρκίνο ή μετά από αυτόν.

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ

Διαβάστε περισσότερα για το έργο Melodic εδώ

Ενημερωθείτε περισσότερο για την ψυχική υγεία μέσα από μια επιλογή άρθρων της ιστοσελίδας μας:  άρθρο1, άρθρο2, άρθρο3, άρθρο4, άρθρο5 άρθρο6

Κείμενο/προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

Νεότερα Δεδομένα για την Κάρτα Αναπηρίας: Δικαιώματα, χρήση και τρόποι έκδοσης

Η Κάρτα Αναπηρίας θεσπίστηκε με τον Ν. 4961/2022 (ΦΕΚ Α’ 146, άρθρο 106) και ρυθμίζεται από την ΚΥΑ 16996/2023 (ΦΕΚ Β’ 932/23-02-2023).
Αποτελεί ένα ενιαίο αποδεικτικό ταυτότητας και αναπηρίας, που γίνεται υποχρεωτικά αποδεκτό από όλους τους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς.

Διαβάστε το κείμενο της ΚΥΑ 16996/2023 (άρθρο 20), εδώ 

Με λίγα λόγια, η Κάρτα Αναπηρίας προσφέρει:

  • Απόδειξη αναπηρίας χωρίς ανάγκη επίδειξης γνωματεύσεων ή εγγράφων από ΚΕΠΑ.
  • Προτεραιότητα εξυπηρέτησης σε δημόσιες υπηρεσίες, ΔΕΚΟ, τράπεζες, νοσοκομεία.
  • Ελεύθερη ή μειωμένη είσοδο σε μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους και πολιτιστικές εκδηλώσεις, τόσο για το άτομο όσο και για τον συνοδό του.
  • Χρήση ειδικών θέσεων (π.χ. καθίσματα ή χώροι στάθμευσης ΑμεΑ).
  • Αμοιβαία αναγνώριση της Κάρτας σε χώρες της Ε.Ε. όπου υπάρχει σχετική συμφωνία.

Μορφή κάρτας

Η Κάρτα είναι ψηφιακή, αλλά μπορεί:

  • να αποθηκευτεί ως αρχείο PDF,
  • να εκτυπωθεί,
  • να προστεθεί στο Gov.gr Wallet,
  • και σύντομα να διατίθεται και σε πλαστικοποιημένη μορφή.

Πώς εκδίδεται

Η διαδικασία είναι απλή:

  1. Επισκεφθείτε την πλατφόρμα της Εθνικής Πύλης Αναπηρίας εδώ:  karta.epan.gov.gr
  2. Συνδεθείτε με τους κωδικούς Taxisnet.
  3. Εφόσον υπάρχει σε ισχύ γνωμάτευση αναπηρίας, η έκδοση ολοκληρώνεται άμεσα.
    Η ίδια διαδικασία ισχύει και για ανήλικους ή για συνοδούς, με αντίστοιχους κωδικούς Taxisnet.

Οι αιτήσεις για την πλαστικοποιημένη κάρτα αναπηρίας, ξεκίνησαν στις 18 Νοεμβρίου 2025. Η διαδικασία γίνεται με τον τρόπο που αναφέρθηκε πιο πάνω (μέσω της Εθνικής Πύλης Αναπηρίας ) και η αποστολή της πλαστικοποιημένης κάρτας γίνεται μέσω συστημένου σε χρονικό διάστημα δύο εβδομάδων.

Για τυχόν απορίες μπορείτε να καλέσετε στο: Helpdesk 210-3007606 ή να αποστείλετε email στο: helpdesk@epan.gov.gr

Το ΚΑΠΑ3 συνεχίζει να βρίσκεται δίπλα στους καρκινοπαθείς και τις οικογένειές τους, προσφέροντας έγκυρη καθοδήγηση και πρακτική υποστήριξη, ώστε κάθε ασθενής να νιώθει ασφαλής και ενημερωμένος για τα δικαιώματα και τις παροχές του.

Για όσους ογκολογικούς ασθενείς θέλουν να ενημερωθούν αναλυτικά για όλες τις απαλλαγές και παροχές που δικαιούνται, το ΚΑΠΑ3 έχει συγκεντρώσει πλήρη οδηγό στην ενότητα «Απαλλαγές και Παροχές» της ιστοσελίδας του εδώ 

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

 

28η Οκτωβρίου: Παγκόσμια Ημέρα Δωρεάς Οργάνων και Μεταμοσχεύσεων

Η 28η Οκτωβρίου δεν είναι μόνο μια ημέρα μνήμης για την ιστορία της χώρας μας· είναι και η Παγκόσμια Ημέρα Δωρεάς Οργάνων και Μεταμοσχεύσεων, μια μέρα αφιερωμένη στη δεύτερη ευκαιρία που μπορεί να προσφέρει η ζωή. Μια υπενθύμιση ότι η προσφορά δεν σταματά με το τέλος, αλλά συνεχίζεται μέσα από εκείνους που επιλέγουν να χαρίσουν ελπίδα.

Η δωρεά οργάνων αποτελεί την ύψιστη μορφή εθελοντισμού — ένας μόνο δότης μπορεί να σώσει έως και οκτώ ζωές και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής δεκάδων άλλων μέσω της δωρεάς ιστών. Κι όμως, σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO), χιλιάδες άνθρωποι παγκοσμίως εξακολουθούν να περιμένουν ένα μόσχευμα που ίσως να μην έρθει ποτέ. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, περίπου 70.000 ασθενείς βρίσκονται κάθε χρόνο σε λίστες αναμονής, ενώ μόλις το 40% λαμβάνει τελικά το μόσχευμα που χρειάζεται.

Στην Ελλάδα, τα ποσοστά δωρεάς παραμένουν χαμηλά — λιγότεροι από 10 δότες ανά εκατομμύριο κατοίκων, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ξεπερνά τους 20. Παρόλα αυτά, υπάρχουν φωτεινά παραδείγματα, όπως η Πανεπιστημιακή Κλινική Εντατικής Θεραπείας του ΠΑΓΝΗ, που πρωτοπορεί στη χώρα μας, πραγματοποιώντας 10 δωρεές οργάνων και ιστών το 2024 και ήδη 6 το 2025, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ενίσχυση του εθνικού προγράμματος μεταμοσχεύσεων.

Η διαδικασία της δωρεάς σήμερα στην Ελλάδα πραγματοποιείται αποκλειστικά σε περιπτώσεις εγκεφαλικού θανάτου και συντονίζεται από τον Εθνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ), με αυστηρές ιατρικές και ηθικές προϋποθέσεις. Το επόμενο βήμα είναι η εφαρμογή της δωρεάς οργάνων μετά από κυκλοφορικό θάνατο (Donation after Circulatory Death – DCD), μια πρακτική που εφαρμόζεται ήδη σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ολλανδία, συμβάλλοντας σημαντικά στην κάλυψη του ελλείμματος μοσχευμάτων. Παρότι υπάρχει ήδη το νομοθετικό πλαίσιο (Ν. 5034/2023), η DCD δεν έχει ακόμα εφαρμοστεί στη χώρα μας.

Η αναγκαιότητα για κατάλληλα μοσχεύματα αυξάνεται συνεχώς. Πολλές δωρεές δεν πραγματοποιούνται λόγω έλλειψης ενημέρωσης ή απουσίας συζήτησης με την οικογένεια. Η σωστή ενημέρωση, η κατανόηση και η πρόθεση του κάθε πολίτη να γίνει δωρητής μπορούν να κάνουν τη διαφορά.

Η δωρεά οργάνων δεν είναι μόνο ιατρική πράξη — είναι κοινωνική υπόθεση. Είναι η πιο έμπρακτη μορφή αλληλεγγύης, που ενώνει την επιστήμη με την ανθρωπιά και μετατρέπει την απώλεια σε ελπίδα.

Ας επιλέξουμε συνειδητά να προσφέρουμε ζωή.
Γίνε δότης. Γίνε η ελπίδα που περιμένει κάποιος άλλος.
Δήλωσε τώρα την επιθυμία σου να γίνεις δωρητής στην ιστοσελίδα του Εθνικού Μητρώου Οργάνων και Ιστών – www.eom.gr

Πηγές:

Ελληνικός Οργανισμός Μεταμοσχεύσεων: https://www.eom.gr/

Στατιστικά δωρεάς οργάνων και μεταμοσχεύσεων: https://www.edqm.eu/en/

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια για το Κάπα3

Η Δύναμη της Κοινωνικής Στήριξης στη Φροντίδα του Καρκίνου

Γιατί η ανθρώπινη σύνδεση είναι εξίσου σημαντική με τη θεραπεία

Οι ειδικοί ψυχικής υγείας τονίζουν πόσο σημαντικό είναι να έχουμε γύρω μας ανθρώπους που μας στηρίζουν. Η κοινωνική υποστήριξη όπως η οικογένεια, φίλοι, συνάδελφοι ή η κοινότητά μας επηρεάζει άμεσα την συναισθηματική ισορροπία και ποιότητα ζωής. Με έρευνες να δείχνουν ότι η στήριξη μπορεί να ενισχύσει το ανοσοποιητικό σύστημα και να βοηθήσει στην ανάρρωση και την προσαρμογή κατόπιν από μια σοβαρή ασθένεια.

Ομαδικές δράσεις, όπως ομάδες υποστήριξης ή κοινότητες ασθενών, έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμες, καθώς δίνουν την ευκαιρία στους ανθρώπους να μοιραστούν εμπειρίες, να νιώσουν κατανόηση και να μειώσουν το ψυχολογικό στρες (Jackson και συν., 2019). Στην περίπτωση των ασθενών με καρκίνο, η στήριξη από το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον συνδέεται με λιγότερο άγχος, αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση και μεγαλύτερη αίσθηση ελέγχου κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Η πρακτική υποστήριξη φαίνεται να είναι ιδιαίτερα σημαντική για τους ηλικιωμένους ασθενείς, που συχνά αντιμετωπίζουν και σωματικές δυσκολίες (Ahmad et al., 2013).

Η κοινωνική στήριξη δεν αφορά μόνο τη βοήθεια, επιπλέον, ενισχύει την αισιοδοξία και την ανθεκτικότητα, στοιχεία πολύτιμα για την αντιμετώπιση του καρκίνου. Όταν οι κοινωνικές σχέσεις καλλιεργούν την ελπίδα και την αυτοπεποίθηση, λειτουργούν ως προστατευτικός παράγοντας απέναντι στο άγχος και την κατάθλιψη, μειώνοντας τον ψυχολογικό αντίκτυπο της ασθένειας (Ruiz-Rodríguez και συν., 2022).

Η σχέση ανάμεσα στη στήριξη και την ψυχική ανθεκτικότητα φαίνεται να είναι αμφίδρομη. Σύμφωνα με μελέτη, όσοι δέχονται περισσότερη υποστήριξη διαχειρίζονται καλύτερα τη νόσο, ενώ όσοι διαχειρίζονται πιο αποτελεσματικά τις δυσκολίες τους τείνουν να διατηρούν πιο δυνατές κοινωνικές σχέσεις (Bottaro και συν., 2023). Ένας κύκλος σύνδεσης που ενισχύει την ανάρρωση.

Εξίσου σημαντική είναι και η πηγή της υποστήριξης. Οι ασθενείς συνήθως θεωρούν την οικογένεια, τους φίλους και τον σύντροφο ως τις βασικές πηγές συναισθηματικής βοήθειας. Ωστόσο, όταν το είδος της υποστήριξης δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες τους, μπορεί να εκλαμβάνεται ως λιγότερο ουσιαστική ή ακόμη και άχρηστη.

Παράλληλα, οι επαγγελματίες υγείας αποτελούν συχνά την πρώτη και πιο σταθερή πηγή καθησυχασμού. Οι παραπάνω έρευνες έδειξαν ότι οι ασθενείς που νιώθουν πως οι γιατροί και οι νοσηλευτές τους ακούν, τους σέβονται και τους ενημερώνουν με σαφήνεια, αντιμετωπίζουν τη θεραπεία με μεγαλύτερη ψυχραιμία και λιγότερο άγχος. Η ανοιχτή, ενθαρρυντική και συμπονετική επικοινωνία από τους επαγγελματίες υγείας ενισχύει την ψυχική ανθεκτικότητα των ασθενών και τη συνεργασία στη φροντίδα, δημιουργώντας έναν θετικό κύκλο μεταξύ στήριξης και ευεξίας.

Στο πλαίσιο του Κάπα3, η αξία αυτής της σύνδεσης αναδεικνύεται καθημερινά. Μέσα από προγράμματα, έρευνες και δράσεις, προωθείται η δημιουργία κοινοτήτων όπου κανείς δεν είναι μόνος ή μόνη. Η κοινωνική στήριξη δεν συμβαίνει μόνο στα νοσοκομεία, συμβαίνει στα σπίτια, στους χώρους εργασίας και στις κοινότητες.
Η ίαση δεν συμβαίνει μόνο στα νοσοκομεία· συμβαίνει και στα σπίτια, στους χώρους εργασίας και στις κοινότητες, όπου κυριαρχούν η κατανόηση και η συμπόνια.

Βιβλιογραφία

 Ahmad, M., Khan, M. A., & Shirazi, M. (2013). Perception of Social Support by Cancer Patients. International Journal of Psychology and Behavioral Sciences, 3(5), 115–122. https://doi.org/10.5923/j.ijpbs.20130305.01

Bottaro, R., Craparo, G., & Faraci, P. (2023). What is the direction of the association between social support and coping in cancer patients? A systematic review. Journal of Health Psychology, 28(6), 135910532211311. https://doi.org/10.1177/13591053221131180

Jackson, M., Jones, D., Dyson, J., & Macleod, U. (2019). Facilitated group work for people with long-term conditions: A systematic review of benefits from studies of group-work interventions. British Journal of General Practice, 69(682), 363–372. https://doi.org/10.3399/bjgp19x702233

Ruiz-Rodríguez, I., Hombrados-Mendieta, I., Melguizo-Garín, A., & Martos-Méndez, M. J. (2022). The importance of social support, optimism and resilience on the quality of life of cancer patients. Frontiers in Psychology, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.833176

 

Άρθρο από: Δέσποινα Χρυσοστομίδου, Ψυχολόγος για το Kapa3 Research Insights