Έρευνα Archives

Νέος Κύκλος Διαδικτυακών Ομαδικών Συναντήσεων για Ψυχική Υγεία και Διατροφή από το Κάπα3 και το Ε.Β.Ε.Υ.

Με μεγάλη χαρά, το Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών Κ3 και το Εργαστήριο Βασικών Επιστημών Υγείας – ΕΒΕΥ, Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑ.ΠΕΛ., συνεχίζουν τις διαδικτυακές συναντήσεις για ψυχική υγεία και διατροφή, στο πλαίσιο ενός νέου κύκλου βιωματικών δράσεων αφιερωμένων στην ολιστική φροντίδα σώματος και ψυχής, σχεδιασμένων για άτομα που βιώνουν την ογκολογική εμπειρία και τους φροντιστές τους.

Η θερμή ανταπόκρισή σας στις προηγούμενες συναντήσεις μάς ενέπνευσε και οδήγησε στη συνέχιση αυτού του κύκλου, με στόχο την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας, την καθημερινή φροντίδα του εαυτού και τη σωστή διαχείριση της διατροφής, μέσα σε ένα ασφαλές και υποστηρικτικό ομαδικό πλαίσιο.

Δείτε την ανακοίνωση του δεύτερου κύκλου εδώ και του πρώτου κύκλου εδώ.

Πρόγραμμα διαδικτυακών συναντήσεων και θεματικές

Σάββατο 28 Φεβρουαρίου 2026, 17:30–19:00
Μύθοι και αλήθειες για τις «αντικαρκινικές» δίαιτες. Πώς να αξιολογούμε διατροφικές πληροφορίες και να αποφεύγουμε επικίνδυνες πρακτικές.
Σάββατο 14 Μαρτίου 2026, 17:30–19:00
Άγχος και αβεβαιότητα: πρακτικοί τρόποι διαχείρισης κατά τις θεραπείες και τις εξετάσεις.
Σάββατο 21 Μαρτίου 2026, 17:30–19:00
Δίνω χώρο στα συναισθήματα χωρίς να με κατακλύζουν: αναγνώριση και έκφραση φόβου, θυμού, λύπης, ενοχών.
Σάββατο 28 Μαρτίου 2026, 17:30–19:00
Διατροφική υποστήριξη κατά τη διάρκεια της θεραπείας & ο ρόλος της καχεξίας.
Σάββατο 25 Απριλίου 2026, 17:30–19:00
Όρια χωρίς ενοχές: πώς να προστατεύουμε την ενέργεια και την ψυχική αντοχή.
Σάββατο 9 Μαΐου 2026, 17:30–19:00
Ασφαλείς τρόποι μαγειρέματος & υγιεινή στην κουζίνα.
Σάββατο 23 Μαΐου 2026, 17:30–19:00
Οικογένεια και ασθένεια: αλλαγές στις σχέσεις και τρόποι αλληλοϋποστήριξης.
Σάββατο 6 Ιουνίου 2026, 17:30–19:00
Το Δέντρο της Ζωής: ποιος είμαι πέρα από την ασθένεια.
Σάββατο 13 Ιουνίου 2026, 17:30–19:00
Τι μου δίνει νόημα τώρα: ανακάλυψη μικρών αλλά ουσιαστικών στοιχείων που στηρίζουν τη ζωή μας.

Οι συναντήσεις πραγματοποιούνται διαδικτυακά, σε ρυθμούς και όρια που σέβονται κάθε συμμετέχοντα, χωρίς προηγούμενη εμπειρία. Η σταθερή παρουσία ενισχύει την ασφάλεια και την εμπιστοσύνη μέσα στην ομάδα.

Για να παρακολουθήσετε την πρώτη συνάντηση (Σάββατο 28 Φεβρουαρίου, 17:30–19:00) πατήστε εδώ: Σύνδεσμος

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το ΚΑΠΑ3

«Πλοηγός Υγείας “Μυρτώ”»: Ο νέος ψηφιακός βοηθός του Κάπα3 για ογκολογικούς ασθενείς

Ο Πλοηγός Υγείας “Μυρτώ” φέρνει την ψηφιακή και AI φροντίδα κοντά στους ασθενείς με καρκίνο, υποστηρίζοντας την εξατομίκευση και την πρόσβαση σε υπηρεσίες.

Για το Κάπα3, έχει γίνει φανερό πως οι αναβαθμισμένες ψηφιακές υπηρεσίες με εργαλεία AI θα οδηγήσουν σε εξατομίκευση υπηρεσιών βάσει του προφίλ των ασθενών, απλοποίηση διαδικασιών και μείωση γραφειοκρατίας. Σε συνδυασμό με την ανθρώπινη καθοδήγηση, η ανάπτυξη ψηφιακής εγγραματοσύνης αποτελεί βασικό εργαλείο για την ισότητα στην πρόσβαση, την ποιότητα ζωής και την ενεργή συμμετοχή των ασθενών σε όλη τη διάρκεια της νόσου.

Το Κάπα3 ξεκινά τώρα μια συζήτηση για το πώς η Ελλάδα θα μπορούσε να αξιοποιήσει την AI στη φροντίδα του καρκίνου, και μέσα σε αυτό το πλαίσιο , επεκτείνει το αποτύπωμά του στον χώρο της κοινωνικής προσβασιμότητας, δημιουργώντας έναν καινοτόμο ψηφιακό βοηθό: τον Πλοηγό Υγείας “Μυρτώ”.“Patient Empowerment e-Navigator”

Δείτε αναλυτικά στο ΔΤ που ακολουθεί

Σας καλούμε να γίνετε όλοι συνεργάτες στον νέο Πλοηγό Υγείας από το Κάπα3, συμμετέχοντας στην προσπάθεια να προσφέρουμε ολιστική, εξατομικευμένη και προσβάσιμη υποστήριξη σε κάθε ογκολογικό ασθενή.

Ιδρυτικός Χορηγός
Ο Ιδρυτικός Χορηγός του Πλοηγού Υγείας “Μυρτώ” είναι το TIMA Foundation, ενισχύοντας τη δυνατότητα ουσιαστικής καινοτομίας και συνεργασίας.

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

ΔΤ ΠΛΟΗΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ -ΚΑΠΑ3

Myrto ProjectOverview_GR

Αποτελέσματα πρώτης φάσης της χαρτογράφησης τεχνογνωσίας των μελών της Ένωσης Μικρομεσαίων Ο.Κοι.Π.

Η χαρτογράφηση τεχνογνωσίας των μελών της Ένωσης Μικρομεσαίων Ο.Κοι.Π. ολοκληρώθηκε με επιτυχία. Σκοπός ήταν η καταγραφή των δυνατών σημείων, των προκλήσεων και των αναγκών των οργανισμών, για την υποστήριξη της περαιτέρω ανάπτυξης και βελτίωσης των διαδικασιών τους.

Σημαντική ήταν η συμβολή του Κέντρου Καθοδήγησης Καρκινοπαθών – ΚΑΠΑ3, ιδιαίτερα μέσα από τη συλλογή και ανάλυση των δεδομένων από τον Κο Τζάνα Κωνσταντίνο, Στατιστικό Αναλυτή, MSc. Η εμπλοκή αυτή εξασφάλισε την ποιότητα, την πληρότητα και την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων, τα οποία παρουσιάζουν μια πλήρη εικόνα της τρέχουσας κατάστασης.

Κύρια ευρήματα

Οι οργανισμοί που επενδύουν στην ψηφιακή ωριμότητα παρουσιάζουν καλύτερη οικονομική διαχείριση και συνολική οργανωσιακή απόδοση.
Οι εισροές/προϋπολογισμοί του 2024 είναι ο πιο καθοριστικός παράγοντας για την οργανωσιακή ωριμότητα. Οι μεσαίου μεγέθους οργανισμοί (250.000€ – 600.000€) εμφανίζουν το καλύτερο «ισοζύγιο» πόρων και αποτελεσματικότητας.
Υπάρχουν σημαντικά κενά στη χρηματοδοτική βιωσιμότητα, ειδικά στη δημιουργία εσόδων και την προσέλκυση επιδοτήσεων, ανεξαρτήτως μεγέθους.
Το φύλο των απαντώντων δεν επηρεάζει τις αξιολογήσεις, ενώ η θέση στον οργανισμό επηρεάζει κυρίως τις αξιολογήσεις για οικονομικά θέματα.

Ομαδοποίηση οργανισμών (clusters)

Μειονεκτούντες σε διαχειριστικά θέματα – Αναδυόμενοι (3 οργανισμοί, 9%)
Χαμηλή ωριμότητα, ανάγκη ανάπτυξης βασικής διακυβέρνησης και οικονομικής διαχείρισης.
Ψηφιακά Ώριμοι Οργανισμοί (13 οργανισμοί, 39%)
Υψηλές ψηφιακές δεξιότητες, καλός χειρισμός KPIs, ανάγκη ενίσχυσης fundraising και στρατηγικής χρηματοδότησης.
Οργανισμοί με Περιορισμένους Πόρους (8 οργανισμοί, 24%)
Έμφαση σε επιδοτήσεις, αδυναμίες στην οικονομική διαχείριση, ανάγκη βασικών ψηφιακών εργαλείων και KPIs.
Υψηλής Ωριμότητας Οργανισμοί (9 οργανισμοί, 27%)
Άριστη διακυβέρνηση και οικονομική διαχείριση, δυνατά σημεία σε νομική συμμόρφωση και προϋπολογισμό, καλές πρακτικές προσβάσιμες για mentoring.

Στρατηγικές συστάσεις

Ενίσχυση βασικής διακυβέρνησης και οικονομικής διαχείρισης για τους αναδυόμενους οργανισμούς.
Αξιοποίηση ψηφιακών δεξιοτήτων για ενίσχυση fundraising στους ψηφιακά ώριμους οργανισμούς.
Επένδυση σε βασικά εργαλεία οικονομικής διαχείρισης και KPIs για οργανισμούς με περιορισμένους πόρους.
Διατήρηση αριστείας και ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών για τους υψηλής ωριμότητας οργανισμούς.

Για την πλήρη αναφορά και αναλυτικά στοιχεία των ευρημάτων μπορείτε να δείτε το PDF της έρευνας

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

GD2: Ένας κρίσιμος βιοδείκτης και θεραπευτικός στόχος – Τι δείχνουν τα νεότερα δεδομένα

Νέα επιστημονικά δεδομένα αναδεικνύουν τον GD2 — έναν γλυκολιπιδικό βιοδείκτη που εκφράζεται σε ορισμένους καρκινικούς όγκους — ως έναν από τους πιο υποσχόμενους θεραπευτικούς στόχους στη σύγχρονη ογκολογία. Πρόσφατη ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε σε διεθνές επιστημονικό περιοδικό συγκεντρώνει τα νεότερα ευρήματα για τη χρήση του GD2 σε ανοσοθεραπείες, CAR-T κυτταρικές θεραπείες, μονοκλωνικά αντισώματα και άλλες καινοτόμες προσεγγίσεις.

Τι είναι ο GD2 και γιατί έχει σημασία;

Ο GD2 είναι ένα μόριο που είναι γνωστό ως δισιαλογαγγλιοσίδιο 2, το οποίο βρίσκεται σε υψηλές συγκεντρώσεις στην επιφάνεια ορισμένων καρκινικών κυττάρων.
Αυτό τον καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμο ως “στόχο” για εξατομικευμένες ανοσοθεραπείες, καθώς οι θεραπείες μπορούν να “αναγνωρίζουν” τα κύτταρα που φέρουν το GD2 και να τα καταστρέφουν χωρίς να επηρεάζουν υγιείς ιστούς.

Οι καρκίνοι με υψηλή έκφραση GD2 περιλαμβάνουν:

Νευροβλάστωμα
Οστεοσάρκωμα
Μελάνωμα
Καρκίνο του μαστού (τριπλά αρνητικό σε ορισμένες περιπτώσεις)
Μερικούς καρκίνους του πνεύμονα
Σπάνιους παιδιατρικούς όγκους

Ιδιαίτερα στο νευροβλάστωμα, έναν από τους συχνότερους παιδιατρικούς καρκίνους, ο GD2 έχει ήδη χρησιμοποιηθεί θεραπευτικά με ανταγωνιστικά αντισώματα, βελτιώνοντας σημαντικά την επιβίωση υψηλού κινδύνου.

Η νέα επιστημονική ανασκόπηση χαρτογραφεί την τρέχουσα πρόοδο στις GD2-στοχευμένες θεραπείες, αναδεικνύοντας τις τεχνολογίες που δείχνουν τη μεγαλύτερη κλινική δυναμική. Τα μονοκλωνικά αντισώματα κατά του GD2, ήδη αποτελεσματικά σε παιδιά με νευροβλάστωμα, εξελίσσονται σε πιο στοχευμένες και ασφαλείς εκδοχές, με στόχο να επεκταθεί η χρήση τους και σε ενήλικους όγκους.

Παράλληλα, παρουσιάζονται τα πιο πρόσφατα δεδομένα από κλινικές δοκιμές των GD2-directed CAR-T cells: παρά τις σημαντικές προκλήσεις όπως η τοξικότητα, η διαφυγή των όγκων και η περιορισμένη διάρκεια δράσης, οι νεότερες γενιές CAR-T δείχνουν βελτιωμένη ασφάλεια, βαθύτερη διείσδυση στους στερεούς όγκους και ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε παιδιατρικούς ασθενείς.

Η ανασκόπηση εξετάζει επίσης συνδυαστικές ανοσοθεραπείες που ενώνουν τη στόχευση GD2 με ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία ή αναστολείς σημείων ελέγχου, προσφέροντας ενισχυμένη αποτελεσματικότητα έναντι ανθεκτικών όγκων. Τέλος, παρουσιάζονται αναδυόμενες πλατφόρμες όπως διειδικά αντισώματα, «έξυπνες» νανοσωματιδιακές προσεγγίσεις και τεχνολογίες στοχευμένης παράδοσης φαρμάκου αποκλειστικά σε GD2-θετικά κύτταρα, οι οποίες διευρύνουν περαιτέρω το θεραπευτικό οπλοστάσιο και ανοίγουν νέους δρόμους για μελλοντικές εφαρμογές.Τι σημαίνουν όλα αυτά για τους ασθενείς

Η στοχευμένη θεραπεία του GD2 δεν αποτελεί πλέον θεωρητική προσέγγιση — είναι πραγματικότητα σε ορισμένους παιδιατρικούς καρκίνους και επεκτείνεται με ταχείς ρυθμούς και σε άλλες μορφές.

Τα οφέλη για τους ασθενείς περιλαμβάνουν:

μεγαλύτερη ακρίβεια στη θεραπεία, με λιγότερη επιβάρυνση του οργανισμού
δυνατότητα εξατομικευμένης αντιμετώπισης ανάλογα με το προφίλ του όγκου
ελπίδα για όγκους που παραμένουν δύσκολα θεραπεύσιμοι με τις υπάρχουσες μεθόδους
βελτιωμένες προοπτικές επιβίωσης, ειδικά στα παιδιά

Για τους παιδιατρικούς και νεαρούς ενήλικες ασθενείς, όπου οι θεραπευτικές επιλογές συχνά είναι περιορισμένες ή ιδιαίτερα επιβαρυντικές, οι θεραπείες GD2 αποτελούν μια σημαντική εξέλιξη.

Παρά τη σημαντική πρόοδο στις GD2-στοχευμένες θεραπείες, η επιστημονική κοινότητα συνεχίζει να διερευνά κρίσιμες προκλήσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται παρενέργειες όπως ο νευροπαθητικός πόνος, η ανθεκτικότητα και η διαφυγή ορισμένων όγκων από τη στόχευση, καθώς και το υψηλό κόστος και η περιορισμένη διαθεσιμότητα εξειδικευμένων θεραπειών. Παράλληλα, η ανάγκη για πολυκεντρικές κλινικές μελέτες μεγαλύτερης κλίμακας παραμένει έντονη, ώστε να υπάρξουν πιο σαφή και αξιόπιστα δεδομένα. Ωστόσο, η ερευνητική δραστηριότητα είναι συνεχής, με δεκάδες κλινικές δοκιμές να βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη διεθνώς.

Σε αυτό το πλαίσιο, το Κάπα3 δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην έγκυρη ενημέρωση και υποστήριξη ασθενών και οικογενειών, ειδικά όσων αντιμετωπίζουν σοβαρές, σπάνιες ή παιδιατρικές μορφές καρκίνου.

Η πρόοδος στις θεραπείες που στοχεύουν τον GD2 ανοίγει νέους δρόμους για παιδιά και νέους με περιορισμένες σήμερα επιλογές, αναδεικνύοντας τη δύναμη και τη δυναμική της ανοσοθεραπείας. Ταυτόχρονα, ενισχύει την ανάγκη για ισότιμη πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών σε καινοτόμες θεραπευτικές προσεγγίσεις, οι οποίες μπορούν να μεταμορφώσουν την πορεία δύσκολων και ανθεκτικών μορφών καρκίνου.

Το Κάπα3 θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις εξελίξεις και να ενημερώνει την κοινότητα με τρόπο κατανοητό, αξιόπιστο και ανθρώπινο.

Πηγές: εδώ

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

AI και απομακρυσμένη παρακολούθηση διαμορφώνουν μια νέα εμπειρία για τους ασθενείς με καρκίνο

Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) και η απομακρυσμένη παρακολούθηση ασθενών (Remote Patient Monitoring – RPM) αλλάζουν το τοπίο στην ογκολογία, δίνοντας στους ασθενείς μεγαλύτερο ρόλο στη διαχείριση της θεραπείας τους.

Τα τελευταία χρόνια, έρευνες έχουν δείξει ότι η χρήση ψηφιακών εργαλείων για τη συλλογή ιατρικών δεδομένων εκτός του παραδοσιακού κλινικού περιβάλλοντος μειώνει τις καθυστερημένες αναφορές συμπτωμάτων, περιορίζει τις σοβαρές παρενέργειες, μειώνει τις νοσηλείες και τις επισκέψεις στα επείγοντα, ενώ ταυτόχρονα βελτιώνει την επιβίωση και την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Με άλλα λόγια, οι ψηφιακές εφαρμογές επιτρέπουν στους ασθενείς να ενημερώνουν εγκαίρως τους γιατρούς για τυχόν προβλήματα, μειώνοντας κινδύνους και βελτιώνοντας την καθημερινότητά τους κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, το 2022 η ESMO δημοσίευσε οδηγίες για την ενσωμάτωση των patient-reported outcome measures (PROMs) στην κλινική πρακτική, προτείνοντας την προτίμηση ηλεκτρονικών πλατφορμών αντί για έντυπα ερωτηματολόγια (Ann Oncol. 2022).

Ο Dr Charles Ferté, Chief Medical & Patient Officer της λύσης Resilience, που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με το Institut Gustave Roussy στη Γαλλία, τονίζει ότι η AI μπορεί να αντιμετωπίσει περιορισμούς στη χρήση των αναφορών ασθενών στην ογκολογία. Σύμφωνα με τον ίδιο, περίπου το 50% των παρενεργειών που βιώνουν οι ασθενείς δεν καταγράφεται, είτε λόγω ξεχασμένων συμπτωμάτων είτε λόγω φόρτου εργασίας του προσωπικού. Οι ήπιες αλλά επίμονες παρενέργειες συχνά παραβλέπονται, επηρεάζοντας την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.

Η λύση Resilience περιλαμβάνει μια διαδικτυακή πλατφόρμα για ιατρούς και νοσηλευτές, όπου παρακολουθούνται τα συμπτώματα και λαμβάνονται ειδοποιήσεις, καθώς και μια εφαρμογή για κινητά για τους ασθενείς, ώστε να στέλνουν δεδομένα σε πραγματικό χρόνο. Τα δεδομένα επεξεργάζονται μέσω αλγορίθμων AI και μετατρέπονται σε χρήσιμες πληροφορίες για την ομάδα ογκολογίας, διευκολύνοντας την έγκαιρη παρέμβαση και βελτιστοποίηση της φροντίδας. Με αυτόν τον τρόπο, οι γιατροί μπορούν να παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο την κατάσταση του ασθενούς και να προλαμβάνουν επιπλοκές πριν γίνουν σοβαρές.

Επιπλέον, η λύση ενσωματώνει NLP (Natural Language Processing) για την εξαγωγή δεδομένων από ιατρικές σημειώσεις και εργαστηριακά αποτελέσματα, ενώ ένας προγνωστικός αλγόριθμος εκτιμά τον κίνδυνο σοβαρών παρενεργειών και απρογραμμάτιστων νοσηλειών.

Η εμπλοκή των ασθενών είναι καθοριστική: η συμμόρφωση στις εβδομαδιαίες ερωτήσεις στην εφαρμογή φτάνει έως και 85%, ενώ πολλοί περιγράφουν την εφαρμογή ως «σωσίβιο» στην πορεία της θεραπείας τους. Αν και αρχικά θεωρούνταν ότι μόνο οι νεότεροι ασθενείς θα αγκαλιάσουν την ψηφιακή παρακολούθηση, οι έρευνες δείχνουν ότι η αποδοχή είναι ευρύτερη και ανεξαρτήτως ηλικίας (JMIR Mhealth Uhealth. 2018; J Geriatr Oncol. 2024).

Μάλιστα, η λύση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για screening μεγάλων ομάδων, ανιχνεύοντας ασθενείς που θα ωφεληθούν από υβριδικό μοντέλο φροντίδας – ψηφιακά εργαλεία σε συνδυασμό με διά ζώσης υποστήριξη, όπως συμπεριφορική και γνωστική θεραπεία. Η συνεχής συλλογή δεδομένων δίνει τη δυνατότητα επέκτασης της RPM σε κοινωνικούς και συμπεριφορικούς δείκτες, όπως απομόνωση, απασχόληση, πρόσβαση σε φροντίδα, εθισμούς, σωματική δραστηριότητα ή επισιτιστική ανασφάλεια.

Τέλος, τα ψηφιακά δεδομένα ανοίγουν νέους δρόμους στην έρευνα: η βάση δεδομένων του Resilience περιλαμβάνει πάνω από 20.000 ασθενείς σε 140 νοσοκομεία σε Γαλλία, Βέλγιο, Γερμανία και Ισπανία, επιτρέποντας τη χρήση πραγματικών δεδομένων για πιο στοχευμένη κλινική έρευνα. Στο μέλλον, η ψηφιακή φαινοτύπηση θα επιτρέπει την παρακολούθηση φυσικών και γνωστικών δεικτών μέσω αισθητήρων κινητών, όπως βηματομετρητές και γυροσκόπια, προσφέροντας μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της εμπειρίας του ασθενούς.

Γίνεται κατανοητό πως η φροντίδα του καρκίνου μπορεί να βασίζεται πλέον όχι μόνο στη συμμετοχή του ασθενούς και των επαγγελματιών, αλλά και στην ανάλυση δεδομένων που αποκαλύπτουν αθέατες πτυχές της καθημερινής ζωής και των συμπτωμάτων των ασθενών.

Το Κάπα3 παραμένει στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων στην ογκολογία, ενημερώνει συνεχώς για τις νέες τεχνολογίες και πρακτικές, στηρίζει ενεργά τους ασθενείς και τους φροντιστές τους, και δημιουργεί εργαλεία και πόρους που διευκολύνουν την καθημερινότητά τους. Με γνώμονα την ενδυνάμωση των ασθενών, το Κάπα3 συνδέει την επιστημονική γνώση με πρακτικές λύσεις, ώστε κάθε άτομο να αισθάνεται συνοδευόμενο και ασφαλές στην πορεία της θεραπείας του.

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

Πηγές:

Επαναπροσδιορίζοντας την Αλληλεγγύη στην Υγεία – Μια Ευρωπαϊκή Προοπτική

Στην Ευρώπη, τα συστήματα υγείας αντιμετωπίζουν αυξανόμενες προκλήσεις. Η έλλειψη προσωπικού, η άνιση πρόσβαση και οι βαθιές ανισότητες αφήνουν πολλούς πολίτες χωρίς επαρκή φροντίδα, ενώ η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς μειώνεται. Η πανδημία επανέφερε για λίγο το αίσθημα συλλογικής ευθύνης, όμως οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι οικονομικές προτεραιότητες έχουν από τότε απομακρύνει την προσοχή από την κοινή ευημερία. Αυτό εγείρει μια κρίσιμη ερώτηση: τι σημαίνει σήμερα η αλληλεγγύη στην υγεία στην Ευρώπη;

Αυτό το πλαίσιο υπογραμμίστηκε στο European Health Forum Gastein (EHFG) 2025, όπου υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών και ειδικοί στον τομέα της υγείας συζήτησαν τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες για την αλληλεγγύη στην υγεία σε όλη την Ευρώπη.

Η υγεία δεν είναι απλώς εμπόρευμα· αποτελεί τη βάση για κοινωνική συνοχή και μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα. Η επένδυση στην πρόληψη, στην ψυχική υγεία και στην κοινωνική υποστήριξη δεν είναι αντίφαση με την οικονομική ανταγωνιστικότητα — είναι προϋπόθεση γι’ αυτήν.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι πρόωροι θάνατοι το 2022 είχαν ως αποτέλεσμα 2,4 εκατομμύρια χαμένες εργατοώρες, υπογραμμίζοντας τις κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες της ανεπαρκούς πρόληψης. Η πρόσβαση στην περίθαλψη παραμένει άνιση, οι χρόνιες παθήσεις αυξάνονται, και οι καινοτομίες δεν είναι παντού διαθέσιμες, αφήνοντας τις πιο ευάλωτες ομάδες να αντιμετωπίζουν πολλαπλές ανισότητες.

Η αλληλεγγύη στην υγεία απαιτεί δράση σε όλα τα επίπεδα. Η πρωτοβάθμια και κοινοτική φροντίδα λειτουργούν ως πρώτη γραμμή άμυνας, με διεπιστημονικές ομάδες — γιατρούς, νοσηλευτές, ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς — να συνεργάζονται με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών για να φτάσουν στους πιο αποκλεισμένους.

Παραδείγματα από την Ανδαλουσία, την Πορτογαλία και το μοντέλο e-consultation στην Εσθονία δείχνουν πώς οι συντονισμένες, ανθρωποκεντρικές προσεγγίσεις ενισχύουν την εμπιστοσύνη, βελτιώνουν την πρόσβαση και ενδυναμώνουν τους πολίτες. Η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η υγειονομική ενημέρωση πρέπει να συνοδεύουν την καινοτομία, ώστε κανείς να μην μένει πίσω. Στην ΕΕ, η μέση καθυστέρηση διάγνωσης του άσθματος είναι 4,5 χρόνια, αναδεικνύοντας την ανάγκη για έγκαιρη και δίκαιη φροντίδα.

Η ψηφιοποίηση φέρνει προκλήσεις και ευκαιρίες. Η τεχνητή νοημοσύνη, τα μεγάλα δεδομένα και τα ψηφιακά εργαλεία υγείας μπορούν να ενισχύσουν την πρώιμη διάγνωση, την παρακολούθηση των ασθενών και την αποδοτικότητα του συστήματος, αλλά κινδυνεύουν να ενισχύσουν τις ανισότητες και την έλλειψη εμπιστοσύνης εάν η διακυβέρνηση είναι αδύναμη. Στόχος της Ευρώπης είναι να συνδυάσει την καινοτομία με ηθική εποπτεία, ενσωματώνοντας διαφάνεια, λογοδοσία και προσβασιμότητα σε κάθε σχεδιαστική απόφαση. Πρωτοβουλίες όπως ο Ευρωπαϊκός Χώρος Δεδομένων Υγείας (EHDS) επιδιώκουν να ενώσουν την διαλειτουργικότητα, την έρευνα και την ενδυνάμωση των ασθενών, δίνοντάς τους έλεγχο των δεδομένων τους και υποστηρίζοντας παράλληλα την καινοτομία και την ισότητα.

Τα συστήματα υγείας συνδέονται επίσης με ευρύτερες κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις. Η κλιματική αλλαγή, οι κοινωνικές ανισότητες και η γήρανση του πληθυσμού επηρεάζουν δυσανάλογα τις ευάλωτες ομάδες, ενώ η φροντίδα στο τέλος της ζωής και οι σπάνιες ασθένειες αναδεικνύουν κενά στην ισότητα, την έρευνα και τη νομοθεσία. Σε όλη την Ευρώπη, οι συνεργατικές λύσεις — από κοινές πορείες ασθενών έως διασυνοριακά δίκτυα — είναι αναγκαίες. Η υγεία συμβάλλει περίπου στο 10% του ΑΕΠ της ΕΕ και στο 9% της απασχόλησης, αποδεικνύοντας τον κεντρικό ρόλο της τόσο στην κοινωνική όσο και στην οικονομική σταθερότητα. Η δημόσια χρηματοδότηση, οι στρατηγικές επενδύσεις στην μακροχρόνια φροντίδα και η συνεργασία μεταξύ πολλών φορέων ενισχύουν την ανθεκτικότητα και την αλληλεγγύη. Σημαντικά, έχουν διατεθεί 170 εκατομμύρια ευρώ για τη Στρατηγική Ατζέντα Έρευνας και Καινοτομίας της ΕΕ για την Υγεία και την Κλιματική Αλλαγή, διασφαλίζοντας την ένταξη των πιο ευάλωτων πληθυσμών.

Η αλληλεγγύη στην υγεία δεν αφορά μόνο την χρηματοδότηση ή τις πολιτικές· είναι δέσμευση για δικαιοσύνη, συμμετοχικότητα και συλλογική ευθύνη. Από τα καινοτόμα μοντέλα φροντίδας, όπως το “νοσοκομείο στο σπίτι” στο Karolinska University Hospital, έως τις ψηφιακές λύσεις της Εσθονίας, η Ευρώπη διαθέτει παραδείγματα αποτελεσματικών πρακτικών που βασίζονται στην ισότητα και την ανθρωποκεντρική προσέγγιση. Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και η ενίσχυση της αλληλεγγύης απαιτούν διαφάνεια, συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και μέτρα που δείχνουν έμπρακτα τη φροντίδα.

Το κοινωνικό συμβόλαιο της Ευρώπης στην υγεία μπορεί να ανανεωθεί, ισορροπώντας την ανταγωνιστικότητα με τη φροντίδα. Όταν οι επενδύσεις, η καινοτομία και οι πολιτικές καθοδηγούνται από την αλληλεγγύη, η Ευρώπη εξασφαλίζει ότι η υγεία γίνεται το κοινό έδαφος πάνω στο οποίο αποκαθίσταται η εμπιστοσύνη — μετρημένη όχι σε λόγια ή συνθήματα, αλλά στην ευημερία κάθε πολίτη.

Διαβάστε την αναφορά του EHFG εδώ

Κείμενο/προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το ΚΑΠΑ3