Κατηγορία: Ψυχοκοινωνική στήριξη

Ανθρωποκεντρική φροντίδα στον καρκίνο: νέα παγκόσμια έκθεση για πιο αποδοτικά συστήματα υγείας

Ο καρκίνος αποτελεί μια ολοένα αυξανόμενη επιβάρυνση για τα άτομα, τα συστήματα υγείας και την κοινωνία, καθιστώντας αναγκαία την ενίσχυση της ανθρωποκεντρικής φροντίδας στον καρκίνο και τον επαναπροσδιορισμό του τρόπου παροχής της φροντίδας.. Οι νέες διαγνώσεις αναμένεται να αυξηθούν κατά σχεδόν 77% έως το 2050, γεγονός που θα επιβαρύνει ακόμη περισσότερο ήδη πιεσμένα συστήματα υγείας.

Πολλές χώρες αναφέρουν ως βασικές προκλήσεις την περιορισμένη πρόσβαση σε θεραπείες, τις ελλείψεις προσωπικού και τους μεγάλους χρόνους αναμονής. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, καθίσταται κρίσιμο οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να επαναπροσδιορίσουν τον τρόπο παροχής ογκολογικής φροντίδας, ώστε να αξιοποιούνται αποτελεσματικά οι περιορισμένοι πόροι και να διασφαλίζεται η πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας.

Η έκθεση με τίτλο “Implementing Person-Centred Cancer Care to Improve Outcomes, Experiences and Efficiency” δημοσιεύεται από τον διεθνή οργανισμό All.Can International και βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και μελέτες της περιόδου 2018–2025. Πρόκειται για μια παγκόσμια ανάλυση με τη συμβολή ειδικών από 11 χώρες, η οποία απευθύνεται σε υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και συστημάτων υγείας, με στόχο τον επανασχεδιασμό της ογκολογικής φροντίδας σε πιο ανθρωποκεντρική και αποδοτική βάση.

Η νέα έκθεση τονίζει ότι η ανθρωποκεντρική φροντίδα στον καρκίνο αποτελεί μια πρακτική και υψηλής απόδοσης προσέγγιση, η οποία βελτιώνει την εμπειρία των ασθενών και ενισχύει την ανθεκτικότητα των συστημάτων υγείας. Πρόκειται για ένα μοντέλο που τοποθετεί τον άνθρωπο στο επίκεντρο, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες, τις αξίες και τους στόχους του, αντί για μια ενιαία κλινική διαδρομή.

Οι βασικοί άξονες εφαρμογής οργανώνονται σε επτά πεδία παρέμβασης με κοινό στόχο την καλύτερη φροντίδα για τους ασθενείς και τη δημιουργία πιο βιώσιμων συστημάτων υγείας:

1. Έγκαιρη διάγνωση και έναρξη θεραπείας

Η καθυστερημένη διάγνωση παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα παγκοσμίως. Η χαμηλή ενημέρωση, η περιορισμένη συμμετοχή σε προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου και οι αδυναμίες στην πρωτοβάθμια φροντίδα οδηγούν συχνά σε καθυστερημένη έναρξη θεραπείας.

Η έκθεση προτείνει πιο προσαρμοσμένη ενημέρωση προς το κοινό, με υλικό που λαμβάνει υπόψη το επίπεδο υγειονομικού εγγραμματισμού και το πολιτισμικό υπόβαθρο των πληθυσμών. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στον συν-σχεδιασμό προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου με τις ίδιες τις κοινότητες, ώστε να ενισχυθεί η συμμετοχή και να επιτευχθεί πιο έγκαιρη διάγνωση.

2. Συντονισμένη και διεπιστημονική φροντίδα

Η έλλειψη συντονισμού μεταξύ υπηρεσιών οδηγεί σε καθυστερήσεις και άνιση παροχή φροντίδας. Η ενίσχυση διεπιστημονικών ομάδων και η καθοδήγηση των ασθενών μέσα στο σύστημα υγείας (patient navigation) μπορούν να βοηθήσουν τους ασθενείς να κινούνται πιο ομαλά και να λαμβάνουν πιο συνεκτική φροντίδα.

3. Ψηφιακά εργαλεία και διασύνδεση συστημάτων

Η αποσπασματική διαχείριση δεδομένων και η περιορισμένη διαλειτουργικότητα μεταξύ συστημάτων υγείας αποτελούν σημαντικό εμπόδιο. Η ανάπτυξη ενιαίων υποδομών δεδομένων, εθνικών μητρώων καρκίνου και η χρήση τεχνολογιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να βελτιώσουν την αποδοτικότητα και τον συντονισμό της φροντίδας.

4. Τηλεϊατρική και απομακρυσμένη φροντίδα

Οι ψηφιακές υπηρεσίες υγείας μπορούν να μειώσουν γεωγραφικά εμπόδια και να φέρουν τη φροντίδα πιο κοντά στον ασθενή. Ωστόσο, απαιτούνται επενδύσεις σε υποδομές και εκπαίδευση, ώστε να διασφαλιστεί ισότιμη πρόσβαση για όλους.

Η χρήση φορέσιμων τεχνολογιών υγείας και εφαρμογών μπορεί να υποστηρίξει τη συνεχή παρακολούθηση και τη φροντίδα πέρα από το νοσοκομειακό περιβάλλον.

5. Επικοινωνία και κοινή λήψη αποφάσεων

Η αποτελεσματική επικοινωνία μεταξύ επαγγελματιών υγείας και ασθενών παραμένει κρίσιμη πρόκληση. Η εφαρμογή μοντέλων κοινής λήψης αποφάσεων, η αξιοποίηση της εμπειρίας των ασθενών και η πολιτισμικά κατάλληλη επικοινωνία μπορούν να ενισχύσουν την εμπιστοσύνη και την ποιότητα της φροντίδας.

Παράλληλα, η συμμετοχή των φροντιστών στη διαδικασία ενημέρωσης θεωρείται απαραίτητη, καθώς συχνά οι ανάγκες τους παραμένουν αόρατες.

6. Υποστηρικτική φροντίδα και επιβίωση

Η πρόσβαση σε ψυχοκοινωνική και υποστηρικτική φροντίδα παραμένει περιορισμένη σε πολλές χώρες, επηρεάζοντας αρνητικά την ποιότητα ζωής των ασθενών. Η ενσωμάτωση υπηρεσιών υποστήριξης σε όλη τη διαδρομή της νόσου είναι κρίσιμη, ιδιαίτερα καθώς αυξάνεται ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν με και μετά τον καρκίνο.

Η έκθεση τονίζει επίσης τη σημασία του προγραμματισμού μελλοντικής φροντίδας (advance care planning), ο οποίος μπορεί να μειώσει περιττές νοσηλείες και να ενισχύσει την αυτονομία των ασθενών.

7. Οικονομική υποστήριξη και πρόσβαση στη φροντίδα

Το οικονομικό βάρος του καρκίνου αποτελεί σημαντικό εμπόδιο στην πρόσβαση στη θεραπεία. Η έκθεση προτείνει ενίσχυση της κάλυψης των θεραπειών, υπηρεσίες οικονομικής καθοδήγησης και μέτρα υποστήριξης για τα έμμεσα κόστη, ώστε να μειωθεί η οικονομική επιβάρυνση των ασθενών και των οικογενειών τους.

Η ανθρωποκεντρική φροντίδα στον καρκίνο στην Ελλάδα

Αν και η έκθεση έχει παγκόσμιο χαρακτήρα, τα ευρήματά της είναι ιδιαίτερα επίκαιρα και για συστήματα υγείας όπως το ελληνικό. Προκλήσεις όπως οι καθυστερήσεις στη διάγνωση, οι ανισότητες στην πρόσβαση, η πίεση στο ανθρώπινο δυναμικό και η περιορισμένη διασύνδεση υπηρεσιών αντανακλούν υπαρκτές δυσκολίες και στην ελληνική πραγματικότητα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η μετάβαση σε πιο ανθρωποκεντρικά, συντονισμένα και ψηφιακά υποστηριζόμενα μοντέλα φροντίδας — με έμφαση στην ανθρωποκεντρική φροντίδα στον καρκίνο — αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για τη χώρα μας.

Κάλεσμα για δράση

Η έκθεση καταλήγει ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να ενσωματώσουν άμεσα την ανθρωποκεντρική φροντίδα στα εθνικά σχέδια για τον καρκίνο. Η συνεργασία με ανθρώπους που έχουν βιωμένη εμπειρία της νόσου θεωρείται απαραίτητη για τον σχεδιασμό πιο δίκαιων, αποδοτικών και βιώσιμων συστημάτων υγείας.

Η υιοθέτηση αυτής της προσέγγισης μπορεί να συμβάλει σε έγκαιρη διάγνωση, καλύτερη ποιότητα φροντίδας, πιο αποτελεσματική χρήση πόρων και τελικά σε πιο ανθεκτικά συστήματα υγείας απέναντι στην αυξανόμενη επιβάρυνση του καρκίνου.

Μπορείτε να δείτε την έρευνα εδώ: Person-centred-cancer-care-improving-outcomes-experiences-and-efficiency-2

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

Το Κάπα3 στην επιστημονική συνάντηση «Ο Καρκίνος το 2026: Προκλήσεις και Ανατροπές» – Στο επίκεντρο η υποστηρικτική φροντίδα ογκολογικών ασθενών

Στην επιστημονική συνάντηση «Ο Καρκίνος το 2026: Προκλήσεις και Ανατροπές», που πραγματοποιήθηκε στις 13 και 14 Μαρτίου 2026 στο Divani Caravel, συμμετείχε το Κάπα3, συμβάλλοντας ενεργά στον διάλογο γύρω από την υποστηρικτική φροντίδα ογκολογικών ασθενών, ένα κρίσιμο πεδίο για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και την ολιστική στήριξη των ασθενών.

Η συνάντηση διοργανώθηκε από το Ελληνικό Ογκολογικό Ινστιτούτο Υποστήριξης Ασθενών, υπό την προεδρία του Χρήστου Πανόπουλου, και τελέστηκε υπό την αιγίδα της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας και της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας. Αποτελεί πλέον θεσμό για την ογκολογική κοινότητα, αναδεικνύοντας κάθε χρόνο τις σύγχρονες προκλήσεις και τις ραγδαίες εξελίξεις στον τομέα.

Η πρόοδος στην ογκολογία είναι συνεχής και εντυπωσιακή, με τις επιστημονικές εξελίξεις να ενισχύουν ολοένα τις δυνατότητες εξατομικευμένης θεραπείας, ενώ παράλληλα συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών, μετατρέποντας ορισμένες μορφές καρκίνου σε διαχειρίσιμες χρόνιες νόσους.

Στο πλαίσιο της διήμερης συνάντησης παρουσιάστηκαν σημαντικές εξελίξεις σε κρίσιμους τομείς, όπως η ιατρική ακριβείας, η ανοσοθεραπεία και οι νέες θεραπευτικές στρατηγικές, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης και της μοριακής ανάλυσης στη σύγχρονη κλινική πρακτική.

Το Κάπα3 συμμετείχε στο στρογγυλό τραπέζι για την υποστηρικτική φροντίδα ογκολογικών ασθενών, που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 13 Μαρτίου, με την κα Ευαγγελή Μπίστα ως εκπρόσωπο του φορέα, η οποία σημείωσε ότι η συμμετοχή της στο συνέδριο της έδωσε την ευκαιρία να βρεθεί ανάμεσα σε ανθρώπους που πρωτοστατούν στην προσφορά και στην υποστηρικτική φροντίδα του ογκολογικού ασθενούς. Στο τραπέζι συζητήθηκαν κρίσιμα ζητήματα όπως ο ρόλος των επαγγελματιών υγείας, η αντιμετώπιση του πόνου στην Ελλάδα και η επάρκεια των υφιστάμενων δομών φροντίδας.

Στο πλαίσιο της συζήτησης για την ψυχολογική και κοινωνική υποστήριξη, η κα Ευαγγελή Μπίστα, εκπροσωπώντας το Κάπα3 και μεταφέροντας την εμπειρία της καθημερινής επαφής με τους ογκολογικούς ασθενείς, τόνισε ότι η αντιμετώπιση των θεμάτων που αναδύονται από τη διαδρομή της νόσου είναι ιδιαίτερα επίπονη, καθώς η πληθώρα των περιστατικών και ο κατακερματισμός του συστήματος υγείας και κοινωνικής προσφοράς δημιουργούν εκθετικά περισσότερα ζητήματα προς διαχείριση.

Στο ερώτημα κατά πόσο η εθελοντική προσφορά επαρκεί για την κάλυψη των αυξανόμενων αναγκών των ασθενών, η τοποθέτησή της ήταν σαφής

…η εθελοντική δράση αποτελεί έναν πολύτιμο και αναγκαίο πυλώνα κοινωνικής στήριξης. Η βελτίωση στην ποιότητα της ζωής των ασθενών βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εθελοντική προσφορά που καλύπτει όλη τη χώρα και κάτω από ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες. Ωστόσο δεν επαρκεί από μόνη της για να καλύψει τις σύνθετες και αυξανόμενες ανάγκες των ασθενών. 

Όπως αναδείχθηκε, η συμβολή της εθελοντικής προσφοράς είναι καθοριστική στην κάλυψη υπαρκτών ελλείψεων του συστήματος, ενισχύοντας την κοινωνική προστασία. Παράλληλα, όμως, απαιτείται μια πιο ολοκληρωμένη και θεσμικά κατοχυρωμένη προσέγγιση. Στο πλαίσιο αυτό, υπογραμμίστηκε η ανάγκη για:

  • επαρκή και σταθερή χρηματοδότηση

  • συνεχή εκπαίδευση και ενδυνάμωση των εμπλεκόμενων φορέων

  • σαφές και λειτουργικό νομικό πλαίσιο

  • αλλαγή νοοτροπίας σε επίπεδο επαγγελματιών υγείας, ασθενών και διοίκησης

  • και τη χάραξη ολοκληρωμένων πολιτικών στον τομέα της υποστηρικτικής φροντίδας

Η παρέμβαση του Κάπα3 ανέδειξε τη σημασία της ψυχοκοινωνικής υποστήριξης ως αναπόσπαστου μέρους της υποστηρικτικής φροντίδας ογκολογικών ασθενών, προωθώντας μια πιο ολιστική, ανθρώπινη και βιώσιμη προσέγγιση στην αντιμετώπιση της νόσου. Όπως σημείωσε η κα Μπίστα, η συμμετοχή στη διήμερη συνάντηση υπενθυμίζει ότι ο αγώνας για την υποστήριξη των ασθενών χρειάζεται όλους μας στην ίδια πλευρά.

Παγκόσμια Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων – 10 Δεκεμβρίου

10 Δεκεμβρίου — Δικαίωμα στην Υγεία, στην Αξιοπρέπεια και στην Ισότητα

Στις 10 Δεκεμβρίου 1948, τα Ηνωμένα Έθνη (Γενική Συνέλευση) υιοθέτησαν την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου — ένα κείμενο 30 άρθρων που για πρώτη φορά διακήρυττε ότι όλα τα άτομα, χωρίς εξαίρεση, διαθέτου ίσα, αναφαίρετα και θεμελιώδη δικαιώματα: αξιοπρέπεια, ελευθερία, ισότητα, ασφάλεια, δικαιοσύνη.

Η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου αποτέλεσε τομή στην ανθρώπινη ιστορία: μετά την φρίκη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τα κράτη δεσμεύτηκαν να προστατεύουν τα ανθρώπινα δικαιώματα κάθε ατόμου — κι όχι μόνο τα πολιτικά/αστικά, αλλά και τα κοινωνικά, όπως το δικαίωμα στην υγεία.

Δικαίωμα στην υγεία — γιατί έχει σημασία για όσους ζουν με καρκίνο

Το δικαίωμα στην υγεία κατοχυρώνεται στο Άρθρο 25 της Οικουμενικής Διακήρυξης και αποτελεί θεμέλιο της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO), περιλαμβάνει:

  • πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας

  • ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον

  • κατανοητή και προσβάσιμη πληροφόρηση

  • ίση μεταχείριση χωρίς διακρίσεις

Για τους ανθρώπους που ζουν με καρκίνο, το δικαίωμα αυτό μεταφράζεται σε έγκαιρη διάγνωση, αξιοπρεπή φροντίδα, ψυχοκοινωνική στήριξη και ενημέρωση προσαρμοσμένη στις πραγματικές ανάγκες τους.

Στατιστικά για τον καρκίνο: Παγκόσμια εικόνα και Ελλάδα

Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις της International Agency for Research on Cancer (IARC / World Health Organization — WHO):

  • Το 2022 καταγράφηκαν περίπου 20 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις καρκίνου παγκοσμίως.

  • Οι θάνατοι ανήλθαν σε περίπου 9,7 εκατομμύρια.

  • Η IARC προβλέπει ότι έως το 2050 τα περιστατικά ενδέχεται να αυξηθούν κατά έως 77%, εάν δεν ενισχυθούν η πρόληψη, η ισότητα πρόσβασης και η ποιοτική φροντίδα.

Στατιστικα δεδομενα για την ελλαδα

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με νεότερα στοιχεία:

  • Για το 2022, εκτιμώνται περίπου 63.176 νέες διαγνώσεις καρκίνου.

  • Ο προτυπωμένος κατά ηλικία δείκτης επίπτωσης ήταν περίπου 529 νέες διαγνώσεις ανά 100.000 κατοίκους — ελαφρώς χαμηλότερος από τον μέσο όρο της ΕΕ-27.

  • Ο δείκτης θνησιμότητας από καρκίνο (2021) εκτιμάται σε 239 θανάτους ανά 100.000 κατοίκους — ελαφρώς υψηλότερος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

  • Οι συχνότεροι τύποι καρκίνου στην Ελλάδα: μαστού, προστάτη, παχέος εντέρου, πνεύμονα, θυρεοειδούς.

Οι ανισότητες στην πρόσβαση σε προληπτικό έλεγχο και σύγχρονες θεραπείες παραμένουν σημαντικό ζήτημα.

Τα δεδομένα αυτά μας αφορούς όλους

Είναι φανερό πως ο καρκίνος δεν αφορά “λίγους” — είναι συχνός, με χιλιάδες νέες διαγνώσεις κάθε χρόνο. H έκβαση δεν είναι ίση για όλους: σε πολλές περιπτώσεις, οι άνθρωποι με καρκίνο ή/και οι φροντιστές τους αντιμετωπίζουν ανισότητες στην πρόσβαση σε έγκαιρη διάγνωση, ποιοτική φροντίδα, πληροφορία και υποστήριξη. Στην Ελλάδα, χιλιάδες ασθενείς και φροντιστές έρχονται καθημερινά αντιμέτωποι με εμπόδια που περιορίζουν αυτά τα δικαιώματα: καθυστερήσεις, ανισότητες στην περιφέρεια, έλλειψη υποστηρικτικών δομών, δυσνόητη ιατρική πληροφορία ή κενά στη συνέχεια της φροντίδας.

Αυτό καθιστά το δικαίωμα στην υγεία — και ειδικά στη φροντίδα ογκολογικών ασθενών — κρίσιμη υπόθεση ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Στο Κάπα3, εργαζόμαστε με δέσμευση για να μειωθούν οι ανισότητες στην υγεία και να διασφαλιστεί ότι κάθε άνθρωπος που ζει με καρκίνο έχει πρόσβαση σε όσα δικαιούται. Μέσα από:

    • Προσβάσιμη και κατανοητή μετάφραση ιατρικών πληροφοριών

    • Ψυχοκοινωνική στήριξη ασθενών και φροντιστών

    • Συμμετοχή σε Ευρωπαϊκά έργα προώθησης ισότιμης φροντίδας

    • Δράσεις ενημέρωσης για την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση

    • Συνεργασία με επιστημονικούς φορείς και αρχές υγείας

    • Προώθηση της ισότητας στην υγεία για ευάλωτες ομάδες

    • την ψηφιακή εφαρμογή Kapa3 App

Μέσα από κάθε δράση μας, προωθούμε την ισότητα, την ενδυνάμωση και τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας στην καθημερινή φροντίδα υγείας.

Κανείς δεν πρέπει να μένει πίσω

Η Παγκόσμια Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δεν είναι απλώς μια επέτειος. Είναι υπενθύμιση ότι η υγεία δεν είναι προνόμιο· είναι δικαίωμα.
Και αυτό το δικαίωμα πρέπει να προστατεύεται έμπρακτα, μέσα από πολιτικές, δομές και υπηρεσίες που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων.

Στεκόμαστε δίπλα σε κάθε ασθενή και κάθε φροντιστή. Συνεχίζουμε να διεκδικούμε ένα σύστημα υγείας που σέβεται και υποστηρίζει όλους, χωρίς εξαιρέσεις.

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3