Συντάκτης: k3-editor

Οι βιοδείκτες ανοίγουν νέους δρόμους στην ογκολογική θεραπεία στην Ελλάδα

Καλά νέα για τους ογκολογικούς ασθενείς στην Ελλάδα — η πρόσβαση σε εξατομικευμένες θεραπείες γίνεται πλέον πραγματικότητα.

Με πρόσφατη απόφαση του Υπουργείου Υγείας (ΦΕΚ Β’ 5627/20-10-2025, Απόφαση Δ3(α) 41081/2025), εγκρίνονται και αποζημιώνονται πλέον περισσότερες εξετάσεις βιοδεικτών, ένα σημαντικό βήμα για τη σύγχρονη ογκολογική φροντίδα.

(Διαβάστε το ΦΕΚ εδώ )

Αλλά τι είναι οι βιοδείκτες;
Πρόκειται για ειδικούς «δείκτες» που εντοπίζονται μέσα από μοριακές εξετάσεις και βοηθούν τους γιατρούς να κατανοήσουν τα μοναδικά χαρακτηριστικά κάθε μορφής καρκίνου. Με απλά λόγια, λειτουργούν σαν «πυξίδα» που δείχνει ποια θεραπεία είναι πιο κατάλληλη και πιο ασφαλής για κάθε ασθενή ξεχωριστά.

Μέχρι σήμερα, μόνο λίγοι βιοδείκτες καλύπτονταν από το δημόσιο σύστημα, όπως οι μοριακές υπογραφές που δείχνουν αν χρειάζεται ή όχι χημειοθεραπεία σε πρώιμο καρκίνο μαστού (από το 2018), ή οι έλεγχοι γονιδίων BRCA1/2 που αποκαλύπτουν κληρονομικό κίνδυνο για καρκίνο μαστού και ωοθηκών.

Η νέα απόφαση επεκτείνει σημαντικά τη λίστα αυτή, προσθέτοντας επιπλέον βιοδείκτες για 39 ενδείξεις. Έτσι, οι ογκολόγοι μπορούν να προσαρμόζουν τη θεραπεία σύμφωνα με τα ακριβή χαρακτηριστικά του όγκου κάθε ασθενούς, φέρνοντας τη χώρα μας πιο κοντά στις διεθνείς πρακτικές της εξατομικευμένης ιατρικής.

Το ΚΑΠΑ3, που υποστηρίζει σταθερά την ενημέρωση και την ενδυνάμωση των ογκολογικών ασθενών, χαιρετίζει αυτή την εξέλιξη ως ένα ουσιαστικό βήμα για πιο ανθρώπινη και στοχευμένη φροντίδα. Η πρόοδος αυτή φέρνει ελπίδα, καλύτερη ποιότητα ζωής και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στο σύστημα υγείας. Είναι μόνο η αρχή, αλλά δημιουργεί στέρεες βάσεις για ένα μέλλον όπου κάθε ασθενής θα έχει πρόσβαση στη σωστή θεραπεία, τη σωστή στιγμή.

Μάθετε για τα δικαιώματα των ασθενών μέσω της ενότητας ενημέρωσης του Κάπα3 πατώντας εδώ

 Μάθετε περισσότερα για τους καρκινικούς δείκτες εδώ

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

Δωρεάν και Μειωμένες Μετακινήσεις για Άτομα με Αναπηρία και Πολύτεκνες Οικογένειες – Τι Αλλάζει το 2025

Η ελληνική πολιτεία προχωρά σε σημαντικές αλλαγές σχετικά με τις μετακινήσεις ΑμεΑ και πολυτέκνων για το 2025. Οι νέες ρυθμίσεις απλοποιούν τη διαδικασία, επεκτείνουν τα δικαιώματα και κάνουν πιο εύκολη τη χρήση των μέσων μαζικής μεταφοράς για όλους τους δικαιούχους.

Άτομα με Αναπηρία (ΑμεΑ)

Ποιοι είναι οι δικαιούχοι:
Δικαιούχοι είναι τα Άτομα με Αναπηρία με ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω ή όσοι λαμβάνουν προνοιακά επιδόματα αναπηρίας από τον ΟΠΕΚΑ. Οι ολικά τυφλοί και οι κάτοχοι ψηφιακής Κάρτας Αναπηρίας με σήμανση κλιμακίων ΙΙ ή ΙΙΙ εξαιρούνται από τα εισοδηματικά όρια.

Τι αλλάζει:

  • Καταργούνται τα κριτήρια εντοπιότητας.
  • Το δικαίωμα δωρεάν ή μειωμένης μετακίνησης επεκτείνεται και σε έναν συνοδό, όταν χρειάζεται.
  • Η χρήση της Κάρτας Αναπηρίας για ΟΑΣΑ, ΟΣΕΘ, ΚΤΕΛ και μετρό Θεσσαλονίκης γίνεται απλή με επικύρωση της ηλεκτρονικής ή προσωποποιημένης κάρτας, χωρίς πρόσθετα έγγραφα.

Πρακτική χρήση:

  • Δωρεάν μετακίνηση σε ΟΑΣΑ, ΟΣΕΘ, αστικά ΚΤΕΛ και Δήμους Κω και Ρόδου.
  • 50% έκπτωση σε υπεραστικά ΚΤΕΛ.
  • Για το μετρό Θεσσαλονίκης απαιτείται φόρτιση της ThessCard με μηδενικό κομίστρο.
  • Οι συνοδοί επιτρέπεται να μετακινούνται χωρίς ξεχωριστή επικύρωση, όταν συνοδεύουν τον δικαιούχο.

Πολύτεκνες Οικογένειες

Ποιοι είναι οι δικαιούχοι:
Δικαιούχοι είναι πολύτεκνοι και τα μέλη των οικογενειών τους, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία για την προστασία πολυτέκνων.

Τι αλλάζει:

  • Οι μετακινήσεις τους με ΟΑΣΑ, ΟΣΕΘ και ΚΤΕΛ γίνονται πιο ευέλικτες.
  • Υποστηρίζεται η χορήγηση εισιτηρίων δωρεάν ή με μειωμένο κόστος, ανάλογα με την πολιτική κάθε μέσου μεταφοράς.

Πρακτική χρήση:

  • Απλή διαδικασία έκδοσης δελτίων μετακίνησης από ΚΕΠ και αρμόδιες υπηρεσίες των Περιφερειών.
  • Τα εισιτήρια ισχύουν για τα μέσα αστικών και υπεραστικών μετακινήσεων.

Οι νέες ρυθμίσεις απλοποιούν την καθημερινότητα των ΑμεΑ και των πολύτεκνων οικογενειών, μειώνουν τη γραφειοκρατία και διευκολύνουν την πρόσβαση σε όλα τα μέσα μαζικής μεταφοράς.

Δείτε το ΦΕΚ εδώ

Διαβάστε περισσότερα για τα δικαιώματα των πολιτών εδώ

Διαβάστε περισσότερα για την κάρτα αναπηρίας εδώ

Κείμενο/προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το ΚΑΠΑ3

Όταν η Τέχνη Συναντά την Επιστήμη: Πώς η πλατφόρμα CREATE μπορεί να ενισχύσει τη συναισθηματική ρύθμιση στην αντιμετώπιση του καρκίνου

Στο ΚΑΠΑ3 αναγνωρίζουμε ότι ο καρκίνος επηρεάζει πολύ περισσότερα από το σώμα· δοκιμάζει τα συναισθήματα, την αίσθηση του εαυτού, τις σχέσεις και τη συνολική ποιότητα ζωής όσων υποφέρουν. Παρά τη συχνή εμφάνιση ψυχικών δυσκολιών, όπως το άγχος και η κατάθλιψη, η πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας παραμένει περιορισμένη. Αυτό το κενό ανάμεσα στις ανάγκες των ασθενών και στις παρεχόμενες υπηρεσίες υγείας ήταν ακριβώς η αφορμή που μας ώθησε να συμβάλουμε στην ανάπτυξη του CREATE, μιας καινοτόμου ψηφιακής πλατφόρμας που ενισχύει τη συναισθηματική ανθεκτικότητα μέσα από έναν ισχυρό συνδυασμό τέχνης, τεχνολογίας και συναισθηματικής εμπλοκής (Ladas et al., 2025).

Η πλατφόρμα CREATE (Creativity and Resilience through Arts, Technology, and Emotions) χρησιμοποιεί υπολογιστική γνωστική εκπαίδευση (CCT) σχεδιασμένη για να βελτιώνει τη συναισθηματική ρύθμιση μέσω της ενίσχυσης της λειτουργικής μνήμης, της επαφής με γνωστά έργα τέχνης και της δημιουργικής συναισθηματικής έκφρασης. Σε αντίθεση με άλλες πλατφόρμες, εστιάζει αποκλειστικά σε μία γνωστική λειτουργία: τη λειτουργική μνήμη. Έρευνες δείχνουν ότι η στοχευμένη ενίσχυση μιας μόνο λειτουργίας είναι πιο αποτελεσματική από την ταυτόχρονη ενίσχυση πολλών. Η λειτουργική μνήμη, ειδικότερα, φαίνεται να επηρεάζει τη συναισθηματική ρύθμιση — μια δεξιότητα με αποδεδειγμένα οφέλη για τη μείωση του άγχους και της κατάθλιψης.

Έτσι, το CREATE εισάγει ένα ενιαίο πλαίσιο που συνδυάζει τη γνωστική λειτουργία, τη συναισθηματική έκφραση και βιολογικούς παράγοντες όπως η ποιότητα ύπνου και η δραστηριότητα της ντοπαμίνης. Τέτοιες ψηφιακές λύσεις για την ψυχική υγεία αναγνωρίζονται ολοένα και περισσότερο ως υποσχόμενες εναλλακτικές προς την παραδοσιακή ψυχοθεραπεία, προσφέροντας μεγαλύτερη προσβασιμότητα και οικονομική προσιτότητα, ενώ μπορούν παράλληλα να μειώσουν τα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους.

Τα αποτελέσματα της πιλοτικής μελέτης για το CREATE ήταν πολύ ενθαρρυντικά: οι συμμετέχοντες βρήκαν την πλατφόρμα εύχρηστη και ευχάριστη, ενώ εμφάνισαν αυξημένη συναισθηματική και δημιουργική εμπλοκή. Αν και η πρώτη αυτή έρευνα επικεντρώθηκε κυρίως στη βιωσιμότητα και εγκυρότητα και όχι στην θεραπευτική αποτελεσματικότητα, τα αρχικά ευρήματα δείχνουν βελτίωση στη συναισθηματική ρύθμιση. Σημαντικό είναι ότι η μελέτη ανέδειξε θετικές συσχετίσεις ανάμεσα στη λειτουργική μνήμη, τη συναισθηματική ρύθμιση και την έκφραση των συναισθημάτων, υποδεικνύοντας επίσης ότι ο ύπνος και η ντοπαμίνη μπορεί να μεσολαβούν σε αυτές τις επιδράσεις.

Αυτά τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία των δεδομένων τρόπου ζωής και βιολογικών παραγόντων στην ανάπτυξη εξατομικευμένων ψηφιακών εργαλείων ψυχικής υγείας. Η νευροεπιστήμη έχει δείξει ότι η λειτουργική μνήμη παίζει κεντρικό ρόλο στη συναισθηματική ρύθμιση. Μια ισχυρότερη λειτουργική μνήμη βοηθά τα άτομα να διαχειρίζονται καλύτερα τις δυσάρεστες σκέψεις, να μετακινούν την προσοχή τους και να ανταποκρίνονται πιο ήρεμα στις προκλήσεις. Για τους ανθρώπους που ζουν με καρκίνο, η ενίσχυση αυτών των γνωστικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων καθιστά την καθημερινότητα πιο διαχειρίσιμη. Η βελτίωση των νοητικών δεξιοτήτων μπορεί να διευκολύνει τη συμμόρφωση στη θεραπεία, τη λήψη ενημερωμένων αποφάσεων και την πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση των έντονων συναισθηματικών διακυμάνσεων που συχνά συνοδεύουν την ασθένεια.

Η μελέτη βασίστηκε σε δειγματοληψία ευκολίας, που αποτελούνταν κυρίως από επαγγελματίες υγείας σχετιζόμενους με τον καρκίνο, ενώ μόνο ένας καρκινοπαθής συμμετείχε. Για να αντιμετωπιστεί αυτός ο περιορισμός, η επόμενη φάση της έρευνας θα εστιάσει αποκλειστικά σε ασθενείς και επιζώντες καρκίνου. Οι ιδιαίτερες προκλήσεις τους — όπως η κόπωση που σχετίζεται με τον καρκίνο και οι γνωστικές αλλαγές που προκαλούν οι θεραπείες — θα αποτελέσουν βασικό στοιχείο για τη βελτίωση της πλατφόρμας και την προσαρμογή της στις ανάγκες όσων πρόκειται να ωφεληθούν περισσότερο. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται μια πιο ουσιαστική παρέμβαση, ενώ παράλληλα δίνεται φωνή στους ίδιους τους ασθενείς στη διαμόρφωση του μέλλοντος της υποστηρικτικής φροντίδας του καρκίνου.

Κοιτάζοντας μπροστά, το CREATE προσφέρει ένα ελπιδοφόρο όραμα για την ψηφιακή υποστήριξη της ψυχικής υγείας. Είναι ευέλικτο, προσιτό και επεκτάσιμο, κάτι που το καθιστά ιδιαίτερα πολύτιμο για όσους δεν έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Η έγκαιρη παρέμβαση και η συνεχής υποστήριξη της συναισθηματικής ευημερίας κατά τη διάρκεια της θεραπείας και της επιβίωσης μπορούν να μειώσουν το μακροπρόθεσμο βάρος που επιφέρουν οι ψυχικές διαταραχές στα συστήματα υγείας. Καθώς οι θεραπείες του καρκίνου εξελίσσονται, οφείλουμε να διασφαλίσουμε ότι η ψυχολογική φροντίδα εξελίσσεται μαζί τους — και το CREATE συμβάλλει ακριβώς σε αυτό.

Διαβάστε ολόκληρη τη μελέτη

Αναφορές:
Ladas, A. I., Katsoridou, C., Gravalas, T., Klados, M. A., Stravoravdi, A. S., Tsompanidou, N., Fragkedaki, A., Bista, E., Chorafa, T., Petrovic, K., Vlotinou, P., Tsiakiri, A., Papazisis, G., & Frantzidis, C. A. (2025). Creativity and REsilience Through Arts, Technology and Emotions: A Pilot Study on the Feasibility and Validity of the CREATE Platform. Brain Sciences, 15(11), 1171. https://doi.org/10.3390/brainsci15111171

Αρχικό κείμενο: Δέσποινα Χρυσοστομίδου, Ψυχολόγος, για το Kapa3 Research Insights

Μετάφραση κειμένου: Αναστασίου Ιφιγένεια για το Κάπα3

4 Νοέμβρη Ημέρα Ευαισθητοποίησης για το Άγχος

Το άγχος είναι μια φυσική αντίδραση του οργανισμού στις προκλήσεις και τις αλλαγές της ζωής. Μας βοηθά να ανταποκρινόμαστε, να προσαρμοζόμαστε, να κινητοποιούμαστε. Όταν όμως παρατείνεται, μετατρέπεται σε έναν αόρατο, εξαντλητικό συνοδοιπόρο που επηρεάζει κάθε πλευρά της καθημερινότητας — το σώμα, τη σκέψη, τις σχέσεις, τη διάθεση. Η Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για το Άγχος (4 Νοεμβρίου) είναι μια αφορμή να σταθούμε λίγο, να αναπνεύσουμε βαθιά και να θυμηθούμε πως η ψυχική μας υγεία αξίζει την ίδια φροντίδα με τη σωματική.

Στην Ελλάδα, η επιβάρυνση στην ψυχική υγεία παραμένει σημαντική. Σύμφωνα με στοιχεία του OECD (2023, Country Health Profile), περίπου το 6% του πληθυσμού αντιμετωπίζει αγχώδεις διαταραχές, ενώ το 7% αναφέρει συμπτώματα κατάθλιψης. Παράλληλα, μελέτες σε νεότερες ηλικιακές ομάδες δείχνουν ότι το άγχος επηρεάζει πολύ περισσότερους: σε δείγμα φοιτητών το 2020, καταγράφηκαν υψηλά ποσοστά μέτριου έως σοβαρού στρες και ακραίου άγχους. Επιπλέον, σε διεθνείς μετρήσεις για την καθημερινή εμπειρία άγχους, περίπου το 58% των Ελλήνων ανέφερε ότι ένιωσε άγχος την προηγούμενη μέρα, κατατάσσοντας τη χώρα μεταξύ των κορυφαίων σε Ευρώπη και παγκοσμίως. Αυτά τα στοιχεία δείχνουν πως το άγχος είναι ένα φαινόμενο που αγγίζει μεγάλο μέρος του πληθυσμού και επηρεάζει την καθημερινή ζωή, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ευαισθητοποίηση και υποστήριξη.

Το άγχος μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορους τρόπους: ταχυπαλμία, δυσκολία συγκέντρωσης, αϋπνία, ευερεθιστότητα, ή απλώς μια αίσθηση ότι «δεν προλαβαίνουμε, και ποτέ δε μας φτάνει ο χρόνος». Συχνά το υποτιμούμε, θεωρώντας το «κομμάτι της ζωής». Όμως η φροντίδα του νου και των συναισθημάτων μας δεν είναι πολυτέλεια — είναι πράξη ευθύνης απέναντι στον εαυτό μας. Η στήριξη από ειδικούς ψυχικής υγείας, η φυσική άσκηση, η επαφή με τη φύση, η μουσική, η τέχνη ή ακόμα και μια απλή συζήτηση με έναν άνθρωπο που μας καταλαβαίνει μπορούν να γίνουν μικρές ανάσες ισορροπίας.

Ιδιαίτερα, άνθρωποι που ζουν με χρόνια νοσήματα, όπως ο καρκίνος, αντιμετωπίζουν εντονότερο στρες. Η ανησυχία για τις θεραπείες, η αβεβαιότητα για το μέλλον και οι φυσικές επιπτώσεις της νόσου πολλαπλασιάζουν τα επίπεδα άγχους. Η αναγνώριση και η αποδοχή αυτού του στρες είναι σημαντική, καθώς η υποστήριξη μέσω δικτύων, συμβουλευτικής και προσιτών πόρων μπορεί να κάνει τη διαφορά.

Στο ΚΑΠΑ3 πιστεύουμε ότι κανείς δεν πρέπει να αντιμετωπίζει μόνος του το στρες ή την ασθένεια. Μέσα από τα προγράμματα, τις πρωτοβουλίες και την κοινότητά μας, προσφέρουμε καθοδήγηση, συναισθηματική υποστήριξη και πρακτική βοήθεια, τονίζοντας πως η ψυχική ευεξία είναι κοινό ταξίδι και η ενσυναίσθηση αποτελεί βασικό στοιχείο.

Η σημερινή μέρα δεν είναι απλώς υπενθύμιση των κινδύνων του άγχους. Είναι μια πρόσκληση να μιλήσουμε ανοιχτά χωρίς φόβο ή ντροπή, να δώσουμε χώρο στην κατανόηση και στην αποδοχή. Ας μάθουμε να ακούμε το σώμα και το μυαλό μας, να αναγνωρίζουμε τα σημάδια και να ζητάμε βοήθεια όταν τη χρειαζόμαστε. Γιατί η ηρεμία δεν είναι πολυτέλεια — είναι δικαίωμα όλων μας.

Διαβάστε περισσότερα σε παλιότερα άρθρα μας: Άρθρο1, Άρθρο2, Άρθρο3, Άρθρο4,

Πηγές:

OECD (2023), Country Health Profile: Greece
Stress, Anxiety and Depression Prevalence among Greek University Students during the COVID-19 Pandemic (2023, PLOS ONE / PMC)
Gallup Global Emotions Report 2024 – Ελλάδα: Daily Stress Measurement (58%)

Κείμενο/προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το ΚΑΠΑ3

Δίνοντας φωνή στους ασθενείς με Πρωτοπαθή Χολική Χολαγγειίτιδα (PBC) στην Ελλάδα

Ο Promitheas (ο πρώτος Σύλλογος Ασθενών με νόσους του ήπατος στην Ελλάδα), εγκαινιάζει το έργο MyPBCVoice, μια καινοτόμο πρωτοβουλία που στοχεύει στην ενδυνάμωση και υποστήριξη των ασθενών με Πρωτοπαθή Χολική Χολαγγειίτιδα (PBC) στην Ελλάδα. Η PBC είναι μια σπάνια, χρόνια αυτοάνοση νόσος του ήπατος, με συμπτώματα όπως κόπωση, κνησμό, δυσφορία στην κοιλιά και ψυχολογικές δυσκολίες.

Το MyPBCVoice εστιάζει στην ενημέρωση, εκπαίδευση και αλληλοϋποστήριξη των ασθενών, ενισχύοντας την ποιότητα ζωής τους. Στο πλαίσιο του έργου δημιουργούνται:

  • Ερωτηματολόγια για την καταγραφή αναγκών των ασθενών (συμπλήρωσε εδώ)

  • Microsite για την PBC

  • Διαδραστική ψηφιακή κοινότητα στο Facebook για επικοινωνία και αλληλοϋποστήριξη (γίνε μέλος εδώ)

  • Short videos και vidcasts με συμμετοχή ασθενών και ειδικών

  • Διαδικτυακά σεμινάρια (webinars)

  • Ψηφιακό αρχείο καταγγελιών και αναφορών για τη χαρτογράφηση εμποδίων πρόσβασης στη φροντίδα

Η ομάδα του Promitheas καλεί κάθε ενδιαφερόμενο να στηρίξει τη διάδοση της πληροφόρησης για το έργο, ώστε περισσότεροι ασθενείς και επαγγελματίες υγείας να ενημερωθούν και να συμμετάσχουν στις δράσεις.

Το ΚΑΠΑ3 με περηφάνεια στηρίζει πρωτοβουλίες όπως το MyPBCVoice, που ενδυναμώνουν τους ασθενείς και ενισχύουν την επικοινωνία και την ενημέρωση μέσα στην κοινότητα.

Κείμενο/προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το ΚΑΠΑ3

Το Μικροβίωμα του Εντέρου: Ένας Κρυφός Σύμμαχος στην Αντιμετώπιση του Καρκίνου

Το ανθρώπινο έντερο φιλοξενεί τρισεκατομμύρια μικροοργανισμούς, γνωστούς ως μικροβίωμα του εντέρου, οι οποίοι παίζουν καθοριστικό ρόλο στην πέψη, το ανοσοποιητικό σύστημα και τη συνολική υγεία. Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι αυτοί οι μικροί «κάτοικοι» μπορούν να επηρεάσουν και την αποτελεσματικότητα των θεραπειών κατά του καρκίνου. Η κατανόηση αυτής της σχέσης ανοίγει νέες δυνατότητες για πιο εξατομικευμένη και αποτελεσματική φροντίδα των ασθενών.

Ενίσχυση της Ανοσοθεραπείας μέσω του Μικροβιώματος

Οι καινοτόμες θεραπείες, όπως η θεραπεία CAR-T, οι αναστολείς σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού (ICIs), οι ογκολυτικοί ιοί (OVs) και η CpG-ολιγονουκλεοτιδική ανοσοθεραπεία, έχουν μεταμορφώσει την αντιμετώπιση του καρκίνου τα τελευταία χρόνια. Μελέτες δείχνουν ότι η σύνθεση του μικροβιώματος επηρεάζει την ανταπόκριση των ασθενών σε αυτές τις θεραπείες.

Ορισμένα βακτήρια, όπως τα Ruminococcus, Faecalibacterium και Akkermansia, σχετίζονται με καλύτερα αποτελέσματα CAR-T, ενώ η χρήση ευρέος φάσματος αντιβιοτικών μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Το μικροβίωμα μπορεί επίσης να ενισχύσει την απόκριση στους ICIs, ενεργοποιώντας τα ανοσοκύτταρα που καταπολεμούν τους όγκους. Οι OVs και οι CpG-ολιγονουκλεοτιδικές θεραπείες επωφελούνται επίσης από ένα ισορροπημένο μικροβίωμα.

Με λίγα λόγια, ένα υγιές μικροβίωμα μπορεί να μετατρέψει «ψυχρούς όγκους σε θερμούς», καθιστώντας τους πιο ανταποκρινόμενους στις σύγχρονες ανοσοθεραπείες.

Μικροβίωμα και Παραδοσιακές Θεραπείες

Το μικροβίωμα επηρεάζει και τη χημειοθεραπεία και τη ραδιοθεραπεία. Ορισμένα βακτήρια μπορούν να βελτιώσουν το μεταβολισμό των φαρμάκων, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα ή μειώνοντας τις παρενέργειες. Για παράδειγμα, τα Enterococcus hirae και Barnesiella intestinihominis αυξάνουν την ανταπόκριση στη κυκλοφωσφαμίδη μέσω ενεργοποίησης ανοσοκυττάρων.

Ωστόσο, διαταραχές του μικροβιώματος—λόγω αντιβιοτικών ή ακτινοβολίας—μπορούν να αυξήσουν την τοξικότητα των θεραπειών, προκαλώντας φλεγμονή ή στοματίτιδα. Στρατηγικές όπως η μεταμόσχευση κοπράνων (FMT) και ορισμένα προβιοτικά έχουν δείξει δυνατότητα να αποκαταστήσουν την ισορροπία, μειώνοντας τις παρενέργειες και βελτιώνοντας τα αποτελέσματα.

Συμπληρωματικές Προσεγγίσεις: Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική και Προβιοτικά

Η Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική (TCM) μπορεί να ωφελήσει μέσω του μικροβιώματος, καθώς τα συστατικά ορισμένων βοτάνων μετατρέπονται από τα βακτήρια σε πιο δραστικές αντι-καρκινικές ενώσεις. Ορισμένα TCM βότανα και σκευάσματα προάγουν ευεργετικά βακτήρια και περιορίζουν τα βλαβερά.

Επιπλέον, προβιοτικά, πρεβιοτικά και συνβιοτικά μπορούν να υποστηρίξουν τη θεραπεία, ενισχύοντας την ανοσολογική λειτουργία, μειώνοντας τη φλεγμονή και ενδυναμώνοντας την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων. Συνδυαστικά με χημειοθεραπεία ή ανοσοθεραπεία, τα συνβιοτικά έχουν δείξει μείωση των παρενεργειών και βελτίωση των θεραπευτικών αποτελεσμάτων.

Νέες Προσεγγίσεις: Μηχανική Παρέμβαση στο Μικροβίωμα

Επιστήμονες αναπτύσσουν και στοχευμένες παρεμβάσεις στο μικροβίωμα, όπως:

  • Μηχανικά τροποποιημένα μικρόβια για την απευθείας παράδοση αντι-καρκινικών ουσιών στον όγκο.
  • Φαγοθεραπεία, με ιούς που επιλεκτικά καταστρέφουν επιβλαβή βακτήρια.
  • Νανοϊατρική και OMVs (πρωτείνες εξωτερικής μεμβράνης) για στοχευμένη παράδοση φαρμάκων και ανοσοενεργών μορίων.

Παρά το ότι βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο, δείχνουν το τεράστιο δυναμικό του μικροβιώματος στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των θεραπειών.

Προοπτικές: Προσωποποιημένη Ιατρική και Μικροβίωμα

Το μέλλον της ογκολογίας φαίνεται να περιλαμβάνει προσωπικά μικροβιωτικά προφίλ. Η ανάλυση των βακτηρίων και των μεταβολιτών κάθε ασθενούς θα επιτρέπει εξατομικευμένες θεραπείες, μεγιστοποιώντας την αποτελεσματικότητα και μειώνοντας τις παρενέργειες.

Παρά τις προκλήσεις, όπως οι διαφορές μεταξύ ατόμων και θέματα ασφάλειας, το μικροβίωμα αποτελεί ένα υποσχόμενο πεδίο στην προσαρμοσμένη ογκολογία, προσφέροντας νέες ευκαιρίες για αποτελεσματική, ασφαλή και εξατομικευμένη φροντίδα.

Διαβάστε το πλήρες άρθρο εδώ

Κείμενο/προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το ΚΑΠΑ3

 

Μείωση άγχους με τη χρήση ενσυνειδητότητας (MBSR) σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού

Η Μείωση άγχους με τη χρήση ενσυνειδητότητας (Mindfulness-Based Stress Reduction – MBSR) είναι ένα πρόγραμμα που αναπτύχθηκε από τον καθηγητή Jon Kabat-Zinn στη Σχολή Ιατρικής του Πανεπιστημίου του Massachusetts και έχει σχεδιαστεί για να βοηθά τα άτομα να επικεντρώνονται στη στιγμή που ζουν, παρατηρώντας τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τα σωματικά αισθήματα με αποδοχή και χωρίς κριτική. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει καθοδηγούμενους διαλογισμούς, σωματικές ασκήσεις ενσυνειδητότητας (mindful movement ή yoga), πρακτικές αναπνοής και συνειδητού σαρωτικού ελέγχου του σώματος (body scan), προάγοντας την ψυχική ηρεμία, τη συναισθηματική ρύθμιση και τη μείωση του στρες.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η συγκεκριμένη μέθοδος έχει αξιοποιηθεί για τη μείωση των συμπτωμάτων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σε ογκολογικούς ασθενείς. Μια πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο BMC Psychology τον Νοέμβριο 2024 εξέτασε την αποτελεσματικότητα της MBSR σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού, εστιάζοντας σε δείκτες όπως άγχος, κατάθλιψη, κόπωση, ποιότητα ζωής, μετατραυματική ανάπτυξη (PTG), φόβο υποτροπής, πόνο, στρες και ύπνο.

Στην ανασκόπηση συμπεριλήφθησαν 15 τυχαιοποιημένες μελέτες με συνολικά 1937 συμμετέχοντες. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η παρέμβαση διάρκειας οκτώ εβδομάδων είχε σημαντική επίδραση στη μείωση του άγχους και της κατάθλιψης, καθώς και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, σε σύγκριση με την παρέμβαση διάρκειας έξι εβδομάδων ή με την συνήθη φροντίδα. Επιπλέον, παρατηρήθηκε αύξηση της μετατραυματικής ανάπτυξης, η οποία διατηρήθηκε ακόμη και τρεις μήνες μετά την ολοκλήρωση της παρέμβασης.

Η κόπωση μειώθηκε στο τέλος της παρέμβασης, ωστόσο δεν υπήρξε στατιστικά σημαντική διαφορά τρεις μήνες μετά. Αντίθετα, η μέθοδος δεν έδειξε σημαντική επίδραση στον πόνο, στο στρες, στο φόβο υποτροπής και στον ύπνο σε σύγκριση με την κανονική φροντίδα. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει ένα ισχυρό εργαλείο ψυχολογικής υποστήριξης.

Στο ΚΑΠΑ3 πιστεύουμε ότι η ενσυνειδητότητα μπορεί να αποτελέσει σημαντικό βοήθημα για όσους το χρειάζονται, ενώ τα αποτελέσματα αυτής της συστηματικής ανασκόπησης υπογραμμίζουν την αξία της MBSR ως ασφαλούς και αποτελεσματικής παρέμβασης για την ψυχολογική υποστήριξη ασθενών.

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η μεγαλύτερη διάρκεια παρέμβασης επιτρέπει στους ασθενείς να εσωτερικεύσουν τις πρακτικές της MBSR και να αναπτύξουν θετικές στρατηγικές αντιμετώπισης. Η MBSR επικεντρώνεται στην ενσυνείδητη προσοχή στο παρόν, με υπομονή, αποδοχή και μη κριτική στάση, γεγονός που βοηθά στη ρύθμιση των συναισθημάτων και στη μείωση των αρνητικών σκέψεων για την πορεία της νόσου. Η συνεχής εξάσκηση, ειδικά σε πρόγραμμα οκτώ εβδομάδων, φαίνεται να ενισχύει τα θετικά αποτελέσματα, βελτιώνοντας τόσο την ψυχολογική κατάσταση όσο και την αντίληψη των ασθενών για τη ζωή τους.

Διαβάστε περισσότερα για το PTG εδώ

Κείμενο/προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το ΚΑΠΑ3

Η γονεϊκότητα στον παιδικό καρκίνο: Ποια η σημασία της ψυχολογικής υποστήριξης;

Παιδικός καρκίνος

Ίσως ένα από τα δυσκολότερα προβλήματα, συναισθηματικά και πρακτικά, που έχει να αντιμετωπίσει κανείς, είναι να βλέπει το παιδί του να πονάει και να ταλαιπωρείται, και πόσο μάλλον από καρκίνο. Δυστυχώς, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, κάθε χρόνο περίπου 400.000 παιδιά και έφηβοι πλήττονται από τη νόσο του καρκίνου, με τις πιο συχνές περιπτώσεις να αφορούν τη λευχαιμία, όγκους στον εγκέφαλο, λέμφωμα κ.ά. Οι γονείς έχουν σημαντικό ρόλο στη βελτίωση της ζωής των παιδιών τους και η ψυχοσυναισθηματική τους υγεία είναι το βασικότερο στοιχείο για τη διαχείριση της συνθήκης στην οποία βρίσκονται. (World Health Organization, 2025)

Η γονεϊκότητα στον παιδικό καρκίνο

Η ασθένεια του καρκίνου είναι ικανή να φέρει πολλές ανατροπές και ανισορροπίες μέσα σε μία οικογένεια. Πιο συγκεκριμένα, οι γονείς έχουν πολυδιάστατο και καθοριστικό ρόλο στην οικογένεια, με αποτέλεσμα να αισθάνονται έντονη δυσφορία, στρες, άγχος, κατάθλιψη, ακόμα και συμπτώματα μετατραυματικού στρες. Σύμφωνα με τη μελέτη των Kearney JA, Salley CG, Muriel AC, η γονεϊκή δυσφορία έχει αρνητική επίδραση στην ποιότητα ζωής των παιδιών, στην οικογενειακή αλλά και στη συζυγική σχέση.
Ακριβώς επειδή οι γονείς έχουν τον βασικό ρόλο του φροντιστή στα παιδιά τους, προσπαθούν να τα στηρίζουν σε όλες τις φάσεις της θεραπείας. Η ψυχική ανθεκτικότητα απέναντι στο άγχος και στον φόβο τους είναι βασικό μέλημα για την επίτευξη του στόχου τους. Χωρίς την αυτοφροντίδα των γονέων, δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική φροντίδα προς τα παιδιά. (Kearney et al., 2015)

Η σημασία της ψυχολογικής υποστήριξης

Οι περισσότεροι γονείς εμφανίζουν ψυχική ανθεκτικότητα, δημιουργώντας μια νέα κανονικότητα. Μεγαλύτερη ενίσχυση και βοήθεια προς τους γονείς όμως, για διαχείριση των συναισθημάτων και μείωση του άγχους, θα μπορούσε να προσφέρει η ψυχοθεραπεία βασισμένη σε γνωστικές και συμπεριφορικές θεραπευτικές προσεγγίσεις (CBT), με βάση τα οικογενειακά συστήματα. Επίσης, η εκπαίδευση δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων (PSST), η οποία βοηθά τα άτομα να αναγνωρίσουν και να διορθώσουν δυσλειτουργικούς τρόπους σκέψης και συμπεριφοράς, έχει φανεί αποτελεσματική: πάνω από 800 μητέρες παιδιών με καρκίνο ανέφεραν μείωση των αρνητικών συναισθημάτων και της έντονης δυσφορίας.
Φυσικά, πέρα από την ψυχολογική στήριξη από έναν ειδικό, η ίδια η στάση των γονέων είναι σημαντική, αναλόγως με το πόσο αισιόδοξοι είναι ή αν έχουν κάποια συναισθηματική στήριξη. (Kearney et al., 2015)
Σε όλες τις περιπτώσεις, ο καρκίνος στα μικρά παιδιά είναι βαρύ φορτίο στους γονείς, απαιτεί μεγάλη δύναμη και αφοσίωση. Ίσως όμως οι συνθήκες να μπορούν να βελτιωθούν με την αυτοφροντίδα των γονέων, προκειμένου να τη διοχετεύσουν και στα παιδιά τους.

Στο ΚΑΠΑ3 πιστεύουμε βαθιά πως η ψυχολογική ενδυνάμωση και η συναισθηματική υποστήριξη των γονέων και φροντιστών παιδιών με καρκίνο είναι ζωτικής σημασίας. Μέσα από δράσεις ενημέρωσης, προγράμματα υποστήριξης και συνεργασίες με ειδικούς, επιδιώκουμε να ενισχύουμε όχι μόνο τους ασθενείς αλλά και τους ανθρώπους που στέκονται καθημερινά στο πλευρό τους.

Kearney, J. A., Salley, C. G., & Muriel, A. C. (2015). Standards of psychosocial care for parents of children with cancer. Pediatric Blood & Cancer, 62(S5), S632–S683. https://doi.org/10.1002/pbc.25761

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cancer-in-children

Κείμενο: Αναστασία Ντάνια για το Κάπα3

Επιμέλεια κειμένου: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

Ύπνος και Καρκίνος: Η Σημασία της Καλής Ποιότητας Ύπνου

Ο ύπνος είναι κρίσιμος για την υγεία μας, αλλά η ζωή με καρκίνο μπορεί να προκαλέσει σημαντικές διαταραχές ύπνου. Η αϋπνία, οι λοιπές διαταραχές ύπνου και οι άλλες ανωμαλίες επηρεάζουν μεγάλο μέρος των ασθενών με καρκίνο, είτε λόγω της νόσου, των θεραπειών είτε του άγχους που τη συνοδεύει.

Αϋπνία σε Ασθενείς με Καρκίνο
Αϋπνία ορίζεται ως δυσκολία στην έναρξη ή τη διατήρηση του ύπνου, με αρνητικές συνέπειες κατά τη διάρκεια της ημέρας. Σε ασθενείς με καρκίνο, η αϋπνία μπορεί να προκληθεί ή να επιδεινωθεί από: την ίδια τη νόσο, τις φαρμακευτικές αγωγές, το άγχος, αλλά και από καθημερινές συνήθειες όπως η κατανάλωση καφεΐνης ή αλκοόλ το βράδυ και η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας. Επιπλέον, η αϋπνία μπορεί να διατηρείται από συνήθειες που δυσκολεύουν τον ύπνο, όπως τηλεόραση ή φως στο υπνοδωμάτιο, ύπνος σε πολυθρόνα ή χρήση υπολογιστή πριν τον ύπνο.

Μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Clinical Sleep Medicine υπογραμμίζει ότι η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία για την αϋπνία (CBT-I) μπορεί να μειώσει τα προβλήματα ύπνου και την εξάρτηση από υπνωτικά φάρμακα σε ασθενείς με καρκίνο. Άλλες προσεγγίσεις, όπως ο βελονισμός ή η χρήση μελατονίνης, έχουν επίσης εμφανίσει οφέλη, πάντα υπό την καθοδήγηση του ογκολόγου.

Η διαχείριση της αϋπνίας απαιτεί πολυδιάστατη προσέγγιση: σταθερό πρόγραμμα ύπνου, επαρκής δραστηριότητα και φως κατά τη διάρκεια της ημέρας, αποφυγή ύπνου και καφεΐνης κατά τη διάρκεια της ημέρας, καθώς και ένα ήσυχο, σκοτεινό και άνετο υπνοδωμάτιο τη νύχτα. Η CBT-I, είτε με φυσική παρουσία είτε ψηφιακά, βοηθά να εγκαταλειφθούν οι συμπεριφορές που δυσχεραίνουν τον ύπνο. Τα φαρμακευτικά σκευάσματα συνιστώνται μόνο για βραχυπρόθεσμη χρήση σε σοβαρές περιπτώσεις.

Παραϋπνίες (Parasomnias)
Οι νυχτερινές διαταραχές όπως ο ύπνος με περίεργες κινήσεις ή οι νυχτερινοί τρόμοι εμφανίζονται σπάνια, αλλά πρέπει να αξιολογούνται προσεκτικά, καθώς μερικές φορές μπορεί να είναι σύμπτωμα υποκείμενων προβλημάτων, όπως επιληψίας ή άλλων διαταραχών ύπνου. Η ακριβής περιγραφή των επεισοδίων από τον ασθενή ή τον/την σύντροφο ύπνου είναι απαραίτητη για τη σωστή διάγνωση.

Η σχέση ανάμεσα στον ύπνο και τον καρκίνο είναι πολύπλοκη, αλλά είναι ξεκάθαρο ότι η φροντίδα του ύπνου μπορεί να επηρεάσει θετικά την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής των ασθενών. Η αξιολόγηση και η αντιμετώπιση των διαταραχών ύπνου, είτε μέσω συμβουλευτικής, είτε με στοχευμένες θεραπείες όπως η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία, μπορεί να κάνει πραγματική διαφορά στην καθημερινότητα του ασθενή.

Στο ΚΑΠΑ3 αναγνωρίζουμε τη σημασία του ύπνου για την ευεξία των ανθρώπων που ζουν με καρκίνο και ενθαρρύνουμε τους ασθενείς να αναζητούν καθοδήγηση για τη διαχείριση των διαταραχών ύπνου στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης φροντίδας.

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

Επιστημονική Ημερίδα: Ψυχοκοινωνική Υποστήριξη μετά την Ογκολογική Θεραπεία και Μετατραυματική Ανάπτυξη

Το Εργαστήριο Ψυχολογίας του ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ, με την υποστήριξη του Δήμου Θεσσαλονίκης, διοργανώνει το Σάββατο 1 Νοεμβρίου 2025 (10:00–15:00), στην Αίθουσα “Μανώλης Αναγνωστάκης” του Δημαρχείου Θεσσαλονίκης, την επιστημονική ημερίδα «Ψυχοκοινωνική Υποστήριξη μετά την Ογκολογική Θεραπεία και Μετατραυματική Ανάπτυξη».

Η εκδήλωση πραγματοποιείται με πρωτοβουλία του Εργαστηρίου Ψυχολογίας στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου IC-GROWTH και εστιάζει στις ψυχολογικές και κοινωνικές διαστάσεις της ζωής μετά την ογκολογική θεραπεία, αναδεικνύοντας καλές πρακτικές φροντίδας, ενδυνάμωσης και μετατραυματικής ανάπτυξης.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ομιλίες ειδικών και ανοιχτή συζήτηση με το κοινό, με τη συμμετοχή ερευνητών, επαγγελματιών υγείας και εκπροσώπων συλλόγων ασθενών.

Η συμμετοχή είναι δωρεάν, και απαιτείται προεγγραφή μέσω της παρακάτω φόρμας:
Φόρμα συμμετοχής

Η ημερίδα αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία ενημέρωσης και ανταλλαγής εμπειριών γύρω από τη φροντίδα και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη μετά την ογκολογική θεραπεία.

Το ΚΑΠΑ3 στηρίζει δράσεις που ενισχύουν την ψυχική υγεία και την ποιότητα ζωής των ατόμων που έχουν βιώσει τον καρκίνο.

Ημερομηνία: Σάββατο 1 Νοεμβρίου 2025
Ώρα: 10:00–15:00
Τοποθεσία: Αίθουσα “Μανώλης Αναγνωστάκης”, Δημαρχείο Θεσσαλονίκης