Συμμετοχή στο 18ο Πανελλήνιο Συνέδριο Διατροφής & Διαιτολογίας

Το 18ο Πανελλήνιο Συνέδριο Διατροφής & Διαιτολογίας πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στις 4–6 Δεκεμβρίου 2025, συγκεντρώνοντας επιστήμονες και επαγγελματίες για να συζητήσουν τις τελευταίες εξελίξεις στη διατροφή, με κεντρικό μήνυμα «Γεφυρώνοντας έρευνα και πράξη».

Το πρόγραμμα κάλυψε θέματα από εναλλακτικές πρωτεΐνες μέχρι διατροφικές διαταραχές, μέσα από διαλέξεις, φροντιστήρια και στρογγυλές τράπεζες.

Στη συνεδρία «Συν-διαμορφώνοντας την Υγεία: Συμμετοχική Έρευνα με Ασθενείς με Καρκίνο σε Θέματα Διατροφής και Ψυχικής Ανθεκτικότητας», που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου στην Αίθουσα MC3, συμμετείχαν η Andrea Paola Rojas Gil, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Βιολογίας – Βιοχημείας και Διευθύντρια του Εργαστηρίου Βασικών Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, συνεργάτιδα του Κάπα3 στον τομέα της διατροφής, με θέμα «Η διατροφή ως εργαλείο υποστήριξης της θεραπείας και ευεξίας: σύγκριση προγραμμάτων συν-σχεδιασμού για ογκολογικούς ασθενείς σε Ελλάδα και Κολομβία», η Ευαγγελία Μπίστα εκ μέρους του ΚΑΠΑ3 με θέμα «Η διατροφή ως κοινωνικός προσδιοριστής υγείας: ανισότητες, εκπαίδευση, περιβάλλον και πολιτικές» και η Ιωάννα Σίδερη με θέμα «Ψυχική υγεία και στρατηγικές ενδυνάμωσης και ανθεκτικότητας».

 

Η διατροφή ως κοινωνικός προσδιοριστής υγείας

Η Ευαγγελία Μπίστα υπογράμμισε ότι η διατροφή δεν αποτελεί μόνο προσωπική επιλογή, αλλά έναν από τους πιο κρίσιμους κοινωνικούς προσδιοριστές της υγείας, με άμεσο αντίκτυπο στην πρόληψη, την πορεία και την ποιότητα ζωής των ογκολογικών ασθενών. Σχεδόν οι μισοί άνθρωποι παγκοσμίως δεν έχουν πρόσβαση σε υγιεινή τροφή, ενώ οι κοινωνικοοικονομικές ανισότητες καθορίζουν ποιος μπορεί να ακολουθήσει υγιεινό διατροφικό πρότυπο. Η Ελλάδα, δυστυχώς, δεν αποτελεί εξαίρεση: η οικονομική κρίση, το αυξημένο κόστος υγιεινών τροφών και η στροφή προς φθηνές υπερεπεξεργασμένες επιλογές έχουν επιδεινώσει το πρόβλημα.

Η παρουσίαση κατέδειξε σαφώς πως:

  • Το εισόδημα, το επίπεδο εκπαίδευσης και η διαθεσιμότητα τροφίμων καθορίζουν την ποιότητα της διατροφής, με τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος να αντιμετωπίζουν υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας και χρόνιων νοσημάτων.
  • Η μετατόπιση από τη μεσογειακή διατροφή σε δυτικού τύπου επιλογές, λόγω οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων.
  • Διπλή είναι η επιβάρυνση για τους ευάλωτους πληθυσμούς: υποσιτισμός και παχυσαρκία συνυπάρχουν, πλήττοντας ιδιαίτερα όσους ζουν σε επισιτιστική ανασφάλεια.
  • Επιπτώσεις στους ογκολογικούς ασθενείς: η επαρκής διατροφή είναι κρίσιμη για την αντοχή στις θεραπείες, την ανάκαμψη και την ποιότητα ζωής, με πολλούς ασθενείς να αντιμετωπίζουν οικονομικά και θεραπευτικά εμπόδια.

Η κα Μπίστα παρουσίασε τις δράσεις του Κάπα3 με έμφαση στη διατροφική υποστήριξη και τη συμμετοχική προσέγγιση που εφαρμόζεται στις διαδικτυακές Βιωματικές Συναντήσεις, οι οποίες διενεργούνται σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, συνεχίζοντας τον κύκλο δράσεων αφιερωμένων στην ολιστική φροντίδα σώματος και ψυχής, εστιάζοντας στη διατροφή και την ψυχική υγεία των ογκολογικών ασθενών και των φροντιστών τους.

Η θέση του Κάπα3 υπογραμμίζει ότι η διατροφή δεν μπορεί να ιδωθεί ως ατομική συμπεριφορά, αλλά ως προϊόν κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Η μείωση των ανισοτήτων και η εξασφάλιση πρόσβασης όλων σε υγιεινή τροφή αποτελούν βασική προϋπόθεση για καλύτερα αποτελέσματα υγείας και ειδικά για την ογκολογική φροντίδα.

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

GD2: Ένας κρίσιμος βιοδείκτης και θεραπευτικός στόχος – Τι δείχνουν τα νεότερα δεδομένα

Νέα επιστημονικά δεδομένα αναδεικνύουν τον GD2 — έναν γλυκολιπιδικό βιοδείκτη που εκφράζεται σε ορισμένους καρκινικούς όγκους — ως έναν από τους πιο υποσχόμενους θεραπευτικούς στόχους στη σύγχρονη ογκολογία. Πρόσφατη ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε σε διεθνές επιστημονικό περιοδικό συγκεντρώνει τα νεότερα ευρήματα για τη χρήση του GD2 σε ανοσοθεραπείες, CAR-T κυτταρικές θεραπείες, μονοκλωνικά αντισώματα και άλλες καινοτόμες προσεγγίσεις.

Τι είναι ο GD2 και γιατί έχει σημασία;

Ο GD2 είναι ένα μόριο που είναι γνωστό ως δισιαλογαγγλιοσίδιο 2, το οποίο  βρίσκεται σε υψηλές συγκεντρώσεις στην επιφάνεια ορισμένων καρκινικών κυττάρων.
Αυτό τον καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμο ως “στόχο” για εξατομικευμένες ανοσοθεραπείες, καθώς οι θεραπείες μπορούν να “αναγνωρίζουν” τα κύτταρα που φέρουν το GD2 και να τα καταστρέφουν χωρίς να επηρεάζουν υγιείς ιστούς.

Οι καρκίνοι με υψηλή έκφραση GD2 περιλαμβάνουν:

  • Νευροβλάστωμα
  • Οστεοσάρκωμα
  • Μελάνωμα
  • Καρκίνο του μαστού (τριπλά αρνητικό σε ορισμένες περιπτώσεις)
  • Μερικούς καρκίνους του πνεύμονα
  • Σπάνιους παιδιατρικούς όγκους

Ιδιαίτερα στο νευροβλάστωμα, έναν από τους συχνότερους παιδιατρικούς καρκίνους, ο GD2 έχει ήδη χρησιμοποιηθεί θεραπευτικά με ανταγωνιστικά αντισώματα, βελτιώνοντας σημαντικά την επιβίωση υψηλού κινδύνου.

Η νέα επιστημονική ανασκόπηση χαρτογραφεί την τρέχουσα πρόοδο στις GD2-στοχευμένες θεραπείες, αναδεικνύοντας τις τεχνολογίες που δείχνουν τη μεγαλύτερη κλινική δυναμική. Τα μονοκλωνικά αντισώματα κατά του GD2, ήδη αποτελεσματικά σε παιδιά με νευροβλάστωμα, εξελίσσονται σε πιο στοχευμένες και ασφαλείς εκδοχές, με στόχο να επεκταθεί η χρήση τους και σε ενήλικους όγκους.

Παράλληλα, παρουσιάζονται τα πιο πρόσφατα δεδομένα από κλινικές δοκιμές των GD2-directed CAR-T cells: παρά τις σημαντικές προκλήσεις όπως η τοξικότητα, η διαφυγή των όγκων και η περιορισμένη διάρκεια δράσης, οι νεότερες γενιές CAR-T δείχνουν βελτιωμένη ασφάλεια, βαθύτερη διείσδυση στους στερεούς όγκους και ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε παιδιατρικούς ασθενείς.

Η ανασκόπηση εξετάζει επίσης συνδυαστικές ανοσοθεραπείες που ενώνουν τη στόχευση GD2 με ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία ή αναστολείς σημείων ελέγχου, προσφέροντας ενισχυμένη αποτελεσματικότητα έναντι ανθεκτικών όγκων. Τέλος, παρουσιάζονται αναδυόμενες πλατφόρμες όπως διειδικά αντισώματα, «έξυπνες» νανοσωματιδιακές προσεγγίσεις και τεχνολογίες στοχευμένης παράδοσης φαρμάκου αποκλειστικά σε GD2-θετικά κύτταρα, οι οποίες διευρύνουν περαιτέρω το θεραπευτικό οπλοστάσιο και ανοίγουν νέους δρόμους για μελλοντικές εφαρμογές.Τι σημαίνουν όλα αυτά για τους ασθενείς

Η στοχευμένη θεραπεία του GD2 δεν αποτελεί πλέον θεωρητική προσέγγιση — είναι πραγματικότητα σε ορισμένους παιδιατρικούς καρκίνους και επεκτείνεται με ταχείς ρυθμούς και σε άλλες μορφές.

Τα οφέλη για τους ασθενείς περιλαμβάνουν:

  • μεγαλύτερη ακρίβεια στη θεραπεία, με λιγότερη επιβάρυνση του οργανισμού
  • δυνατότητα εξατομικευμένης αντιμετώπισης ανάλογα με το προφίλ του όγκου
  • ελπίδα για όγκους που παραμένουν δύσκολα θεραπεύσιμοι με τις υπάρχουσες μεθόδους
  • βελτιωμένες προοπτικές επιβίωσης, ειδικά στα παιδιά

Για τους παιδιατρικούς και νεαρούς ενήλικες ασθενείς, όπου οι θεραπευτικές επιλογές συχνά είναι περιορισμένες ή ιδιαίτερα επιβαρυντικές, οι θεραπείες GD2 αποτελούν μια σημαντική εξέλιξη.

Παρά τη σημαντική πρόοδο στις GD2-στοχευμένες θεραπείες, η επιστημονική κοινότητα συνεχίζει να διερευνά κρίσιμες προκλήσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται παρενέργειες όπως ο νευροπαθητικός πόνος, η ανθεκτικότητα και η διαφυγή ορισμένων όγκων από τη στόχευση, καθώς και το υψηλό κόστος και η περιορισμένη διαθεσιμότητα εξειδικευμένων θεραπειών. Παράλληλα, η ανάγκη για πολυκεντρικές κλινικές μελέτες μεγαλύτερης κλίμακας παραμένει έντονη, ώστε να υπάρξουν πιο σαφή και αξιόπιστα δεδομένα. Ωστόσο, η ερευνητική δραστηριότητα είναι συνεχής, με δεκάδες κλινικές δοκιμές να βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη διεθνώς.

Σε αυτό το πλαίσιο, το Κάπα3 δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην έγκυρη ενημέρωση και υποστήριξη ασθενών και οικογενειών, ειδικά όσων αντιμετωπίζουν σοβαρές, σπάνιες ή παιδιατρικές μορφές καρκίνου.

Η πρόοδος στις θεραπείες που στοχεύουν τον GD2 ανοίγει νέους δρόμους για παιδιά και νέους με περιορισμένες σήμερα επιλογές, αναδεικνύοντας τη δύναμη και τη δυναμική της ανοσοθεραπείας. Ταυτόχρονα, ενισχύει την ανάγκη για ισότιμη πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών σε καινοτόμες θεραπευτικές προσεγγίσεις, οι οποίες μπορούν να μεταμορφώσουν την πορεία δύσκολων και ανθεκτικών μορφών καρκίνου.

Το Κάπα3 θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις εξελίξεις και να ενημερώνει την κοινότητα με τρόπο κατανοητό, αξιόπιστο και ανθρώπινο.

Πηγές: εδώ

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

AI και απομακρυσμένη παρακολούθηση διαμορφώνουν μια νέα εμπειρία για τους ασθενείς με καρκίνο

Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) και η απομακρυσμένη παρακολούθηση ασθενών (Remote Patient Monitoring – RPM) αλλάζουν το τοπίο στην ογκολογία, δίνοντας στους ασθενείς μεγαλύτερο ρόλο στη διαχείριση της θεραπείας τους.

Τα τελευταία χρόνια, έρευνες έχουν δείξει ότι η χρήση ψηφιακών εργαλείων για τη συλλογή ιατρικών δεδομένων εκτός του παραδοσιακού κλινικού περιβάλλοντος μειώνει τις καθυστερημένες αναφορές συμπτωμάτων, περιορίζει τις σοβαρές παρενέργειες, μειώνει τις νοσηλείες και τις επισκέψεις στα επείγοντα, ενώ ταυτόχρονα βελτιώνει την επιβίωση και την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Με άλλα λόγια, οι ψηφιακές εφαρμογές επιτρέπουν στους ασθενείς να ενημερώνουν εγκαίρως τους γιατρούς για τυχόν προβλήματα, μειώνοντας κινδύνους και βελτιώνοντας την καθημερινότητά τους κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, το 2022 η ESMO δημοσίευσε οδηγίες για την ενσωμάτωση των patient-reported outcome measures (PROMs) στην κλινική πρακτική, προτείνοντας την προτίμηση ηλεκτρονικών πλατφορμών αντί για έντυπα ερωτηματολόγια (Ann Oncol. 2022).

Ο Dr Charles Ferté, Chief Medical & Patient Officer της λύσης Resilience, που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με το Institut Gustave Roussy στη Γαλλία, τονίζει ότι η AI μπορεί να αντιμετωπίσει περιορισμούς στη χρήση των αναφορών ασθενών στην ογκολογία. Σύμφωνα με τον ίδιο, περίπου το 50% των παρενεργειών που βιώνουν οι ασθενείς δεν καταγράφεται, είτε λόγω ξεχασμένων συμπτωμάτων είτε λόγω φόρτου εργασίας του προσωπικού. Οι ήπιες αλλά επίμονες παρενέργειες συχνά παραβλέπονται, επηρεάζοντας την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.

Η λύση Resilience περιλαμβάνει μια διαδικτυακή πλατφόρμα για ιατρούς και νοσηλευτές, όπου παρακολουθούνται τα συμπτώματα και λαμβάνονται ειδοποιήσεις, καθώς και μια εφαρμογή για κινητά για τους ασθενείς, ώστε να στέλνουν δεδομένα σε πραγματικό χρόνο. Τα δεδομένα επεξεργάζονται μέσω αλγορίθμων AI και μετατρέπονται σε χρήσιμες πληροφορίες για την ομάδα ογκολογίας, διευκολύνοντας την έγκαιρη παρέμβαση και βελτιστοποίηση της φροντίδας. Με αυτόν τον τρόπο, οι γιατροί μπορούν να παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο την κατάσταση του ασθενούς και να προλαμβάνουν επιπλοκές πριν γίνουν σοβαρές.

Επιπλέον, η λύση ενσωματώνει NLP (Natural Language Processing) για την εξαγωγή δεδομένων από ιατρικές σημειώσεις και εργαστηριακά αποτελέσματα, ενώ ένας προγνωστικός αλγόριθμος εκτιμά τον κίνδυνο σοβαρών παρενεργειών και απρογραμμάτιστων νοσηλειών.

Η εμπλοκή των ασθενών είναι καθοριστική: η συμμόρφωση στις εβδομαδιαίες ερωτήσεις στην εφαρμογή φτάνει έως και 85%, ενώ πολλοί περιγράφουν την εφαρμογή ως «σωσίβιο» στην πορεία της θεραπείας τους. Αν και αρχικά θεωρούνταν ότι μόνο οι νεότεροι ασθενείς θα αγκαλιάσουν την ψηφιακή παρακολούθηση, οι έρευνες δείχνουν ότι η αποδοχή είναι ευρύτερη και ανεξαρτήτως ηλικίας (JMIR Mhealth Uhealth. 2018; J Geriatr Oncol. 2024).

Μάλιστα, η λύση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για screening μεγάλων ομάδων, ανιχνεύοντας ασθενείς που θα ωφεληθούν από υβριδικό μοντέλο φροντίδας – ψηφιακά εργαλεία σε συνδυασμό με διά ζώσης υποστήριξη, όπως συμπεριφορική και γνωστική θεραπεία. Η συνεχής συλλογή δεδομένων δίνει τη δυνατότητα επέκτασης της RPM σε κοινωνικούς και συμπεριφορικούς δείκτες, όπως απομόνωση, απασχόληση, πρόσβαση σε φροντίδα, εθισμούς, σωματική δραστηριότητα ή επισιτιστική ανασφάλεια.

Τέλος, τα ψηφιακά δεδομένα ανοίγουν νέους δρόμους στην έρευνα: η βάση δεδομένων του Resilience περιλαμβάνει πάνω από 20.000 ασθενείς σε 140 νοσοκομεία σε Γαλλία, Βέλγιο, Γερμανία και Ισπανία, επιτρέποντας τη χρήση πραγματικών δεδομένων για πιο στοχευμένη κλινική έρευνα. Στο μέλλον, η ψηφιακή φαινοτύπηση θα επιτρέπει την παρακολούθηση φυσικών και γνωστικών δεικτών μέσω αισθητήρων κινητών, όπως βηματομετρητές και γυροσκόπια, προσφέροντας μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της εμπειρίας του ασθενούς.

Γίνεται κατανοητό πως η φροντίδα του καρκίνου μπορεί να βασίζεται πλέον όχι μόνο στη συμμετοχή του ασθενούς και των επαγγελματιών, αλλά και στην ανάλυση δεδομένων που αποκαλύπτουν αθέατες πτυχές της καθημερινής ζωής και των συμπτωμάτων των ασθενών.

Το Κάπα3 παραμένει στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων στην ογκολογία, ενημερώνει συνεχώς για τις νέες τεχνολογίες και πρακτικές, στηρίζει ενεργά τους ασθενείς και τους φροντιστές τους, και δημιουργεί εργαλεία και πόρους που διευκολύνουν την καθημερινότητά τους. Με γνώμονα την ενδυνάμωση των ασθενών, το Κάπα3 συνδέει την επιστημονική γνώση με πρακτικές λύσεις, ώστε κάθε άτομο να αισθάνεται συνοδευόμενο και ασφαλές στην πορεία της θεραπείας του.

Κείμενο/Προσαρμογή: Ιφιγένεια Αναστασίου για το Κάπα3

Πηγές: