Κατηγορία: Ηθική στην AI

Το Κάπα3 στα IEEE CBMS 2026: Τεχνητή Νοημοσύνη για ισότιμη και ανθρωποκεντρική ενημέρωση στην ογκολογική φροντίδα

Νέα επιστημονική δημοσίευση στα Proceedings του 39th IEEE International Symposium on Computer-Based Medical Systems για την αξιοποίηση της AI και του Retrieval-Augmented Generation στην ενδυνάμωση και ενημέρωση των ογκολογικών ασθενών.

Η φωνή και η εμπειρία των ασθενών χρειάζεται να βρίσκονται στο επίκεντρο και της νέας εποχής της Τεχνητής Νοημοσύνης στην υγεία.

Το Κάπα3 – Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών συμμετέχει σε νέα επιστημονική εργασία που δημοσιεύθηκε στα Proceedings του 2026 IEEE 39th International Symposium on Computer-Based Medical Systems (CBMS 2026), ενός διεθνούς επιστημονικού συνεδρίου που φέρνει κοντά ερευνητές, επαγγελματίες υγείας, μηχανικούς και ειδικούς της ψηφιακής υγείας και της Τεχνητής Νοημοσύνης. Το CBMS 2026 πραγματοποιήθηκε στη Λεμεσό της Κύπρου, από τις 3 έως τις 5 Ιουνίου 2026.

Η εργασία έχει τίτλο:

“Informed, Empowered, and Heard: AI and Retrieval-Augmented Generation as Tools for Equitable Patient Information in Oncology”

και υπογράφεται από τους Lars Münter, Evangeli Bista, Maria Lavdaniti και Christos Frantzidis, με συμμετοχή του Κάπα3 στη συγγραφική ομάδα.

Από την πρόσβαση στην πληροφορία στην πραγματική ενδυνάμωση

Μια διάγνωση καρκίνου συνοδεύεται από μια άμεση ανάγκη για αξιόπιστη, κατανοητή και εξατομικευμένη πληροφόρηση.

Την ίδια στιγμή όμως, οι ασθενείς και οι οικογένειές τους καλούνται να κατανοήσουν ιατρικούς όρους, θεραπευτικές επιλογές, διαδικασίες και δικαιώματα σε μία περίοδο έντονης ψυχολογικής πίεσης. Η επιστημονική εργασία επισημαίνει ότι το στρες μιας σοβαρής διάγνωσης μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη εργασίας, την προσοχή και την ικανότητα επεξεργασίας νέων πληροφοριών.

Από την πρόσβαση στην πληροφορία στην πραγματική ενδυνάμωση

Μια διάγνωση καρκίνου συνοδεύεται από μια άμεση ανάγκη για αξιόπιστη, κατανοητή και εξατομικευμένη πληροφόρηση.

Την ίδια στιγμή όμως, οι ασθενείς και οι οικογένειές τους καλούνται να κατανοήσουν ιατρικούς όρους, θεραπευτικές επιλογές, διαδικασίες και δικαιώματα σε μία περίοδο έντονης ψυχολογικής πίεσης. Η επιστημονική εργασία επισημαίνει ότι το στρες μιας σοβαρής διάγνωσης μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη εργασίας, την προσοχή και την ικανότητα επεξεργασίας νέων πληροφοριών.

AI και Retrieval-Augmented Generation: πληροφορία με τεκμηρίωση και πηγές

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα συστήματα Retrieval-Augmented Generation – RAG, τα οποία συνδυάζουν τις δυνατότητες των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων με την ανάκτηση πληροφορίας από επιλεγμένες και επαληθευμένες πηγές.

Σε αντίθεση με ένα αμιγώς παραγωγικό σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης, ένα κατάλληλα σχεδιασμένο RAG σύστημα μπορεί να στηρίζει τις απαντήσεις του σε συγκεκριμένα τεκμήρια, όπως κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες, επιστημονική βιβλιογραφία, εγκεκριμένο ενημερωτικό υλικό και θεσμικές πηγές, επιτρέποντας παράλληλα μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς την προέλευση της πληροφορίας.

Για την ογκολογική φροντίδα αυτή η δυνατότητα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Ο ασθενής δεν χρειάζεται απλώς μια γρήγορη απάντηση. Χρειάζεται μια απάντηση που να είναι:

αξιόπιστη, επίκαιρη, κατανοητή, προσβάσιμη και κατάλληλη για τη δική του ανάγκη.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως εργαλείο ισότητας

Η γεωγραφική θέση, το επίπεδο υγειονομικού και ψηφιακού εγγραμματισμού, η γλώσσα, οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες και η δυνατότητα πρόσβασης σε εξειδικευμένες υπηρεσίες μπορούν να δημιουργήσουν πολύ διαφορετικές εμπειρίες για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν την ίδια ασθένεια. Ιδιαίτερα την ελληνική πραγματικότητα, επισημαίνονται  διαφορές που μπορεί να υπάρχουν ανάμεσα σε ασθενείς μεγάλων αστικών κέντρων και ανθρώπους που ζουν σε αγροτικές, απομακρυσμένες ή νησιωτικές περιοχές.

Σε αυτό το περιβάλλον, ανθρωποκεντρικά εργαλεία AI μπορούν να υποστηρίξουν:

  • διαφορετικά επίπεδα γλωσσικής και πληροφοριακής πολυπλοκότητας,
  • πολυγλωσσική πρόσβαση,
  • δυνατότητες φωνητικής αλληλεπίδρασης,
  • μικρότερες και περισσότερο κατανοητές ενότητες πληροφορίας,
  • πρόσβαση σε χαμηλού εύρους συνδέσεις,
  • επανάληψη της πληροφορίας όταν ο ασθενής είναι πραγματικά έτοιμος να την επεξεργαστεί.

Η τεχνολογία, επομένως, δεν αποτελεί από μόνη της λύση. Ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζεται καθορίζει εάν θα μειώσει ή θα αναπαράγει τις υπάρχουσες ανισότητες.

«Με τους ασθενείς και για τις ανάγκες των ασθενών»

Μια ουσιαστική αλλαγή οπτικής στον σχεδιασμό των συστημάτων ψηφιακής υγείας ΑΠΑΙΤΕΊ αντί τα συστήματα να σχεδιάζονται πρωτίστως γύρω από τις ανάγκες των οργανισμών και των κλινικών διαδικασιών και μετά να προσαρμόζονται στον ασθενή, θα πρέπει :

τα εργαλεία ενημέρωσης να σχεδιάζονται μαζί με τους ασθενείς και με αφετηρία τις πραγματικές ανάγκες τους.

Στο πλαίσιο αυτό,η σημασία της συν-δημιουργίας με ασθενείς και φροντιστές, αλλά και της παροχής πληροφορίας που δεν σταματά στην απάντηση μιας ερώτησης. Ένα πραγματικά χρήσιμο σύστημα μπορεί να βοηθά τον άνθρωπο να προετοιμαστεί για μια ιατρική επίσκεψη, να οργανώσει τις ερωτήσεις του, να κατανοήσει τα επόμενα βήματα και να γνωρίζει καλύτερα τα δικαιώματά του.

Η AI δεν αντικαθιστά την ανθρώπινη σχέση

Όμως το σημαντικότερο μήνυμα της δημοσίευσης είναι ότι η πραγματική αξία της Τεχνητής Νοημοσύνης στην ογκολογική φροντίδα δεν είναι πρωτίστως τεχνική αλλά ανθρώπινη και σχεσιακή. Η AI δεν πρέπει να δημιουργεί απόσταση ανάμεσα στον ασθενή και τον επαγγελματία υγείας.Πρέπει να συμβάλλει στο αντίθετο.

Ένας καλύτερα ενημερωμένος ασθενής μπορεί να φτάσει στην κλινική συνάντηση περισσότερο προετοιμασμένος, να διατυπώσει τις απορίες και τις ανάγκες του, να συμμετέχει ουσιαστικότερα στη λήψη αποφάσεων και να επικοινωνεί αποτελεσματικότερα με την ομάδα φροντίδας του.

Παράλληλα, η τεχνολογία μπορεί να υποστηρίξει και τους φροντιστές, οι οποίοι συχνά αναλαμβάνουν σημαντικό μέρος του πληροφοριακού και συναισθηματικού φορτίου της νόσου.

Για τον λόγο αυτό, η για όλους εμας στο Καπα3 είναι μονοδρόμος η πεποίθηση ότι τα συστήματα AI-RAG πρέπει να σχεδιάζονται ώστε να ενισχύουν την τριάδα ασθενής – φροντιστής – επαγγελματίας υγείας, και όχι να επιχειρούν να αντικαταστήσουν οποιοδήποτε από τα μέρη της.

Από την πληροφορία στην εμπιστοσύνη

Η νέα αυτή επιστημονική συμμετοχή ενισχύει έναν διάλογο που γίνεται ολοένα και πιο κρίσιμος για το μέλλον της υγείας:

Πώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη ώστε να υπηρετεί πραγματικές ανθρώπινες ανάγκες;

Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο σε ισχυρότερα μοντέλα ή περισσότερα δεδομένα.

Βρίσκεται στην τεκμηρίωση, τη διαφάνεια, την ισότιμη πρόσβαση, τον σχεδιασμό μαζί με τους ανθρώπους που θα χρησιμοποιήσουν την τεχνολογία και στον σεβασμό των δικαιωμάτων τους.

Όπως καταλήγει η επιστημονική εργασία, οι ασθενείς με καρκίνο στην Ελλάδα και την Ευρώπη πρέπει να μπορούν να έχουν πρόσβαση σε πληροφορία ακριβή, εξατομικευμένη, προσβάσιμη και συμβατή με τα δικαιώματά τους, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας, τη γλώσσα ή τους κοινωνικοοικονομικούς πόρους που διαθέτουν.

Για το Κάπα3, η παρουσία σε αυτή τη συζήτηση σημαίνει ότι η εμπειρία από το πεδίο, οι πραγματικές ανάγκες των ασθενών και η αρχή της ισότιμης πρόσβασης μπορούν και πρέπει να βρίσκονται μέσα στον σχεδιασμό της επόμενης γενιάς ψηφιακών εργαλείων υγείας.

Στοιχεία δημοσίευσης

Title: Informed, Empowered, and Heard: AI and Retrieval-Augmented Generation as Tools for Equitable Patient Information in Oncology

Authors: Lars Münter, Evangeli Bista, Maria Lavdaniti, Christos Frantzidis

Published in: 2026 IEEE 39th International Symposium on Computer-Based Medical Systems (CBMS)

DOI: 10.1109/CBMS69103.2026.00302

Δείτε την δημοσιευση εδώ : 499901b523

 

Ψηφιακή Υγεία και Επιβίωση μετά τον Καρκίνο: Το Κάπα3 στο INE-CSC 2026 Conference στην Coimbra

Το Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών – Κάπα3 συμμετείχε στο INE-CSC 2026 Conference, στο πλαίσιο του CA21152 – Implementation Network Europe for Cancer Survivorship Care (INE-CSC), που πραγματοποιήθηκε στις 25–26 Μαΐου 2026 στη Faculty of Medicine (Polo III), University of Coimbra, στην Coimbra της Πορτογαλίας.

Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε με κεντρικό θέμα “The Next Chapter – Empowering Individuals, Families, and Society for Cancer Survivorship & Supportive Care”, αναδεικνύοντας την ανάγκη για νέες προσεγγίσεις στην επιβίωση μετά τον καρκίνο, την υποστηρικτική φροντίδα και τη μετάφραση της καινοτομίας σε πραγματικό αντίκτυπο για τους ανθρώπους που ζουν με και μετά τον καρκίνο, τις οικογένειές τους και την κοινωνία.

Η παρουσία του Κάπα3 στην Coimbra αποτελεί ακόμη ένα σημαντικό βήμα στην ευρωπαϊκή του εξωστρέφεια και στη διαρκή προσπάθειά του να συνδέει την καθημερινή εμπειρία υποστήριξης των ογκολογικών ασθενών στην Ελλάδα με την ευρωπαϊκή γνώση, την έρευνα, την ψηφιακή καινοτομία και την πολιτική υγείας.

Ιδιαίτερη σημασία είχε η συμμετοχή σε στρογγυλή τράπεζα για τους παράγοντες που διευκολύνουν ή εμποδίζουν την εφαρμογή ψηφιακών εργαλείων υγείας στην ογκολογία. Η συζήτηση συνδιοργανώθηκε από την Aristea Kyriaki Ladas και τον Christos Frantzidis και συγκέντρωσε φωνές από διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες και φορείς, μεταξύ των οποίων εκπροσώπους από το Κάπα3, το Acreditar Portugal, τη Liga Portuguesa Contra o Cancro, το ORCO / Madrid Regional Ministry of Health, καθώς και συμμετέχοντες από την Πολωνία, τη Λετονία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Στη στρογγυλή τράπεζα συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, οι Yannis Kontogiorgis και Despoina Chrysostomidou- Pistiolis από το Kapa3, Greece, συμβάλλοντας στον ευρωπαϊκό διάλογο για την ψηφιακή υγεία, την ογκολογική πλοήγηση και τη συμμετοχική ανάπτυξη λύσεων που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των ασθενών και των φροντιστών.

Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της συζήτησης ήταν ότι η ψηφιακή καινοτομία στην ογκολογία δεν αποτελεί μόνο τεχνολογική πρόκληση. Είναι ταυτόχρονα ζήτημα πολιτικής, εφαρμογής, ισότητας, εμπιστοσύνης, προσβασιμότητας και ψυχολογικής ενδυνάμωσης.

Για να έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο τα ψηφιακά εργαλεία στην ογκολογική φροντίδα και στην επιβίωση μετά τον καρκίνο, δεν αρκεί να αναπτύσσονται ως μεμονωμένες εφαρμογές ή πιλοτικά έργα. Χρειάζεται να εντάσσονται σε πραγματικές διαδρομές φροντίδας, να υποστηρίζονται από κατάλληλα περιβάλλοντα πολιτικής, να συνδέονται με τη διεπιστημονική πράξη και να αξιολογούνται ως προς την αποτελεσματικότητα, την ετοιμότητα εφαρμογής, την προσβασιμότητα, την ισότητα, τη βιωσιμότητα και το κόστος-όφελος.

Η συζήτηση ανέδειξε επίσης ότι τα ψηφιακά εργαλεία πρέπει να σχεδιάζονται με βάση τις πραγματικές ανάγκες των ασθενών και των επιζώντων, και όχι μόνο με βάση τις τεχνικές δυνατότητες. Η προσβασιμότητα σε διαφορετικές χώρες, γλώσσες, συστήματα υγείας και επίπεδα ψηφιακού και υγειονομικού γραμματισμού πρέπει να ενσωματώνεται από την αρχή.

Ιδιαίτερα σημαντικός αναδείχθηκε ο ρόλος των οργανώσεων ασθενών και των κοινοτήτων υποστήριξης. Οι οργανώσεις αυτές μπορούν να λειτουργήσουν ως γέφυρα ανάμεσα στην τεχνολογική καινοτομία και στην καθημερινή πραγματικότητα των ανθρώπων που βιώνουν τον καρκίνο. Γνωρίζουν τα ερωτήματα, τα εμπόδια, τις αγωνίες και τις ανάγκες που συχνά δεν αποτυπώνονται πλήρως στα τυπικά συστήματα φροντίδας.

Για το Κάπα3, η συμμετοχή αυτή συνδέεται άμεσα με τη Μυρτώ, τον ψηφιακό πλοηγό υγείας και δικαιωμάτων που αναπτύσσεται ως εργαλείο ενδυνάμωσης, καθοδήγησης και υποστήριξης των ογκολογικών ασθενών και των φροντιστών τους.

Η Μυρτώ δεν αντιμετωπίζεται ως ένα απλό ψηφιακό εργαλείο πληροφόρησης. Σχεδιάζεται ως μια συμμετοχικά αναπτυσσόμενη παρέμβαση, βασισμένη στις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων με εμπειρία καρκίνου. Συνδέεται με την πρόσβαση σε δικαιώματα, κοινωνικές παροχές, υπηρεσίες, πρακτική καθοδήγηση και ανθρώπινη κλιμάκωση όπου χρειάζεται.

Η εμπειρία της Coimbra ενίσχυσε τη θέση ότι η ψηφιακή υγεία πρέπει να είναι ανθρώπινη, προσβάσιμη, αξιόπιστη και ενταγμένη σε ένα ευρύτερο οικοσύστημα φροντίδας. Η τεχνολογία μπορεί να υποστηρίξει ουσιαστικά την ογκολογική φροντίδα μόνο όταν σχεδιάζεται με συμμετοχή, εμπιστοσύνη, σαφή σκοπό και προσανατολισμό στην ισότητα.

Η επιβίωση μετά τον καρκίνο δεν αφορά μόνο την ολοκλήρωση της θεραπείας. Αφορά την ποιότητα ζωής, την ψυχική υγεία, την κοινωνική επανένταξη, την εργασία, την οικογένεια, την καθημερινότητα, την πρόσβαση σε υπηρεσίες και την αίσθηση ότι ο άνθρωπος δεν μένει μόνος μετά τη διάγνωση ή μετά τη θεραπεία.

Μέσα από τη συμμετοχή του σε ευρωπαϊκά δίκτυα όπως το INE-CSC, το Κάπα3 συνεχίζει να συμβάλλει στον διάλογο για μια πιο ισότιμη, συμμετοχική και ανθρωποκεντρική ογκολογική φροντίδα. Μια φροντίδα που αξιοποιεί την τεχνολογία, χωρίς να χάνει τον άνθρωπο από το κέντρο της.

Το μέλλον της ογκολογικής υποστήριξης δεν θα εξαρτηθεί μόνο από καλύτερα ψηφιακά εργαλεία, αλλά από καλύτερη συνεργασία ανάμεσα σε ασθενείς, φροντιστές, επαγγελματίες υγείας, ερευνητές, τεχνολογικούς φορείς, οργανώσεις ασθενών και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής.

Για το Κάπα3, αυτή είναι και η ουσία της αποστολής του: να μετατρέπει τη γνώση σε πράξη, την τεχνολογία σε υποστήριξη και τη φωνή των ασθενών σε σχεδιασμό υπηρεσιών που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες τους.

Περισσότερες πληροφορίες: INE-CSC – Implementation Network Europe for Cancer Survivorship Care.

Το Κάπα3 στην εκδήλωση «Μπροστά στην πρόκληση της Τεχνητής Νοημοσύνης»

Στις 11 Μαρτίου 2026, η συνιδρύτρια του Κάπα3, Ευαγγελή Μπίστα, και ο συνεργάτης του οργανισμού, Χρήστος Φραντζίδης, επίκουρος καθηγητής Πληροφορικής–Μηχανικής Μάθησης στο Πανεπιστήμιο του Λίνκολν, παρακολούθησαν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την εκδήλωση «Μπροστά στην πρόκληση της Τεχνητής Νοημοσύνης», που διοργάνωσε η diaNEOsis στον Φάρο του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, στο πλαίσιο των 10 χρόνων δράσης της.

Η εκδήλωση ανέδειξε, μέσα από τις ομιλίες και τις συζητήσεις, βασικά θέματα γύρω από την εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως: τι είναι η AI και ποιες ανησυχίες δημιουργεί, οι κοινωνικές επιπτώσεις και οι ανισότητες που μπορεί να αναπτύξει, η ηθική και υπεύθυνη χρήση της, η επίδραση στην εργασία και την παραγωγικότητα, καθώς και οι προκλήσεις στη νομοθεσία και στη ρύθμιση της τεχνολογίας.

Όπως σημειώνει η Ευαγγελή Μπίστα στα social media της, η τεχνολογία της Τεχνητής Νοημοσύνης παραμένει ένα πεδίο γεμάτο ερωτήματα:

  • Τι ακριβώς είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη;
  • Ποιες ανησυχίες δημιουργούνται γύρω της;

«Μια τεχνολογία χωρίς σκέψη μπορεί να ενισχύει τις μεγαλύτερες ανισότητες», επισημαίνει, προσθέτοντας ότι η συζήτηση για την ηθική και επιστημονικά τεκμηριωμένη πρόσβαση στην τεχνολογία παραμένει ανοιχτή. Η εκδήλωση έδωσε την ευκαιρία να δούμε «την επόμενη μέρα… μέσα από τα μάτια αυτών που πρωτοστάτησαν», όπως ο Ιωσήφ Σηφάκης (Βραβείο Turing 2007) και ο Χρίστος Παπαδημητρίου.

Η συμμετοχή του Κάπα3 στην εκδήλωση αναδεικνύει τη συνεχή ενασχόληση του οργανισμού με τις τεχνολογικές εξελίξεις, ειδικά στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης και την ανάγκη για ενημέρωση και υπεύθυνο διάλογο γύρω από τις εξελίξεις, καθώς και τη σημασία της κατανόησης των κοινωνικών, ηθικών και εργασιακών επιπτώσεών της.

Η παρουσία μας εκεί ενισχύει τη δέσμευση του Κάπα3 να παρακολουθεί, να κατανοεί και να μεταφέρει γνώση για τις ευκαιρίες και τις προκλήσεις που δημιουργεί η AI στην κοινωνία.