Κατηγορία: ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

Δημόσια Υγεία και Καρκίνος :Οι ανισότητες πρωτοστατούν

Ο καρκίνος του πνεύμονα ήταν ο πιο συχνός καρκίνος με 2,5 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις—12,4% των συνολικών νέων περιπτώσεων, ακολουθούμενος από τον καρκίνο του μαστού (2,3 εκατομμύρια περιπτώσεις, 11,6%), τον καρκίνο του παχέος εντέρου (1,9 εκατομμύρια περιπτώσεις, 9,6%) και τον καρκίνο του προστάτη (1,5 εκατομμύρια περιπτώσεις, 7,3%).

Με τη γήρανση και την αύξηση του πληθυσμού και τις αλλαγές στην έκθεση σε παράγοντες κινδύνου, οι προβλέψεις υπολογίζουν 35 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις καρκίνου το 2050. Πίσω από αυτούς τους ζοφερούς αριθμούς, υπάρχουν τεράστιες διαφορές και ανισότητες μεταξύ των χωρών αλλά και εντός των χωρών. Ο καρκίνος είναι μια σημαντική ανησυχία για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη, με σαφή την ανάγκη για καλύτερο έλεγχο του καρκίνου και αντιμετώπιση των ανισοτήτων.

Η θνησιμότητα από καρκίνο ποικίλλει μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών και εντός των χωρών. Τα ποσοστά θνησιμότητας από καρκίνο διαφέρουν κατά περισσότερο από 30% μεταξύ περιοχών στη Ρουμανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Πολωνία ή την Ισπανία. Ορισμένες πληθυσμιακές ομάδες αντιμετωπίζουν διαφορές στη θνησιμότητα από καρκίνο ανάλογα με την ηλικία και το φύλο, αλλά και το επίπεδο εκπαίδευσης (1,7–2,6 φορές υψηλότερος κίνδυνος θνησιμότητας από καρκίνο του πνεύμονα σε άτομα με χαμηλότερο σε σύγκριση με υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης) και το επίπεδο στέρησης (πάνω κατά 9 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερες πιθανότητες επιβίωσης από καρκίνο μεταξύ των λιγότερο στερημένων ομάδων σε σύγκριση με τις πιο στερημένες ομάδες).

Σε μια δημοσιευμένη έκθεση περιγράφεται λεπτομερώς πώς αυτές οι ανισότητες που σχετίζονται με την εκπαίδευση και τη στέρηση επηρεάζουν την επιβίωση από τον καρκίνο. Πρώτον, περισσότερο από το 40% της επιβάρυνσης του καρκίνου που παρατηρείται στην Ευρώπη μπορεί να αποδοθεί σε παράγοντες κινδύνου που μπορούν να προληφθούν—οι οποίοι είναι πιο διαδεδομένοι σε άτομα που στερούνται και σε άτομα με λιγότερα χρόνια εκπαίδευσης.

Παράγοντες κινδύνου όπως το κάπνισμα, το υπερβολικό βάρος και η παχυσαρκία, η χαμηλή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών και η χαμηλή σωματική δραστηριότητα είναι πιο διαδεδομένοι σε άτομα που δεν έχουν ολοκληρώσει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, σε σύγκριση με άτομα που έχουν ολοκληρώσει την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ο υψηλότερος επιπολασμός παραγόντων κινδύνου που σχετίζονται με τον καρκίνο επηρεάζει επίσης δυσανάλογα τους πιο ευάλωτους, όπως τα άτομα που βιώνουν έλλειψη στέγης, όπως αναφέρθηκε πρόσφατα στο The Lancet Public Health, με τη χρήση καπνού για παράδειγμα να κυμαίνεται από 26% έως 73%.

Έχουν αναπτυχθεί διάφορες πρωτοβουλίες για τη μείωση των παραγόντων κινδύνου που σχετίζονται με τον καρκίνο και ορισμένες είχαν σαφώς αντίκτυπο, όπως η μείωση του επιπολασμού του καπνίσματος που παρατηρήθηκε στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες την τελευταία δεκαετία. Για να διασφαλιστεί η ισότητα, οι πολιτικές πρέπει όχι μόνο να στοχεύουν στη μείωση των συνολικών παραγόντων κινδύνου, αλλά και στη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των πληθυσμιακών ομάδων.

Ο δεύτερος βασικός πυλώνας για τη βελτίωση των αποτελεσμάτων του καρκίνου είναι ο προσυμπτωματικός έλεγχος του καρκίνου. Παρά τα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου βάσει πληθυσμού που εφαρμόζονται στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, η συμμετοχή είναι ανεπαρκής και ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των ομάδων. Μόνο πέντε χώρες έχουν ποσοστό συμμετοχής άνω του 50% σε προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού, του παχέος εντέρου και του τραχήλου της μήτρας. Οι γυναίκες με λιγότερα έτη εκπαίδευσης είναι λιγότερο πιθανό να υποβληθούν σε μαστογραφικό έλεγχο από εκείνες με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης (54,4% έναντι 63,5%). Η εφαρμογή του προσυμπτωματικού ελέγχου από μόνη της δεν αρκεί για να διασφαλιστεί η πρόσβαση στην έγκαιρη ανίχνευση. Οι δημόσιες πολιτικές πρέπει να βελτιώσουν την ευαισθητοποίηση και την προβολή. Η ενίσχυση της εκπαίδευσης του κοινού στον τομέα της υγείας και η αντιμετώπιση των ευρειών ανισοτήτων που αντιμετωπίζουν τα άτομα με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο είναι θέματα μείζονος σημασίας στις πολιτικές που πρέπει να εφαρμόζονται για τον καρκίνο.

Η εκπαίδευση διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην αντιμετώπιση των ανισοτήτων κατά του καρκίνου. Η εκπαίδευση είναι ένας ισχυρός, αλλά παραμελημένος, καθοριστικός παράγοντας της υγείας. Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε σε αυτό το τεύχος, ποσοτικοποιεί τη σημασία της εκπαίδευσης —χρόνια σχολικής εκπαίδευσης— στη μείωση της θνησιμότητας. Για κάθε επιπλέον έτος εκπαίδευσης, υπήρχε μείωση 2% στον κίνδυνο θνησιμότητας. Μαζί με τις ανισότητες που επισημαίνονται, οι επιπτώσεις της εκπαίδευσης στη μελέτη θνησιμότητας παρέχουν πειστικές αποδείξεις για τη σημασία της εκπαίδευσης στη μείωση των ανισοτήτων για τον καρκίνο και στη βελτίωση του προσδόκιμου ζωής.

Πηγή: allabouthealth.gr

Ο ρόλος της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης στον καρκίνο του στομάχου

O καρκίνος του στομάχου (ή γαστρικός καρκίνος) παρουσιάζει έντονη επιδημιολογική διακύμανση. Για τις χώρες της Άπω Ανατολής παραμένει ο τρίτος σε σειρά συχνότητας καρκίνος, αλλά στο δυτικό κόσμο δεν είναι συχνός σε σχέση με άλλες κακοήθεις νεοπλασίες  και η συχνότητά του διαρκώς μειώνεται. Στην Ελλάδα αποτελεί το 3,3-3,9% όλων των κακοηθειών και στα δύο φύλα. Παρά το γεγονός ότι ο γαστρικός καρκίνος δεν είναι συχνός  στη Δύση, αποτελεί μια πολύ σοβαρή ασθένεια  διότι τα περισσότερα περιστατικά διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο όπου η πρόγνωση είναι εξαιρετικά πτωχή και μόλις ένα 30% όλων των ασθενών επιτυγχάνει επιβίωση για περισσότερο από μια πενταετία.

Πάνω από 90% των καρκίνων στομάχου προέρχονται από τους  αδένες του γαστρικού βλεννογόνου, οι οποίοι φυσιολογικά παράγουν τα γαστρικά υγρά τα οποία συμμετέχουν στη λειτουργία της πέψης. Άλλοι ιστοί που βρίσκονται στο στομάχι όπως ο μυϊκός ή ο λεμφικόςιστός μπορούν να δημιουργήσουν κακοήθεια, αλλά πολύ σπάνια.  Γι’ αυτό, όταν μιλάμε για καρκίνο στομάχου εννοούμε πρακτικά τα αδενοκαρκινώματα. Επίσης, συχνά μαζί με τον καρκίνο στομάχου εξετάζονται και καρκινώματα της κατώτερης (καρδιακής) μοίρας του οισοφάγου που επίσης προέρχονται από αδενικό ιστό (αδενοκαρκινώματα γαστροοισοφαγικής συμβολής).

Ο καρκίνος του στομάχου με βάση τους ιστολογικούς του χαρακτήρες διακρίνεται σε δύο κύριες κατηγορίες. Τον εντερικό και το διάχυτο τύπο. Επίσης, κατά τη διάγνωση σταδιοποιείται σε ένα από τα στάδια 0-IV ανάλογα με το βάθος που έχει διεισδύσει τοίχωμα του στομάχου, τη διήθηση ή όχι γειτονικών λεμφαδένων και την παρουσία ή όχι απομακρυσμένων μεταστάσεων. Ο γαστρικός καρκίνος χρειάζεται αρκετά χρόνια για ν’ αναπτυχθεί και προηγούνται χαρακτηριστικές προκαρκινωματώδεις αλλοιώσεις όπως η ατροφική γαστρίτιδα, η εντερική μεταπλασία και η ήπια ή σοβαρή δυσπλασία. Ένα ποσοστό περίπου 10% των ασθενών υπερεκφράζουν στον καρκινικό ιστό την πρωτεΐνη  HER2, η οποία έχει σημασία για την επιλογή της θεραπείας.

Κληρονομικοί και γενετικοί παράγοντες

Ο κληρονομικός καρκίνος στομάχου είναι πολύ σπάνιος, αλλά έχουν αναφερθεί σποραδικά καρκινώματα με γονιδιακές αλλαγές (π.χ. πολυμορφισμός του γονιδίου IL-1β, του MUC1 κα). Σε οικογένειεςπου έχουν αναφερθεί 2-3 κρούσματα  ιδιαίτερα σε ηλικία κάτω των 50 θεωρείται ότι υπάρχει οικογενής προδιάθεση.

Λοίμωξη από το Ελικοβακτηρίδιο του ΠυλωροY

Το Ελικοβακτηρίδιο του Πυλωρού είναι ένα βακτήριο το οποίο έχει αναγνωριστεί από τον ΠΟΥ από το 1994 σαν πρώτης τάξεως καρκινογόνο για το στομάχι. Το βακτηρίδιο αυτό αποικίζει το γαστρικό βλεννογόνο στο 50% των ανθρώπων και είναι δυνατόν σε κάποια άτομα να προκαλέσει καρκινογένεση τόσο επειδή  μετατρέπει το γενετικό υλικό των κυττάρων του στομάχου, όσο κι επειδή προκαλεί φλεγμονή. Πριν από την ανάπτυξη καρκίνου προκαλεί προκαρκινωματώδεις αλλοιώσεις στο γαστρικό βλεννογόνο(γαστρίτιδα και άλλες). Μερικά στελέχη ελικοβακτηριδίου (cagA, vac A) είναι πιο επικίνδυνα για να προκαλέσουν κακοήθη εξαλλαγή. Η λοίμωξη με ελικοβακτηρίδιο συσχετίζεται περισσότερο με τον εντερικό τύπο  καρκίνου.

Διαιτητικοί παράγοντες

Σύμφωνα με το WCRF/AICR (Word Cancer Research Fund/American Institute for Cancer Research) η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών μπορεί να δρα προστατευτικά, ενώ η υπερκατανάλωση αλατισμένων τροφίμων, καπνιστών και κατεργασμένων κρεάτων πιθανόν αυξάνει τον κίνδυνο για γαστρικό καρκίνο. Τα τροφικά καρκινογόνα επιδρούν και στο γενετικό υλικό των κυττάρων του γαστρικού βλεννογόνου και προκαλούν βλάβη και φλεγμονή. Η κατανάλωση άλατος επιπλέον διευκολύνει τον αποικισμό από το Ελικοβακτηρίδιο του Πυλωρού και την ανάπτυξη των πιο επικίνδυνων στελεχών. Ένα πολύ σημαντικό συστατικό είναι τα νιτρικά των τροφών (κόκκινα, επεξεργασμένα ή συντηρημένα σε αλάτι κρέατα) τα οποία είναι μεταλλαξιογόνα. Τα κόκκινα κρέατα μεταξύ των άλλων περιέχουν και σίδηρο ο οποίος αυξάνει την παραγωγή ελευθέρων ριζών και το οξειδωτικό στρες.

Το κάπνισμα και η κατάχρηση αιθυλικής αλκοόλης αυξάνουν το ρίσκο για καρκίνο στομάχου, είτε υπάρχει λοίμωξη με το Ελικοβακτηρίδιο του Πυλωρού είτε όχι.  Επίσης, υπάρχει ένδειξη ότι η έκθεση σε ακτινοβολία, η έλλειψη άσκησης, η παχυσαρκία και η μεγάλη ηλικίασχετίζονται θετικά με το γαστρικό καρκίνο. Τέλος, πρόσφατες ενδείξεις ενοχοποιούν τον ιό Epstein Barr (ιός της λοιμώδους μονοπυρήνωσης) σαν υπεύθυνο για την καρκινογένεση στο στομάχι.

Η παρέμβαση στους προδιαθεσικούς  παράγοντες και η προσπάθεια πρώιμης διάγνωσης ώστε ο γαστρικός καρκίνος ν΄ αντιμετωπιστεί επιτυχώς, αποτελούν σήμερα τις μόνες αποτελεσματικές στρατηγικές εναντίον της νόσου. Όπως αναφέρθηκε ο καρκίνος στομάχου έχει γενικά κακή πρόγνωση, γιατί ένα μεγάλο ποσοστό όγκων είναι ανεγχείρητοι, ενώ η υποτροπή είναι συχνή  ακόμη και σε ριζική εξαίρεση του όγκου.  Τα ποσοστό πενταετούς επιβίωσης, για τη Δύση, στο στάδιο Ι είναι 60-80% και μέχρι το στάδιο ΙV πρακτικά μηδενίζεται. Στην Άπω Ανατολή η πρόγνωση είναι λίγο καλύτερη σε όλα τα στάδια, όχι μόνο γιατί ο πληθυσμός είναι διαφορετικός, αλλά και γιατί εφαρμόζεται συστηματικός έλεγχος  και βελτιωμένες τεχνικές.

Η θεραπεία εκρίζωσης του Ελικοβακτηριδίου του Πυλωρού με τα κατάλληλα αντιβιοτικά  μπορεί να αναστρέψει  κάποιες ιστολογικές αλλοιώσεις που προηγούνται του καρκίνου (π.χ. την εντερική μεταπλασία). Αρκετές μεγάλες μελέτες συμφωνούν ότι η θεραπεία εκρίζωσης μπορεί να μειώσει το ρίσκο καρκίνου κατά 35 % περίπου. Η εκρίζωση αυτή έχει νόημα πριν εγκατασταθούν μόνιμες ιστολογικές προκαρκινωματώδεις αλλοιώσεις, και γι’ αυτό πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν πιο νωρίς. Τα προγράμματα γενικού ελέγχου του πληθυσμού για Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού με σκοπό την εκρίζωση όπου αυτό βρεθεί, δεν έχουν ακόμη γενικευτεί  ούτε και στην  Άπω Ανατολή. Η παρουσία καρκίνου σε ασθενείς που δεν έχουν το Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, o μεγάλος πληθυσμός που πρέπει να ελεχθεί, η αντοχή στα αντιβιοτικά και το κόστος είναι μερικοί από τους λόγους.

Σχετικά με τη διατροφή, οι περισσότερες μελέτες σε διάφορους πληθυσμούς έχουν υποστηρίξει ότι η αυξημένη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών και ο περιορισμός της κατανάλωσης ζωικών προϊόντων και άλατος μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη της νόσου. Η βιταμίνη C ενισχύει την άμυνα του γαστρικού βλεννογόνου και μειώνει το οξειδωτικό στρες. Προστατευτικό ρόλο ενδεχομένως έχει και το Σελήνιο. Στο πλαίσιο του τρόπου ζωής προφυλακτικά επιδρά η αποχή από το κάπνισμα και το αλκοόλ καθώς και η σωματική άσκηση.

Η παρακολούθηση με ενδοσκόπηση (γαστροσκόπηση) παραμένει μια πολύ αποτελεσματική  μέθοδος για την εντόπιση του γαστρικού καρκίνου σε πρώιμο στάδιο. Επειδή, μεταξύ της εμφάνισης προκαρκινωματωδών αλλοιώσεων και της ανάπτυξης του καρκίνου, μεσολαβεί διάστημα πολλών ετών, άτομα υψηλού κινδύνου για γαστρικό καρκίνο πρέπει να παρακολουθούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα, έως και κάθε 3 χρόνια. Σημειώνεται ότι νέες ειδικές ενδοσκοπικές τεχνικές είναι διαθέσιμες με μεγάλη ακρίβεια στην εντόπιση προκαρκινωματωδών βλαβών.

Βιβλιογραφία
  • Cheng XJ, Lin JC, Tu SP. Etiology and Prevention of Gastric cancer. Gastrointenstinal Tumors 2016;3:25-36
  • Laird-Fick HS, Saini S, Hillard JR. Gastric adenocarcinoma: the role of Helicobacter pylori in pathogenesis and prevention efforts. Postgrad Med J. 2016 ;92(1090):471-7
  • Kao CY, Sheu BS, Wu JJ. Helicobacter pylori infection: An overview of bacterial virulence factors and pathogenesis .Biomed J. 2016 ;39(1):14-23.
  • Venerito M, Goni E, Malfertheiner P. Helicobacter pylori screening: options and challenges. Expert Rev Gastroenterol Hepatol. 2016;10(4):497-503. Κωδικός Υλικού: Gastric_Cancer_General/Article_01/02-2017
https://thedailyhealth.gr/o-rolos-tis-prolipsis-kai-tis-egkairis-diagnosis-ston-karkino-toy-stomahoy
ΠΗΓΗ: ΦΑΡΜΑΣΕΡΒ-ΛΙΛΛΥ

AUTHORS

Μαρία Χριστοπούλου

H Μαρία Χριστοπούλου MD, MSc, MBA είναι ιατρός, Παθολόγος – Εντατικολόγος

Υπερβολικό βάρος/Παχυσαρκία: Αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης τουλάχιστον 13 διαφορετικών τύπων καρκίνου

Τα ποσοστά υπέρβαρου και παχυσαρκίας έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί από τη δεκαετία του 1960.

Σε έρευνα στο Τέξας Το 2018, το 70% των ενηλίκων  χαρακτηρίστηκαν ως υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, με το Τέξας να έχει το 10ο υψηλότερο ποσοστό παχυσαρκίας ενηλίκων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Είναι γνωστό ότι το υπερβολικό βάρος/παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης τουλάχιστον 13 διαφορετικών τύπων καρκίνου: καρκίνου του μαστού μετά την εμμηνόπαυση, καρκίνου του παχέος εντέρου, καρκίνου των νεφρών (νεφροκυττάρων), καρκίνου του ενδομητρίου, καρκίνου του θυρεοειδούς, καρκίνου του παγκρέατος, πολλαπλού μυελώματος, καρκίνου του ήπατος, καρκίνου των ωοθηκών, αδενοκαρκινώματος του οισοφάγου, καρκίνου της γαστρικής καρδίας (ανώτερο στομάχι), καρκίνου της χοληδόχου κύστης και μηνιγγιώματος.

Παρόλο που δεν μπορούν να αποδοθούν όλες οι περιπτώσεις αυτών των καρκίνων στο υπερβολικό βάρος ή την παχυσαρκία, το υπερβολικό σωματικό βάρος αποτελεί βασικό παράγοντα κινδύνου που μπορεί να τροποποιηθεί και θεωρείται ότι συμβάλλει στο 8% όλων των περιπτώσεων καρκίνου, δεύτερο μετά τη χρήση καπνού στις αιτίες καρκίνου που μπορούν να προληφθούν.

Για την ποσοτικοποίηση των ποσοστών και των τάσεων των καρκίνων που σχετίζονται με το υπερβολικό βάρος/την παχυσαρκία στο Τέξας, υπολογίστηκαν τα προσαρμοσμένα στην ηλικία ποσοστά επίπτωσης για το Τέξας για την περίοδο 2013-2017. Σημειώνεται ότι δεν αξιολογήθηκε η συσχέτιση μεταξύ των δεδομένων ΔΜΣ σε ατομικό επίπεδο και του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου. Η μέση ετήσια ποσοστιαία μεταβολή (AAPC) στα προσαρμοσμένα στην ηλικία ποσοστά επίπτωσης από το 2008-2017 χρησιμοποιήθηκε για να εκτιμηθεί εάν τα ποσοστά αυξήθηκαν, μειώθηκαν ή παρέμειναν σταθερά με την πάροδο του χρόνου.

Συνοψίζοντας Καρκίνοι που σχετίζονται με το υπερβολικό βάρος/παχυσαρκία

🔺καρκίνου του μαστού μετά την εμμηνόπαυση, καρκίνου του παχέος εντέρου, καρκίνου των νεφρών (νεφροκυττάρων), καρκίνου του ενδομητρίου, καρκίνου του θυρεοειδούς, καρκίνου του παγκρέατος, πολλαπλού μυελώματος, καρκίνου του ήπατος, καρκίνου των ωοθηκών, αδενοκαρκινώματος του οισοφάγου, καρκίνου της γαστρικής καρδίας (ανώτερο στομάχι), καρκίνου της χοληδόχου κύστης και μηνιγγιώματος.

✔Η σχέση μεταξύ του υπερβολικού βάρους/παχυσαρκίας και του κινδύνου καρκίνου είναι πολύπλοκη και ποικίλλει ανάλογα με τον συγκεκριμένο τύπο καρκίνου, αλλά πιστεύεται ότι περιλαμβάνει αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης και ορμονών και χρόνια φλεγμονή.

✔ Ενώ ορισμένοι καρκίνοι που σχετίζονται με το υπερβολικό βάρος/παχυσαρκία, όπως ο καρκίνος του μαστού, ο καρκίνος του παχέος εντέρου και ο καρκίνος των νεφρών είναι κοινοί, άλλοι είναι σχετικά σπάνιοι.

✔Ο βαθμός στον οποίο το υπερβολικό βάρος ή η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου ποικίλλει επίσης ανάλογα με την περιοχή του καρκίνου.

Δείτε αναλυτικά στο παρακάτω link :

https://www.dshs.texas.gov/texas-cancer-registry/cancer-statistics/cancers-associated-modifiable-risk/overweight-obesity-associated-cancers