Ο καρκίνος είναι μια πολυδιάστατη ασθένεια η οποία έχει ισχυρή επίδραση στα
άτομα τόσο σωματικά όσο και ψυχοκοινωνικά. Τα άτομα που ζουν με καρκίνο δεν έχουν
να διαχειριστούν μόνο την φύση της ασθένειας αλλά και πολλές συναισθηματικές
προκλήσεις τις οποίες όμως πολλές φορές τις κατηγοριοποιούν ως δευτερογενείς, με
αποτέλεσμα την εμφάνιση διάφορων ψυχολογικών προκλήσεων.
Ψυχολογία πριν τον καρκίνο
Υπάρχουν δυο βασικοί άξονες που συνδέουν την ψυχολογία με τον καρκίνο: Το
πριν και το μετά.
Είναι μερικώς αποδεδειγμένο πως υπάρχει μια σύνδεση της εμφάνισης του
καρκίνου με την συναισθηματική κατάσταση του ατόμου πριν τη διάγνωση. Για
παράδειγμα, οι κύριοι οδοί του στρες δηλαδή ο υποθάλαμος, ο υποϋποφυσιακός άξονας
και η απελευθέρωση ορμονών από τα επινεφρίδια επηρεάζουν λειτουργίες που
σχετίζονται με τον καρκίνο, όπως είναι η βλάβη και επιδιόρθωση του DNA, η απόπτωση
κ.α.
Μάλιστα, έχει παρατηρηθεί και συσχέτιση πολύ σημαντικών και κρίσιμων
γεγονότων της ζωής ενός ατόμου, που χαρακτηρίζονται από έντονο άγχος ή στρες ή
ακόμη και φόβο, με την εμφάνιση καρκίνου. Τα παραπάνω όμως δεν είναι επιστημονικά
τεκμηριωμένα απλώς συμβάλλουν μερικώς στην εμφάνιση καρκινικών κυττάρων. Αυτό
όμως που αποδεικνύεται επιστημονικά είναι ο δεύτερος βασικός άξονας, το μετά (Lang-
Rollin & Berberich, 2018)
Ψυχολογία μετά τον καρκίνο
Τι συμβαίνει στην ψυχοσύνθεση των ατόμων που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο;
Περίπου το 50% ατόμων αυτών παρουσιάζουν ψυχιατρικές διαταραχές.
Είναι πιθανόν να εμφανίσουν καταθλιπτικές συμπεριφορές, δυσκολία στις
κοινωνικές συναναστροφές, έντονο άγχος, απομόνωση. Μάλιστα, σε περιπτώσεις που ο
καρκίνος απειλεί τα γενετικά όργανα ενός ατόμου, έρχονται στο προσκήνιο και ζητήματα
σχετικά με την σεξουαλικότητα και την σχέση μεταξύ συντρόφων.
Γίνεται λόγος για εμπόδια και δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίσουν τα
άτομα με καρκίνο στην καθημερινότητά τους .Όταν λέμε λοιπόν ψυχιατρικές διαταραχές
δεν εννοούμε απαραίτητα βαριές ψυχολογικές περιπτώσεις αλλά και πιο ήπιες, οι οποίες
όμως δυσχεραίνουν την διαδικασία της θεραπείας ή μπορεί ακόμα και να εντείνουν τα
συμπτώματα του καρκίνου και τον χημειοθεραπειών. (Grassi, 2020)
Βελτίωση της ποιότητας ζωής με καρκίνο
Είναι πολύ δύσκολο να κουβαλάει κανείς καθημερινά το βάρος του καρκίνου. Τα
άτομα όμως που νοσούν είναι σημαντικό να γνωρίζουν πως το βάρος αυτό μπορεί να
γίνει υποφερτό ή τουλάχιστον ελεγχόμενο, με την βοήθεια της ψυχοθεραπείας. Έχει
αποδειχθεί πως η παρέμβαση για την καλύτερη διαχείριση του άγχους και του στρες σε
άτομα που ζουν με καρκίνο του μαστού, μέσω της ψυχοθεραπείας της ενσυνειδητότητας
(mindfulness), έχει πολύ θετικά αποτελέσματα σχετικά με την μείωση των
συμπτωμάτων του καρκίνου, τόσο των σωματικών όσο και τον ψυχολογικών.
Επιπλέον, η εφαρμογή της ψυχοθεραπείας της ενσυνειδητότητας έχει θετική
επίδραση στην μείωση της κατάθλιψης και στην αύξηση της ποιότητας της ζωής των
ατόμων. (Dong et al., 2024)
Το σώμα και η ψυχή είναι στην πραγματικότητα ενωμένα, το ένα επηρεάζει το
άλλο. Αν το σώμα μας χρειάζεται στήριξη, μπορούμε να το βοηθήσουμε την με την ψυχή
μας και αυτό δεν δηλώνει αδυναμία, αλλά συνείδηση, ωριμότητα και δύναμη. Εσείς θα
κάνατε ψυχοθεραπεία ενσυνειδητότητας;
Αναστασία Ντάνια
Βιβλιογραφία
Lang-Rollin, I., & Berberich, G. (2018). Psycho-oncology. Dialogues in Clinical
Neuroscience, 20(1), 13–22. https://doi.org/10.31887/DCNS.2018.20.1/ilangrollin
Grassi, L. (2020). Psychiatric and psychosocial implications in cancer care: The
agenda of psycho-oncology. Epidemiology and Psychiatric Sciences, 29, e89.
https://doi.org/10.1017/S2045796019000829
Dong, X., Liu, Y., Fang, K., Xue, Z., Hao, X., & Wang, Z. (2024). The use of
mindfulness-based stress reduction (MBSR) for breast cancer patients—Meta-analysis.
BMC Psychology, 12, 619. https://doi.org/10.1186/s40359-024-02092-y
