Ελπίδες για το νέο εμβόλιο κατά του καρκίνου το 2030

Τα εμβόλια που στοχεύουν στον καρκίνο θα μπορούσαν να είναι διαθέσιμα πριν από το τέλος της δεκαετίας, σύμφωνα με την ομάδα της φαρμακευτικής συνεργασίας Pfizer/ BioNTech

Το ζευγάρι επιστημόνων, Ουγούρ Σαχίν και Εζλέμ Τουρετζί, που ίδρυσαν την φαρμακευτική εταιρεία Biontech το 2008, ήταν μεν διστακτοί να πουν ότι έχει βρεθεί θεραπεία για τον καρκίνο, όμως παραδέχονται ότι έχουν συντελεστεί επιτεύγματα πάνω στα οποία θα εργαστούν.

Τόνισαν ότι η παρασκευή και η επιτυχία του εμβολίου για την αντιμετώπιση της Covid-19, που διανεμήθηκε ευρέως στον πλανήτη, βοηθά στην εξέλιξη των εργασιών πάνω στον καρκίνο.

Το ζευγάρι έχει εργαστεί πάνω σε ανοσοθεραπείες καρκίνου προσαρμοσμένες σε μεμονωμένους ασθενείς.

Η χρήση της τεχνολογίας mRNA επιτεύχθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Ενώ τα συμβατικά εμβόλια παράγονται με εξασθενημένες μορφές ιού, τα mRNA χρησιμοποιούν μόνο τον γενετικό κώδικα του ιού.

Αντιγόνα καταπολεμούν την ασθένεια

Ένα εμβόλιο mRNA εγχέεται στο σώμα, όπου δημιουργούνται αντιγόνα τα οποία στη συνέχεια αναγνωρίζονται από το ανοσοποιητικό σύστημα, προετοιμάζοντάς το να καταπολεμήσει την ασθένεια.

Ερωτηθείς πότε θα μπορούσαν οι ασθενείς να έχουν πρόσβαση στα εμβόλια κατά του καρκίνου, ο καθηγητής Σαχίν είπε ότι αυτό θα μπορούσε να συμβεί «πριν από το 2030».

Από την πλευρά της η καθηγήτρια Τουρετζί δήλωσε στο BBC τα εξής: «Αυτό που έχουμε αναπτύξει εδώ και δεκαετίες για το εμβόλιο κατά του καρκίνου βοήθησε στην ανάπτυξη του εμβολίου Covid-19».

«Έχουμε δει σε μεγάλο αριθμό ανθρώπων πώς το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά στο mRNA», κατέληξε η καθηγήτρια.

Η Τουρετζί παραμένει προσεκτική στις δηλώσεις της επί της διαδικασίας σημειώνοντας πως «Ως επιστήμονες διστάζουμε πάντα να πούμε ότι θα έχουμε μια θεραπεία για τον καρκίνο. Έχουμε μια σειρά από ανακαλύψεις και θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε πάνω σε αυτές».

Τον Αύγουστο, η Moderna μήνυσε την BioNTech και τον συνεργάτη της, τον αμερικανικό φαρμακευτικό κολοσσό Pfizer, για παραβίαση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας σχετικά με το εμβόλιο της εταιρείας για τον Covid-19.

Ερωτηθείς σχετικά, ο καθηγητής Σαχίν σημείωσε πως: «Οι καινοτομίες μας είναι πρωτότυπες. Έχουμε ξοδέψει 20 χρόνια έρευνας για την ανάπτυξη αυτού του είδους θεραπείες και φυσικά θα αγωνιστούμε για την πνευματική μας ιδιοκτησία».

Πηγή: healthpharma.gr

Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του καρκίνου σε νεαρή ηλικία

Ο καρκίνος είναι μια μακροχρόνια ασθένεια, η οποία αφορά όχι μόνο στην θεραπεία της, αλλά και στις μετέπειτα συνέπειες που μπορεί να προκαλέσουν οι θεραπευτικές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται. Η ανεπαρκής ιατρική ενημέρωση και πληροφόρηση αποτελεί σημαντικό παράγοντα της άγνοιας  των ασθενών. Υπάρχουν άραγε περισσότερες ή καλύτερες επιλογές θεραπείας του παιδικού καρκίνου, που μπορεί να ανατρέψουν πιθανές βλαβερές μελλοντικές επιπτώσεις;

Σύμφωνα με δημοσιευμένη έρευνα, οι ασθενείς που έχουν βιώσει καρκίνο κατά την παιδική τους ηλικία και έλαβαν ως θεραπεία χημειοθεραπείες σε συνδυασμό με ακτινοθεραπείες, αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο για άλλες σοβαρές ασθένειες στο μέλλον.

Περίπου το 85% των παιδιών, εφήβων και νέων ενηλίκων με καρκίνο – η πιο αντιπροσωπευτική πληθυσμιακή ομάδα-επιβίωσε αλλά βρίσκεται σε μεγάλο ρίσκο για μετέπειτα επιπτώσεις. Αυτές οφείλονται τόσο στην ασθένεια του καρκίνο, όσο και στο είδος της θεραπείας του. Τα δεδομένα αυτά χρήζουν άμεση την ανάγκη για συστηματική εκτίμηση των προηγούμενων συνεπειών που είχαν καρκινοπαθείς ασθενείς, ώστε να υπάρξει ολοκληρωμένη ενημέρωση και σε αυτό το πεδίο. 

Η έρευνα της Alvina Lai από το Ινστιτούτο Πληροφοριών Υγείας στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, καταγράφει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι επιζώντες παιδικού καρκίνου κάθε είδους, τους τρόπους θεραπείας καθώς και τις κατηγορίες φαρμάκων χημειοθεραπείας. Βασίστηκαν σε ηλεκτρονικά ιατρικά δεδομένα, ληξιαρχικές πράξεις και κώδικες 3.466 νέων που διαγνώστηκαν με καρκίνο, ηλικίας κάτω των 25 ετών, οι οποίοι επεβίωσαν έως και πέντε χρόνια μετά τη θεραπεία τους, συγκριτικά με μια ομάδα 13.517 ατόμων που δεν είχαν βιώσει παιδικό καρκίνο. Οι ερευνητές συμπεριέλαβαν εννιά θεραπείες καρκίνου: όλες τις χημειοθεραπείες, όλες τις ακτινοθεραπείες, όλες τις επεμβάσεις, μόνο χημειοθεραπείες, μόνο ακτινοθεραπείες, μόνο επεμβάσεις, χημειοθεραπείες και ακτινοθεραπείες, χημειοθεραπείες και επεμβάσεις, ραδιοθεραπείες και επεμβάσεις.  

Τα αποτελέσματα είναι τα εξής:

  • Από τους 4.063 ασθενείς  ≤ 25 ετών με καρκίνο, οι 3.466 επιβίωσαν ≥ 5 χρόνια
  • Λαμβάνοντας υπόψη όλες τις προϋποθέσεις, οι συνολικές επιπτώσεις ηλικίας 35 ετών είναι μεγαλύτερες για τους επιζώντες λευχαιμίας και μικρότερες για όσους βίωσαν όγκους γενετικών κυττάρων. 
  • Όταν οι επιζώντες έφταναν τη ηλικία των 45 ετών, το ανοσολογικό τους σύστημα ήταν πιο πιθανό να υποστεί άλλα καρδιαγγειακά νοσήματα.
  • Οι επιζώντες που έλαβαν χημειοθεραπείες και ακτινοθεραπείες βίωσαν τις μεγαλύτερες επιπτώσεις, ενώ οι λιγότερες επιπτώσεις αναφέρονται σε όσους έκαναν μόνο επεμβάσεις. 

Ο μέσος αριθμός ετών που έχασαν οι επιζώντες με μετέπειτα επιπτώσεις, σε σύγκριση με αυτούς που δεν είχαν, είναι 19,93 έτη για αιματολογικές παθήσεις, 12,5 έτη για νεφρικές παθήσεις, 11,67 έτη για νεόπλασμα, 10,98 έτη για νευρολογικές παθήσεις, 10,13 έτη για καρδιαγγειακές παθήσεις και 8,07 έτη για πνευμονικές καταστάσεις.

  •  Η ανάλυση των μετέπειτα συνολικών επιπτώσεων σε 183 καταστάσεις ξεχωριστά έδειξε μια διαφοροποίησή τους όσον αφορά τα διαφορετικά επίπεδα κοινωνικοοικονομικού επιπέδου.

Για παράδειγμα, στην ηλικία των 35 ετών οι συνολικές επιπτώσεις καρδιαγγειακών προβλημάτων ήταν  τέσσερις φορές υψηλότερες μεταξύ άπορων επιζώντων συγκριτικά με τους λιγότερο στερημένους.   

  • Η εξέταση των κατηγοριών φαρμάκων χημειοθεραπείες οδήγησε στο συμπέρασμα ότι οι επιζώντες που έλαβαν θεραπεία με αντιμεταβολίτες είχαν υψηλότερο ρίσκο για μετέπειτα επιπτώσεις. 

Στόχος αυτής της έρευνας είναι να ανοίξει η συζήτηση σχετικά με την επιλογή της καταλληλότερης θεραπείες για τους καρκινοπαθείς ασθενείς κατά τη διάγνωσή τους. Έτσι, θα ζυγίζονται τα υπέρ και τα κατά κάθε θεραπείας και θα υπάρχει δυνατότητα αποφυγής των μετέπειτα βλαβερών επιπτώσεων. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με την ανάπτυξη ενός οδηγού, που θα αναγνωρίζει εκ των προτέρων και θα παρεμβαίνει στις πιθανές επιπτώσεις που προκαλούνται από κάποια είδη θεραπείας. Η ασφάλεια των ασθενών αποτελεί κύριο στόχο καθώς και η εξασφάλιση αποτελεσματικότερων νεοπλασματικών θεραπειών.

Τα ευρήματα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν και σε άλλες ανεπτυγμένες χώρες πέραν της Αγγλίας, με παρόμοια δημογραφικά στοιχεία. 

Θα μπορούσαμε να τα χρησιμοποιήσουμε και στην ελληνική κοινωνία και να θίξουμε το συγκεκριμένο θέμα επιλογής της καταλληλότερης θεραπείας σε καρκινοπαθείς ασθενείς  με τις λιγότερες δυνατές επιπτώσεις στο μέλλον. Πόσο ενημερωμένοι είναι οι καρκινοπαθείς σχετικά με τις θεραπείες τους και τις συνέπειές τους; Πώς θα μπορούσαν να επιλέξουν την κατάλληλη θεραπεία γι αυτούς; Πώς θα μπορούσαν να μειώσουν τις πιθανότητες για μετέπειτα σοβαρά προβλήματα υγείας; Όλα αυτά αφορούν άμεσα τους καρκινοπαθείς και τις οικογένειές τους αλλά και την ελληνική ιατρική κοινότητα.

Περισσότερα:   https://cancerworld.net/study-provides-insights-into-long-term-effects-of-childhood-cancers/

Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες κινδύνου, προσυμπτωματικός έλεγχος και έγκαιρη διάγνωση

Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος στις γυναίκες. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κοινοβουλευτικής Ομάδας για τον Καρκίνο του Μαστού, από τις γυναίκες που γεννιούνται σήμερα, 1 στις 8 θα νοσήσει με καρκίνο του μαστού κάποια στιγμή στη ζωή της. Συγκεκριμένα στην Ελλάδα αναφέρονται 7.772 περίπου νέες περιπτώσεις το χρόνο

ΠΑΡΆΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΎΝΟΥ

ΟΙ ΠΑΡΆΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΎΝΟΥ ΠΟΥ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΎΝ ΝΑ ΑΛΛΆΞΟΥΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚO ΦYΛΟ ΘΥΛΗΚΟ

Αυτό δε σημαίνει πως είναι αδύνατο να εμφανιστεί και στους άντρες.

Η ΜΕΓAΛΗ ΗΛΙΚIΑ

Όσο μεγαλώνει η ηλικία , ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου του μαστού αυξάνεται. Οι περισσότεροι καρκίνοι στο μαστό ανιχνεύονται σε γυναίκες ηλικίας 55 ετών και πάνω.

ΠΡΟΣΩΠΙΚO ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚO ΙΣΤΟΡΙΚO

Μία γυναίκα που είχε εμφανίσει στο παρελθόν καρκίνο του μαστού ή έχει στενό συγγενή που έχει εμφανίσει καρκίνο του μαστού( μητέρα, πατέρας, αδελφή, αδελφός, κόρη) έχει μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Στη περίπτωση που έχει περισσότερους από ένα συγγενείς με προσωπικό ιστορικό καρκίνου του μαστού τότε ο κίνδυνος αυξάνεται ακόμα πιο πολύ. Να σημειωθεί πως οι περισσότερες γυναίκες που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο του μαστού δεν έχουν στενό συγγενή που έχει εμφανίσει καρκίνο στον μαστό.

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΆ ΜΕΤΑΛΑΓΜΈΝΑ ΓΟΝΊΔΙΑ

Ορισμένες γονιδιακές μεταλλάξεις (πιο συχνά στα γονίδια BRCA1 και BRCA2) μπορεί να οδηγήσουν στον κληρονομικό καρκίνο.

ΠΥΚΝΟΣ ΙΣΤΟΣ ΜΑΣΤΟΥ

Οι γυναίκες που εμφανίζουν πυκνό μαστικό ιστό μέσω των μαστογραφιών  έχουν υψηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού. Ο πυκνός μαστικός ιστός μπορεί επίσης να δυσκολέψει την ανίχνευση του καρκίνου με μαστογραφία.

ΠΑΡΆΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΎΝΟΥ ΤΡΟΠΟΥ ΖΩΗΣ

  • Κατανάλωση αλκοόλ
  • Παχυσαρκία , υπερβαρία ειδικότερα μετά την εμμηνόπαυση
  • Καθιστική ζωή
  • Ορμονική θεραπεία μετά την εμμηνόπαυση με οιστρογόνα και προγεστερόνη
  • Έναρξη της έμμηνου ρύσης νωρίς και παύση της αργά
  • Ατοκία ή τεκνοποίηση πρώτη φορά μετά τα 30
  • Χρήση συγκεκριμένων μεθόδων αντισύλληψης
  • Ιστορικό μη καρκινικών παθήσεων μαστών

ΠΡΟΛΗΨΗ

Δεν υπάρχει απόλυτη μέθοδος πρόληψης του καρκίνου του μαστού . Υπάρχουν όμως αλλαγές που μπορεί να κάνει το κάθε άτομο ώστε να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού.

  • Η αποφυγή ή η μείωση του αλκοόλ
  • Η τακτική σωματική άσκηση
  • Το φυσιολογικό σωματικό βάρος

Κάποια άτομα με αυξημένο  κίνδυνο συμβουλεύονται ειδικό γενετικών παθήσεων ώστε να θα ελέγξουν αν έχουν κληρονομήσει τα μεταλλαγμένα γονίδια , ή αν θα ήταν συνετό να επιλέξουν να λάβουν φαρμακευτική αγωγή ή θα υποβληθούν σε προληπτική μαστεκτομή.

ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚOΣ EΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Όσο πιο νωρίς ανιχνεύεται ο καρκίνος ,τόσο περισσότερες πιθανότητες υπάρχουν να είναι αποτελεσματική η θεραπεία. Οι ειδικοί συστήνουν για τις γυναίκες με μέτριο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού.

  • Γυναίκες ηλικίας 40 έως 44 θα πρέπει να έχουν την επιλογή να ξεκινούν ετήσια προσυπτωματικό έλεγχο για καρκίνο του μαστού με μαστογραφία (ακτινογραφία του μαστού) εφόσον το επιθυμούν.
  • Γυναίκες ηλικίας 45 έως 54 θα πρέπει να κάνουν μαστογραφία ετησίως.
  • Γυναίκες ηλικίας 55 και παραπάνω μπορούν να υποβάλλονται σε μαστογραφία κάθε 2 χρόνια, ή να συνεχίσουν κάθε 1 χρόνο. Ο προσυμπτωματικός έλεγχος μπορεί να συνεχιστεί εφόσον η γυναίκα είναι σε καλή υγεία και εκτιμάται να ζήσει 10 επιπλέον χρόνια.
  • Υπάρχει και η δυνατότητα εξέτασης με μαγνητική τομογραφία. Μπορείτε να συζητήσετε με το γιατρό σας για αυτή την επιλογή.

ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Το πιο κοινό σημείο του καρκίνου του μαστού είναι ένα  εξόγκωμα ή μάζα που δεν υπήρχε προηγουμένως, αυτό δεν σημαίνει βέβαια πως κάθε εξόγκωμα και μάζα αποτελεί καρκίνο.

Άλλα σημεία περιλαμβάνουν οίδημα (πρήξιμο) σε όλο ή σε περιοχές του μαστού (ακόμη και όταν δεν υπάρχουν εξογκώματα),ερεθισμός ή τραχύτητα στο δέρμα, πόνος στη θηλή ή εισχώρησή της προς τα μέσα (βαθούλωμα), εκκρίσεις από τη θηλή (όχι γάλα ),θηλή ή δέρμα στην περιοχή του μαστού κόκκινο, ξηρό ,παχύ ή που ξεφλουδίζει, οίδημα ή ερεθισμένοι λεμφαδένες. Είναι πολύ σημαντικό να κάνετε εξετάσεις και να παρακολουθείτε τυχόν νέα εξογκώματα ,μάζες και άλλες αλλαγές

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η θεραπεία για τον καρκίνο του μαστού εξαρτάται από τον τύπο και το στάδιο του καρκίνου, ειδικοί έλεγχοι που μπορούν να γίνουν στον όγκο, καθώς και η ηλικία του ασθενή ,άλλα προβλήματα υγείας που μπορεί να συνυπάρχουν και από τις προσωπικές επιλογές του ατόμου στον τρόπο ζωής του. Άτομα που διαγιγνώσκονται με καρκίνο του μαστού καλό είναι να συζητάνε για τις διαθέσιμες επιλογές στη θεραπεία τους και να κάνουν συνειδητές επιλογές μετά από πλήρη ενημέρωση συμβουλευόμενοι από τον ιατρό τους.

Η ΖΩΗ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΡΚΊΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

Από τη στιγμή που ένα άτομο διαγιγνώσκεται με καρκίνου του μαστού, η ποιότητα ζωής του επηρεάζεται σε πολλά επίπεδα. Διαφορετικά σωματικά, κοινωνικά, ψυχολογικά, πνευματικά, και οικονομικά ζητήματα μπορεί να προκύψουν οποιαδήποτε στιγμή κατά τη διάρκεια της αντιμετώπισης του καρκίνου και μετά το τέλος της θεραπείας.Κάποιοι τύποι καρκίνου του μαστού μπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα σοβαροί. Παρηγορητική φροντίδα επικεντρώνεται στην βελτίωση της ποιότητας ζωής  και στη διαχείριση με θέματα που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς με καρκίνο του μαστού. ‘Άτομα με προχωρημένο στάδιο καρκίνου του μαστού μπορεί να επωφεληθούν από την παρηγορητική φροντίδα οποιαδήποτε στιγμή από τη στιγμή της διάγνωσης , μέχρι και τη θεραπεία και μετέπειτα. Η καλή και αποτελεσματική επικοινωνία μεταξύ του ατόμου με καρκίνο και την διεπιστημονική ομάδα φροντίδα του είναι σημαντική και περιλαμβάνει:

  • Την άνεση να κάνει και να απαντάει σε ερωτήσεις
  • Να συνεργάζεται και να θέτουν στόχους
  • Να παίρνουν από κοινού αποφάσεις
  • Να διαχειρίζονται τις ανεπιθύμητες ενέργειες και άλλα ζητήματα που προκύπτουν από τη θεραπεία
  • Να προγραμματίζουν τον επανέλεγχο και τη φροντίδα μετά την θεραπεία.
Για όλα αυτά και άλλα πολλά ας βάλουμε στο πρόγραμμα μας, τώρα που γυρίσαμε στην καθημερινότητα μας, το πιο σημαντικό ραντεβού από όλα: την ετήσια μαστογραφία μας.
Ας ξεκινήσουμε σωστά :
Σήμερα το πρώτο πληθυσμιακό πρόγραμμα για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού, που φέρει το όνομα της Φώφης Γεννηματάς είναι γεγονός.
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε γυναίκες 50-69 ετών, καθώς αυτή είναι η πληθυσμιακή ομάδα που συστήνεται από τις ευρωπαϊκές και διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες ότι θα πρέπει να υποβάλλεται σε διετή πληθυσμιακό προσυμπτωματικό έλεγχο.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει διενέργεια ψηφιακής μαστογραφίας και εφόσον υπάρχουν ευρήματα, κλινική εξέταση από ειδικό γιατρό, καθώς και υπερηχογράφημα. Οι εξετάσεις γίνονται σε δημόσιες και ιδιωτικές δομές σε όλη τη χώρα εύκολα, γρήγορα και δωρεάν. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν κανονικά οι ανασφάλιστες γυναίκες χωρίς καμία επιβάρυνση .
Υπάρχει πάντα η δυνατότητα διενέργειας σχετικών εξετάσεων μέσω ΕΟΠΥΥ σε ατομική βάση όπως ισχύει μέχρι σήμερα, για κάθε γυναίκα, οποιασδήποτε ηλικίας, ανάλογο το ατομικό της προφίλ υγείας και τις συστάσεις του ιατρού της.
Σημειώστε : Απαιτείται κατοχή ΑΜΚΑ και προεραιρετικά η ενεργοποίηση της άυλης συνταγογράφησης .Για όσες δεν έχουν ενεργοποίηση την άυλη μπορούν με την επίσκεψη τους σε οποιαδήποτε ιατρό ή μονάδα να ζητήσουν τη χρήση του σχετικού δωρεάν παραπεμπτικού.
 
ΚΑΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΣΩΣΤΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΙΑ ΜΑΣ
Περισσότερες λεπτομέρειες στο 

ΠΗΓΗ     American Cancer Society ,World Cancer Research Fund International Επεξεργασία κειμένου Οικονόμου Μαργαρίτα Κ3

 

Θεραπευτικές προσεγγίσεις στον καρκίνο του μαστού

Ο καρκίνος του μαστού θεραπεύεται με ποικίλους τρόπους. Το κατάλληλο είδος θεραπευτικής προσέγγισης εξαρτάται από το είδος του καρκίνου, καθώς και από το πόσο και πού αυτός έχει επεκταθεί σε άλλα μέρα μέρη του σώματος. Οι ασθενείς με καρκίνο του μαστού συνήθως λαμβάνουν περισσότερες της μίας θεραπείας.

Οι σημαντικότερες από αυτές είναι:

  • Χειρουργική θεραπεία
  • Χημειοθεραπεία, που έχει ως στόχο τη συρρίκνωση των καρκινικών κυττάρων
  • Ορμονική θεραπεία, που έχει ως στόχο να αποκόψει τον καρκίνο από τη δυνατότητα να λαμβάνει τις ορμόνες εκείνες που χρειάζεται και διευκολύνουν την ανάπτυξή του
  • Βιολογική θεραπεία, που έχει ως στόχο να ισχυροποιήσει το ανοσοποιητικό σύστημα, έτσι ώστε να το βοηθήσουν να αντιμετωπίσει τα καρκινικά κύτταρα
  • Ακτινοθεραπεία (Radiation therapy), όπου μέσα από τη χρήση ακτίνων υψηλής ενέργειας γίνεται προσπάθεια να καταστραφούν τα καρκινικά κύτταρα.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι η αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού, όπως συμβαίνει και με πολλά άλλα πολύπλοκα νοσήματα, απαιτούν τη συνεργασία περισσότερων της μίας ειδικότητας γιατρών. Στη συγκεκριμένη πάθηση η συνεργασία ανάμεσα σε ογκολόγους, χειρουργούς και ακτινοθεραπευτές είναι τις περισσότερες φορές επιβεβλημένη.

Όσον αφορά τη συστηματική αγωγή, και σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στα Διαγνωστικά/Θεραπευτικά Πρωτόκολλα του Απριλίου 2019, ο κλινικά μη μεταστατικός καρκίνος του μαστού μπορεί να διακριθεί σε εγχειρήσιμη (κλινικά στάδια Ι, ΙΙ και ορισμένοι ΙΙΙΑ όγκοι) και μη εγχειρήσιμη νόσο (κλινικά στάδια ΙΙΙΒ, ΙΙΙC και ορισμένοι ΙΙΙΑ όγκοι). Οι πλέον βασικές παράμετροι, που συνυπολογίζονται στο σχεδιασμό της συστηματικής αγωγής, είναι η έκφραση των ορμονικών υποδοχέων, η έκφραση του HER2, η μασχαλιαία λεμφαδενική νόσος (Ν) και το μέγεθος του όγκου (Τ). Γενικά, η χημειοθεραπεία θα πρέπει να χορηγείται εντός 12 εβδομάδων από το χειρουργείο.

Στις σελίδες που ακολουθούν θα αναφερθούμε στα φάρμακα που χορηγούνται στον καρκίνο του μαστού και θα επικεντρωθούμε τόσο σε αυτά που αναφέρονται στα Διαγνωστικά/Θεραπευτικά Πρωτόκολλα, όσο και στις νεότερες θεραπείες.

Χημειοθεραπεία
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η χημειοθεραπεία έχει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα όταν χρησιμοποιούνται περισσότερα από ένα φάρμακα ταυτόχρονα. Συχνά, χρησιμοποιούνται συνδυασμοί 2 ή 3 φαρμάκων.Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι οι γιατροί που είναι εξειδικευμένοι στην αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού, χρησιμοποιούν πολλούς διαφορετικούς συνδυασμούς και δεν είναι σαφές ότι κάποιος συγκεκριμένος συνδυασμός φαρμάκων είναι ο καλύτερος για όλους τους ασθενείς.

Επικουρική και νεο-επικουρική χημειοθεραπεία
Στην κατηγορία αυτή συμπεριλαμβάνονται, σύμφωνα πάντα με την «American Cancer Society»:

  • Anthracyclines, όπως η Doxorubicin (Adriamycin) και Epirubicin (Ellence)
  • Taxanes, όπως το Paclitaxel (Taxol) και Docetaxel (Taxotere)
  • 5-Fluorouracil (5-FU) ή Capecitabine (Xeloda)
  • Cyclophosphamide (Cytoxan)
  • Carboplatin (Paraplatin).

Η επικουρική χημειοθεραπεία μπορεί να χορηγηθεί μετά τη χειρουργική επέμβαση, προκειμένου να εξοντωθούν τυχόν καρκινικά κύτταρα που ενδεχομένως έχουν «μείνει πίσω» ή έχουν εξαπλωθεί αλλά δεν μπορούν να φανούν ακόμη στις απεικονιστικές εξετάσεις.

Η νεο-επικουρική χημειοθεραπεία δύναται να χορηγηθεί στην προσπάθειά μας να συρρικνωθεί ο όγκος, έτσι ώστε να μπορεί να αφαιρεθεί με λιγότερο εκτεταμένη χειρουργική επέμβαση. Ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο η νεο-επικουρική χημειοθεραπεία χρησιμοποιείται συχνά προκειμένου να αφαιρεθούν χειρουργικά όγκοι που είναι πολύ μεγάλοι όταν διαγνωστούν για πρώτη φορά ή είναι φλεγμονώδεις καρκίνοι του μαστού ή είναι πολλοί λεμφαδένες που εμπλέκονται με καρκίνο.

Εάν μετά τη χορήγηση νεο-επικουρικής χημειοθεραπείας εξακολουθούν να υπάρχουν καρκινικά κύτταρα όταν υλοποιηθεί η χειρουργική επέμβαση (residual disease – υπολειμματική νόσος), μπορεί να προσφερθεί στον ασθενή περισσότερη χημειοθεραπεία (επικουρική χημειοθεραπεία), προκειμένου να μειωθούν οι πιθανότητες επανεμφάνισης του καρκίνου (υποτροπή).

Χημειοθεραπευτικά φάρμακα που χορηγούνται στον μεταστατικό καρκίνο του μαστού

  • Ταξάνες: Paclitaxel (Taxol), Docetaxel (Taxotere), καθώς και Albumin-bound Paclitaxel (Abraxane)
  • Ixabepilone (Ixempra)
  • Eribulin (Halaven)
  • Ανθρακυκλίνες: Doxorubicin (Adria­mycin), liposomal doxorubicin (Doxil) και epirubicin (Ellence)
  • Παράγωγα πλατίνας (Cisplatin, carboplatin)
  • Vinorelbine (Navelbine)
  • Capecitabine (Xeloda)
  • Gemcitabine (Gemzar)
  • Συμπλέγματα φαρμάκου με αντισώματα: (Ado-trastuzumab emtansine [Kadcyla], Fam-trastuzumab derux­tecan [Enhertu], Sacituzumab govi­tecan [Trodelvy])

Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι αν και συνδυασμοί φαρμάκων χρησιμοποιούνται συχνά για τη θεραπεία του πρώιμου καρκίνου του μαστού, ο προχωρημένος καρκίνος του μαστού συχνά αντιμετωπίζεται με συγκεκριμένα μεμονωμένα χημειοθεραπευτικά φάρμακα. Επιπλέον, ορισμένοι συνδυασμοί φαρμάκων, όπως για παράδειγμα ο συνδυασμός Paclitaxel και Gemcitabine, συχνά χορηγούνται για την αντιμετώπιση του μεταστατικού καρκίνου του μαστού.

Σύμφωνα με μια έκθεση του CADTH, που δημοσιεύτηκε τον Οκτώβριο του 2018, το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης συνολικά από τον καρκίνο του μαστού των γυναικών στον Καναδά που υπόκεινται σε θεραπεία, είναι σχετικά υψηλό και ανέρχεται στο 87%. Ωστόσο, αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στους καρκίνους πρώιμου σταδίου Ι και ΙΙ, οι οποίοι αποτελούν περισσότερο από το 80% όλων των καρκίνων του μαστού στις γυναίκες. Το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης μειώνεται στο 24% για τους καρκίνους που έχουν δώσει μετάσταση σε άλλους ιστούς, ενώ η διάμεση επιβίωση για τις γυναίκες με καρκίνο του μαστού σταδίου IV είναι 18 έως 24 μήνες. Η μετάσταση στο ήπαρ σχετίζεται με μια ιδιαίτερα κακή πρόγνωση και η χειρουργική επέμβαση θεωρείται η μόνη θεραπεία. Ωστόσο, μόνο το 20% των ασθενών είναι επιλέξιμοι για τη χειρουργική επέμβαση. Χωρίς θεραπεία, η διάμεση επιβίωση για ασθενείς με καρκίνο του μαστού που έχουν υποστεί ηπατικές μεταστάσεις είναι περίπου έξι μήνες.

Η συστημική θεραπεία είναι η τυπική θεραπεία για τον μεταστατικό καρκίνο του μαστού. Ωστόσο, η τοπική ή περιφερειακή-περιοχική διαχείριση (local or regional) του πρωτοπαθούς όγκου και της περιφερειακής νόσου μπορεί να προσφερθεί ως ανακουφιστική θεραπεία σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χειρουργική επέμβαση. Υπάρχουν πρώιμα στοιχεία από μελέτες, που υποδηλώνουν ότι η τοπική θεραπεία μπορεί να παρατείνει την επιβίωση, αν και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την υποστήριξη της ευρείας χρήσης για τον σκοπό αυτό.

Είναι σημαντικό να επισημάνουμε τη σημαντική εξέλιξη της επιστήμης τα τελευταία χρόνια που αφορά την εξατομίκευση της θεραπείας, όπως καθορίζεται από τα ξεχωριστά ποιοτικά χαρακτηριστικά κάθε όγκου. Είναι πλέον γενικά αποδεκτή η άποψη ότι κάτω από τον όρο «καρκίνος του μαστού», όπως εξάλλου και για άλλες μορφές καρκίνου, περιλαμβάνονται νοσήματα με διαφορετική κλινική πορεία, διαφορετική απόκριση στις θεραπείες και καθεμιά από αυτές απαιτεί διαφορετική θεραπευτική στρατηγική.

Περισσότερα :

Θεραπευτικές προσεγγίσεις στον καρκίνο του μαστού

Εκπαίδευση σε ασθενείς και ιατρούς συστήνει η ESMO για να αντιμετωπιστουν οι δυσκολίες των καρκινοπαθών

Η υποστηρικτική φροντίδα απέναντι στους καρκινοπαθείς ασθενείς έρχεται στο προσκήνιο από την ESMO(European Society for Medical Oncologists), και κρίνει επιτακτική ανάγκη την στήριξη των επιζώντων του καρκίνου, αλλά και την καλύτερη ενημέρωση τόσο των γιατρών όσο και των ίδιων των ασθενών σχετικά με την υποστηρικτική φροντίδα.

Σύμφωνα με τα δεδομένα, ένα μεγάλο ποσοστό καρκινοπαθών υποφέρει από επιβαρυντικά συμπτώματα και δηλώνει δυσαρεστημένο για την βοήθεια που λαμβάνει. Ερευνητές του German Cancer Research Centre, Heidelberg ζήτησαν από τους καρκινοπαθείς ασθενείς να αξιολογήσουν την επιβάρυνση στη ζωή τους, με βάση μια λίστα 36 πιθανών προβλημάτων. Επιπλέον, ζητήθηκαν να αξιολογήσουν το βαθμό υποστήριξης που έλαβαν για κάθε πρόβλημα(καλή/μέτρια/κακή).

Τα αποτελέσματα είναι τα εξής:

    • 44% των ασθενών αναφέρουν κακή υποστήριξη για σεξουαλικά προβλήματα
    • 37,7% κακή υποστήριξη για προβλήματα κόπωσης 
    • 35,9% κακή υποστήριξη για νευροπάθεια
    • 35,3% κακή υποστήριξη για νοητικά προβλήματα 
    • 34,7% κακή υποστήριξη για προβλήματα αύξησης βάρους 
    • 33,7% κακή υποστήριξη για ταραχή και δυσκολίες ύπνου

Η δυσαρέσκειά τους αυτή καθώς και οι διάφορες μακροπρόθεσμες συνέπειες θα πρέπει να μας αγρυπνήσουν όλους και να δοθεί περισσότερη έμφαση σε αυτούς τους ίδιους αλλά και στην εύρεση μηχανισμών, που θα βοηθήσουν την ιατρική παρέμβαση και συνεπώς την πιο γρήγορη θεραπεία τους.Εξίσου σημαντική είναι και η σωστή ενημέρωση των ιατρών και των ασθενών.

Σύμφωνα με έρευνα, ογκολόγοι και μη ογκολόγοι ιατροί κλήθηκαν να εκτιμήσουν πέντε χρόνια επιβίωσης καρκινοπαθών ασθενών, αναφορικά με 12 συνήθεις μορφές της νόσου και στα διάφορα κλινικά τους στάδια. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι ογκολόγοι εκτίμησαν σωστά την επιβίωση σε τέσσερις από τις δώδεκα μορφές καρκίνου, ενώ οι μη ογκολόγοι μόλις σε δυο από τις δώδεκα. Συγχρόνως, και οι δύο ομάδες ιατρών υποτίμησαν κάποιες μορφές όπως καρκίνο του προστάτη και μελάνωμα, καρκίνο του μαστού, των νεφρών. Επίσης, υπερεκτίμησαν την επιβίωση για τον καρκίνο του παχέως εντέρου, του πνεύμονα, του συκωτιού, του στομάχου και του παγκρέατος. Το ίδιο συνέβη και με τα διάφορα κλινικά σενάρια, όπου και οι δύο υποτίμησαν και υπερεκτίμησαν τα στάδια σε κάποιες μορφές καρκίνου.  

Η εκπαίδευση όλων των ιατρών που έρχονται καθημερινά σε επαφή με καρκινοπαθείς ασθενείς, η συνεχής ενημέρωσή τους με στατιστικές και τάσεις προγνώσεων, είναι ζωτικής σημασίας. Έτσι θα υπάρχει και σωστή, έγκαιρη ενημέρωση των ασθενών σχετικά με την πρόγνωση και τη θεραπεία τους. 

Αντίστοιχη έρευνα διεξήχθη σε καρκινοπαθείς ασθενείς σχετικά με τις γνώσεις τους πάνω στην ανοσοθεραπεία (τους μηχανισμούς δράσης, την αποτελεσματικότητα, συνέπειες και κόστος). Το 52% των ερωτηθέντων με καρκίνο του μαστού «Δεν γνωρίζουν» πώς λειτουργεί η ανοσοθεραπεία. Στην ίδια απάντηση αντιστοιχούν και άλλα εξίσου σημαντικά ποσοστά άλλων μορφών καρκίνου. 

Η καλή γνώση και ενημέρωση των ασθενών σχετικά με την ανοσοθεραπεία, θα επιφέρουν σίγουρα καλύτερη επικοινωνία μεταξύ ασθενών-ιατρών και επομένως καλύτερα αποτελέσματα στις θεραπείες τους. Ο πλήρως ενημερωμένος ασθενής μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην πρόληψη μετέπειτα σοβαρών συνεπειών

Όσον αφορά την πανδημία του Covid-19, επηρεάζει και αυτή σε μεγάλο βαθμό τους καρκινοπαθείς. Το 15% των ασθενών καρκίνου βιώνει τις μακροπρόθεσμες συνέπειες του ιού. Πιο συγκεκριμένα, μεταξύ Φεβρουαρίου 2020- Φεβρουαρίου 2021 ερευνήθηκαν καρκινοπαθείς ασθενείς από 35 Ευρωπαϊκά Ινστιτούτα που επιβίωσαν από τον Covid-19. Οι τρεις κυριότερες μακροπρόθεσμες ασθένειες που αναφέρονται είναι αναπνευστικά προβλήματα, κόπωση και νοητικές/ψυχολογικές δυσλειτουργίες. Γενικά, παρατηρήθηκε μια αύξηση των ποσοστών θανάτων κατά 76% λόγω των μακροπρόθεσμων συνεπειών του Covid-19. Ιδιαίτερα, όσοι ασθενείς διέκοψαν την θεραπεία κατά του καρκίνου σε αυτή την περίοδο, τετραπλασίασαν το ρίσκο θανάτου, σε σύγκριση με όσους προσάρμοσαν  τις θεραπείες τους. 

Επομένως, η ενημέρωση και η καλύτερη γνώση τόσο των ιατρών όσο και των ασθενών μπορεί να επηρεάσει θετικά την υποστηρικτική φροντίδα. Αποτελεί σημαντικό κομμάτι η καλή φροντίδα όλων των ασθενών, προκειμένου να καταπολεμήσουν την ασθένεια από κοινού με τους ιατρούς. Ειδικότερα στις μέρες μας, κατά τη διάρκεια μιας πανδημίας που αποτελεί μεγάλο κίνδυνο για ασθενείς με χρόνια νοσήματα.

Ας ενημερωθούμε λοιπόν όλοι για να αντιμετωπίσουμε κάθε δυσκολία. 

Bibliography: https://cancerworld.net/whats-new-in-supportive-care-presentations-from-esmo-2021/

Photo: https://www.parallels.com/blogs/parallels-support/

 

Εγκρίθηκαν νέα εμβόλια – Pfizer και Moderna – κατά της Όμικρον

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων ενέκρινε σήμερα τα πρώτα εμβόλια κατά της Covid-19 προσαρμοσμένα στην παραλλαγή Όμικρον, αυτά των φαρμακοβιομηχανιών Pfizer/BioNTech και Moderna, προκειμένου ν’ αρχίσει μια εκστρατεία αναμνηστικών δόσεων φέτος τον χειμώνα ώστε να αποκρούσει ένα ενδεχόμενο νέο κύμα.

Τα εμβόλια “στοχεύουν την υποπαραλλαγή BA.1 της ‘Ομικρον συν το αρχικό στέλεχος” του κορονοϊού, που εμφανίστηκε στην κινεζική πόλη Ουχάν το 2019, δήλωσε ο ΕΜΑ, που έχει την έδρα της στο Άμστερνταμ.

Τα νέα εμβόλια προορίζονται για να χορηγηθούν σε άτομα ηλικίας 12 ετών και άνω που έχουν εμβολιαστεί ήδη μια φορά τουλάχιστον κατά της Covid-19, ανακοίνωσε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΜΑ). Τα εμβόλια αυτά είναι προσαρμοσμένες εκδόσεις των αρχικών εμβολίων Comirnaty των Pfizer/BioNTech και Spikevax της Moderna.

Δεν στοχεύουν ωστόσο τις μολυσματικές υποπαραλλαγές BA.4 και BA.5 της παραλλαγής ‘Ομικρον, που εμφανίστηκαν τους τελευταίους μήνες ως τα κυρίαρχα στελέχη παγκοσμίως.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων ανακοίνωσε νωρίτερα σήμερα ότι υποστηρίζει τα δύο χωριστά επικαιροποιημένα εμβόλια κατά της Covid-19 για να χορηγηθούν ως αναμνηστικές δόσεις στοχεύοντας την παραλλαγή ‘Όμικρον, καθώς η γηραιά ήπειρος ετοιμάζεται να αρχίσει τον εμβολιασμό για να καταπολεμήσει τις λοιμώξεις τον χειμώνα. Οι νέες αποκαλούμενες δισθενείς δόσεις δρουν κατά της υποπαραλλαγής BA.1 της Όμικρον και του αρχικού ιού που ανιχνεύθηκε πρώτη φορά στην Κίνα.

Σ. Κυριακίδου: Σημαντικές για την προστασία των φθινοπωρινών και χειμερινών κυμάτων, οι θετικές γνωμοδοτήσεις του ΕΜΑ για τα πρώτα προσαρμοσμένα εμβόλια κατά του κορονοϊού

«Οι σημερινές θετικές γνωμοδοτήσεις του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων σχετικά με τα δύο πρώτα προσαρμοσμένα σε παραλλαγή εμβόλια mRNA, από την BioNTech-Pfizer και τη Moderna, είναι σημαντικές για την προστασία των Ευρωπαίων από τον πιθανό κίνδυνο φθινοπωρινών και χειμερινών κυμάτων λοιμώξεων», τονίζει η Επίτροπος Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων Στέλλα Κυριακίδου προσθέτοντας ότι«πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε έναν άλλο χειμώνα με την COVID-19».

«Θα προχωρήσουμε τώρα σε ταχεία έγκριση αυτών των εμβολίων για να διασφαλίσουμε ότι θα μπορούν να κυκλοφορήσουν γρήγορα σε ολόκληρη την ΕΕ» συμπληρώνει

Η Επίτροπος υπογραμμίζει ότι «οι προσαρμοσμένες εκδόσεις αυτών των εμβολίων πρόκειται να χρησιμοποιηθούν ως αναμνηστικές δόσεις που στοχεύουν τον αρχικό ιό και την υποπαραλλαγή Omicron BA.1. Έχουν αναπτυχθεί για να προσφέρουν αυξημένη, ευρύτερη προστασία από τρέχουσες και μελλοντικές παραλλαγές» και αναφέρει ότι «με την επιφύλαξη της επιστημονικής αξιολόγησης του EMA, αναμένουμε επίσης γνωμοδότηση για τα προσαρμοσμένα εμβόλια Omicron BA.4 και BA.5 τις επόμενες εβδομάδες ως μέρος της προσέγγισης του διευρυμένου χαρτοφυλακίου εμβολίων που χαρακτηρίζει τη δουλειά μας από την αρχή».

«Με την Αρχή Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Υγειονομικής Ανάγκης (HERA) ενεργήσαμε γρήγορα την περασμένη άνοιξη ήδη για να διασφαλίσουμε ότι οι συμβάσεις τροποποιήθηκαν έτσι ώστε όλα τα κράτη μέλη να έχουν πρόσβαση σε προσαρμοσμένα εμβόλια στις ποσότητες που απαιτούνται το φθινόπωρο και το χειμώνα για την προστασία των πολιτών. Αυτή είναι η ευρωπαϊκή συνεργασία και αλληλεγγύη στη δράση, η βασική αρχή της στρατηγικής της ΕΕ για τα εμβόλια», σημειώνει η Στέλλα Κυριακίδου.

Επιπροσθέτως, καλεί «τα κράτη μέλη να σχεδιάσουν και να ξεκινήσουν τις εκστρατείες εμβολιασμού τους, συμπεριλαμβανομένων των προσαρμοσμένων εμβολίων.

«Για να υποστηρίξει τις προσπάθειες των κρατών μελών, η Επιτροπή θα παρουσιάσει σύντομα δράσεις για στρατηγικές εμβολιασμού κατά της COVID-19 και θα καθορίσει μέτρα για να αποφευχθεί η έξαρση του κορονοϊού φέτος το φθινόπωρο και τον χειμώνα», τονίζει.

Τέλος, η κ. Κυριακίδου αναφέρει ότι «η πανδημία δεν έχει τελειώσει, αλλά η ταχεία ανάπτυξη και προσαρμογή των εμβολίων για την ανταπόκριση σε αυτόν τον ιό είναι μια από τις μεγαλύτερες επιτυχίες στη σύγχρονη ιστορία της ιατρικής: ας φροντίσουμε τώρα να προστατεύσουμε όσο το δυνατόν περισσότερους, για εμάς και τους αγαπημένους μας».

Πηγή: economico.gr

Η συμμετοχή των ασθενών στην Αξιολόγηση Τεχνολογιών Υγείας

Ο πρόσφατος νόμος ν.4931 (13/5/2022) για τις αλλαγές στον τομέα της υγείας «Γιατρός για όλους, ισότιμη και ποιοτική πρόσβαση στις υπηρεσίες του Εθνικού Οργανισμού Παροχής Υπηρεσιών Υγείας και στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και άλλες επείγουσες διατάξεις» κάνει ένα σημαντικό και αξιόλογο πρώτο βήμα αναφορικά με την αναγνώριση των συλλόγων ασθενών ως συνομιλητές της Πολιτείας και τα αρμόδια όργανα λήψης αποφάσεων.

Συγκεκριμένα, ο νόμος αναφέρει πως οι ενώσεις ή οι σύλλογοι ασθενών μετέχουν με εκπρόσωπο ή εκπροσώπους τους στα αρμόδια όργανα της Πολιτείας, που είναι αρμόδια να λαμβάνουν αποφάσεις που αφορούν 1) στο σχεδιασμό των πολιτικών υγείας και στην αξιολόγηση των ακολουθούμενων πρακτικών 2) στην οργάνωση των αντίστοιχων φορέων, δημόσιων και ιδιωτικών, και 3) στα δικαιώματα των ασθενών.

Η εφαρμογή ενός τέτοιου νόμου στην πράξη είναι μια πολυδιάστατη άσκηση, την οποία οι σύλλογοι και η Πολιτεία καλούνται επιμελώς να σχεδιάσουν και να εκτελέσουν, ώστε να υπάρξουν ουσιαστικά και χειροπιαστά αποτελέσματα της συνεργασίας ασθενών και Πολιτείας, για μια πραγματικά ασθενοκεντρική πολιτική υγείας. Ένας από τους σημαντικότερους μηχανισμούς πολιτικής υγείας, όπου η εφαρμογή του νέου νόμου θα μπορούσε να είναι καρποφόρα, είναι και ο θεσμός της αξιολόγησης τεχνολογιών υγείας (ΑΤΥ). Η συμμετοχή των ασθενών δύναται να παίξει σημαντικό ρόλο στη βελτίωση των διαδικασιών αλλά και το παραχθέν έργο ενός τέτοιου θεσμού, έργο το οποίο να εξυπηρετεί συνάμα τα συμφέροντα της Πολιτείας αλλά και των ασθενών.

Σε πολλές χώρες με προηγμένες τακτικές και οργανισμούς ΑΤΥ, η συμμετοχή των ασθενών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων θεωρείται σημαντικό κομμάτι της διαδικασίας αξιολόγησης τεχνολογιών υγείας,καθώς ενισχύει τη διαφάνεια, τη νομιμότητα και τη δικαιοσύνη στη λήψη αποφάσεων. Η συμμετοχή των ασθενών ενισχύει, επίσης, την εμπιστοσύνη στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και, κυρίως, την αποδοχή των αποφάσεων που λαμβάνονται,καθιστώντας τον ασθενή, τον τελικό αποδέκτη τον αποφάσεων, συν-δημιουργό πολιτικών υγείας και συν-ομιλητή της Πολιτείας. Ένας ρόλος που αρμόζει στους ασθενείς λόγω της διττής τους υπόστασης: του φορολογουμένου πολίτη, αλλά κυρίως του πολίτη σε ανάγκη ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Επιπλέον, με τη συμμετοχή των ασθενών, ενισχύεται η συμμόρφωσή τους και η ικανοποίηση με τη θεραπεία, και ως επακόλουθο, υπάρχουν και καλύτερα θεραπευτικά αποτελέσματα. Τα οφέλη μιας τέτοιας διαδικασίας είναι, λοιπόν, πολυεπίπεδα.

Οι ασθενείς μπορούν να συνεισφέρουν την πολύτιμη γνώση και την εμπειρία που αποκτούν βιώνοντας τη συγκεκριμένη πάθηση, καθώς και τη γνώση των οφελών/κινδύνων διαφορετικών θεραπευτικών επιλογών που έχουν λάβει στη θεραπευτική πορεία τους. Επιπλέον, προσφέρουν ολοκληρωμένη εικόνα του αντίκτυπου της ασθένειας στους ιδίους, στις οικογένειές τους αλλά και ευρύτερα στις υπηρεσίες υγείας και στην αντίστοιχη κατανάλωση υγειονομικών πόρων. Μια τέτοια συμμετοχή διευκολύνει το έργο της επιτροπής ΑΤΥ καθώς αξιοποιούνται οι ασθενείς ως «πηγή δεδομένων», αλλά και αναβαθμίζεται η αποτελεσματικότητα των αποφάσεων, μιας και γίνονται πιο ασθενοκεντρικές.Ένας άλλος τρόπος συμμετοχής των ασθενών στην ΑΤΥ επιτυγχάνεται έμμεσα μέσω ποσοτικών δεδομένων που αντλούνται από τους ασθενείς στο πλαίσιο κλινικών και φαρμακο-οικονομικών μελετών.

Μια άλλη μορφή ποσοτικών δεδομένων αφορά στην άντληση και εφαρμογή των προτιμήσεων των ασθενών για θεραπευτικές επιλογές. Οι ποσοτικές προτιμήσεις δείχνουν τη σχετική επιθυμία ή αποδοχή από τους ασθενείς των κλινικών αποτελεσμάτων ή άλλων χαρακτηριστικών των θεραπευτικών επιλογών, καθώς και τις αντισταθμίσεις (trade-offs) που κάνουν οι ασθενείς μεταξύ οφελών και κινδύνων μιας θεραπείας. Επιπλέον, δύναται να γίνει αποτίμηση των προτιμήσεων για συγκεκριμένα χαρακτηριστικά θεραπείας σε χρηματικό ποσόν (monetary value).

Στο πλαίσιο της ΑΤΥ, οι ποσοτικές προτιμήσεις ασθενών συμβάλλουν στην κατανόηση των προτεραιοτήτων και αναγκών των ασθενών, ώστε οι αποφάσεις ΑΤΥ να γίνονται με γνώμονα τη βέλτιστη εξυπηρέτηση των ασθενών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η βαρύτητα που δίνει μια επιτροπή ΑΤΥ στα κλινικά αποτελέσματα, όπως για παράδειγμα η επιβίωση χωρίς εξέλιξη νόσου, σε σχέση με τη σχετιζόμενη με την υγεία ποιότητα ζωής των ασθενών (health related quality of life HRQoL). Μελέτη προτιμήσεων ασθενών με καρκίνο μαστού σε πέντε ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Ιρλανδία, Πολωνία, Ισπανία) έδειξε πως οι ασθενείς είναι πρόθυμοι να έχουν μικρότερη επιβίωση ελευθέρας νόσου (progression-free survival) ως αντιστάθμιση για καλύτερη ποιότητα ζωής. Συγκεκριμένα, οι ασθενείς είναι πρόθυμοι να πληρώσουν €6,896 για έναν χρόνο ελευθέρας εξέλιξης νόσου, εν αντιθέσει με €17,288 που είναι πρόθυμοι να πληρώσουν για ένα χρόνο τέλειας λειτουργικής ευεξίας (functional well-being) και €15,138 για ένα χρόνο χωρίς πόνο. Μια τέτοια μελέτη δείχνει πως οι προτιμήσεις ασθενών πρέπει να ληφθούν υπόψιν από τους κανονιστικούς και τους οργανισμούς ΑΤΥ, καθώς η οπτική των ασθενών μπορεί να διαφέρει από το τι θεωρείται «σωστό» από τους λήπτες αποφάσεων.

Ο νέος νόμος δίνει την κατάλληλη ευκαιρία στους ασθενείς να είναι συν-ομιλητές της Πολιτείας και συν-δημιουργοί αποφάσεων σε θέματα πολιτικών υγείας. Η ΑΤΥ αποτελεί το κατάλληλο όχημα για την πρώτη εφαρμογή της πραγματικής συμμετοχής ασθενών στις αποφάσεις για μια ασθενοκεντρική προσέγγιση και η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει πως υπάρχουν πολλοί τρόποι συμμετοχής ασθενών, οι οποίοι μπορούν να εφαρμοστούν για πραγματική πρόοδο στην πολιτική υγείας στην Ελλάδα.

Περισσότερα στο :

Hellenic Medical Review ,Eugena Stamuli: Η συμμετοχή των ασθενών στην Αξιολόγηση Τεχνολογιών Υγείας ,TOPICS: Οικονομικά της υγείας

Δεδομένα περίθαλψης ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα από το 2014-2020, σε 12 Ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανόμενης και της Ελλάδος παρουσιάζονται σε μελέτη

Μια πρόσφατη μελέτη που διενεργήθηκε από το Σουηδικό Ινστιτούτο Οικονομικών της Υγείας και ανέλυσε δεδομένα περίθαλψης ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα από το 2014-2020, σε 12 Ευρωπαϊκές χώρες παρουσιάστηκε πρόσφατα στο Συνέδριο της ΕΟΠΕ για την περίθαλψη των ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα. Στη μελέτη με τίτλο «Με διάγνωση, αλλά χωρίς θεραπεία – Πώς θα βελτιωθεί η πρόσβαση των ασθενών σε προηγμένες θεραπείες για τον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα στην Ευρώπη», οι ερευνητές προσπάθησαν να διευκρινίσουν γιατί κάποιοι ασθενείς με τοπικά προχωρημένο/ μεταστατικό μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα δεν παίρνουν θεραπεία μετά τη διάγνωση, καθώς και γιατί μεγάλο μέρος των ασθενών συνεχίζει να λαμβάνει χημειοθεραπεία.

Για να γίνει η σύγκριση των θεραπευτικών σχημάτων που επιλέγονται ανά χώρα, οι ερευνητές έθεσαν ως ορόσημο τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ογκολογίας (ESMO), σύμφωνα με τις οποίες το 75% των ασθενών συνιστάται να δέχονται θεραπεία με αντικαρκινικά φάρμακα.

H μελέτη έδειξε ότι την τελευταία δεκαετία, συντελέστηκε μια επανάσταση στις θεραπείες κατά του μη μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα με στοχευμένες θεραπείες, όταν το προηγούμενο διάστημα οι περισσότεροι ασθενείς ακολουθούσαν την παλαιότερη χημειοθεραπευτική προσέγγιση.

Καρκίνος του πνεύμονα: Συμμετοχή του Kapa3 στο πρόγραμμα Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης BREETH της Fairlife

Αποτελεί τον πιο κοινό καρκίνο στους άνδρες και τον δεύτερο πιο κοινό καρκίνο στις γυναίκες. Υπάρχουν διάφορα είδη καρκίνου του πνεύμονα. Οι δύο πιο κοινοί τύποι είναι  ο μακροκυτταρικός (85% των περιπτώσεων) και ο μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα(πιο σπάνιος και πιο επιθετικός ).

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Το κάπνισμα αποτελεί τον κύριο παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη του καρκίνου στον πνεύμονα αλλά δεν αποτελεί άμεση αιτία, δηλαδή άτομα που δεν έχουν υπάρξει καπνιστές μπορούν να νοσήσουν .

Παράγοντες κινδύνου που μπορούν να τροποποιηθούν

  • Κάπνισμα
  • Παθητικό κάπνισμα
  • Έκθεση σε καρκινογόνα ή χημικά ( ραδόνιο, αμίαντος)

Παράγοντες κινδύνου που δεν μπορούν να τροποποιηθούν

  • Ηλικία
  • Προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό
  • Έκθεση σε ακτινοβολία στο στήθος ( ακτινοθεραπεία)
  • Έκθεση σε μολυσμένο αέρα

ΠΡΟΛΗΨΗ

Δεν μπορούν όλοι οι καρκίνοι των πνευμόνων να προληφθούν, ενώ ορισμένα άτομα που νοσούν δεν έχουν κανέναν παράγοντα κινδύνου . Υπάρχουν όμως τρόποι να μειωθεί ο κίνδυνος ανάπτυξής του.

  • Αποφυγή προϊόντων καπνού
  • Αποφυγή παθητικής εισπνοής καπνού
  • Απαγόρευση καπνίσματος στο σπίτι και στο αυτοκίνητο
  • Αποφυγή ή μείωση έκθεσης σε καρκινογόνες χημικές ουσίες που μπορεί να υπάρχουν στο σπίτι ή στο χώρο εργασίας
  • Υγιεινός τρόπος ζωής ,διατροφή πλούσια σε φρούτα και λαχανικά

ΠΡΟΣΥΜΤΩΜΑΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ

Άτομα που είναι καπνιστές ή έχουν διακόψει το κάπνισμα τα τελευταία 15 χρόνια, είναι 50 έως 80 ετών και έχουν καλή κατάσταση υγείας, θα επωφεληθούν από τον προσυμπτωματικό έλεγχο .Αυτός ο έλεγχος περιλαμβάνει χαμηλής δόσης αξονική τομογραφία (LDCT scan). Μιλήστε με τον ιατρό σας για να μάθετε περισσότερα για τις διαθέσιμες επιλογές, τα οφέλη , τα όρια κα τους κινδύνους σχετικά με τον προσυμπτωματικό έλεγχο.

ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Οι περισσότεροι καρκίνοι στους πνεύμονες δεν εμφανίζουν συμπτώματα μέχρι να έχουν εξαπλωθεί εκτός των  πνευμόνων.

  • Βήχας που δεν υποχωρεί ή επιδεινώνεται
  • Αιμορραγικός βήχας ή αποχρέμψεις με κόκκινες σταγόνες
  • Βραχνάδα
  • Πόνος στο στήθος που επιδεινώνεται με τις βαθιές αναπνοές, τον βήχα ή το γέλιο
  • Ανορεξία
  • Απώλεια βάρους χωρίς αλλαγή του τρόπου ζωής
  • Συριγμός ή δυσκολία στην αναπνοή
  • Αίσθημα αδυναμίας ή κόπωσης
  • Λοιμώξεις όπως βρογχίτιδα και πνευμονία που δεν υποχωρούν ή επανεμφανίζονται

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα εξαρτάται από διάφορους παράγοντες. Αυτοί αποτελούν τον  τύπο και το στάδιο του καρκίνου, την ηλικία του ατόμου που νοσεί ,άλλα νοσήματα και οι προσωπικές επιλογές του ασθενή. Επιπλέον ειδικές εξετάσεις μπορούν να γίνουν για τον όγκο ώστε να αποφασιστεί η καταλληλότερη θεραπεία. Άτομα με καρκίνο του πνεύμονα πρέπει να συζητήσουν τις επιλογές τους με τον ιατρό τους ώστε να πάρουν την καταλληλότερη για αυτούς απόφαση σχετικά με τη θεραπεία τους.

Η ΖΩΗ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Από την στιγμή που ένα άτομο διαγιγνώσκεται με καρκίνο του πνεύμονα , η ποιότητα ζωής του επηρεάζεται. Σωματικά, κοινωνικά, ψυχολογικά, πνευματικά, και οικονομικά ζητήματα μπορεί να προκύψουν οποιαδήποτε στιγμή κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία.

Κάποια είδη καρκίνων του πνεύμονα μπορεί να είναι σοβαροί. Άτομα σε προχωρημένο στάδιο μπορεί να επωφεληθούν από την παρηγορητική φροντίδα οποιαδήποτε στιγμή μετά τη διάγνωση. Η παρηγορητική φροντίδα βοηθάει στην βελτίωση της ποιότητας ζωής και στην αντιμετώπιση των ζητημάτων που προκύπτουν στην καθημερινότητα κάποιου που νοσεί από μια σοβαρή ασθένεια.

  • Καλή επικοινωνία μεταξύ του ασθενή και της διεπιστημονικής ομάδας που τον παρακολουθεί είναι πολύ σημαντικό. Αυτό περιλαμβάνει:
  • Να ερωτώνται και να απαντώνται ερωτήσεις
  • Συνεργασία για την δημιουργία στόχων
  • Να λαμβάνονται αποφάσεις από κοινού
  • Διαχείριση παρενεργειών και άλλων ζητημάτων
  • Προγραμματισμός επανεξετάσεων

Στα πλαίσια της ενίσχυσης του ευρύτερου πληθυσμού το Kapa3 συμμετέχει  στο νέο πρόγραμμα ψυχοκοινωνικής υποστήριξης | BREATH που παρέχεται ΔΩΡΕΑΝ σε ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα, τις οικογένειες και τους φροντιστές τους, σε συνεργασία με έμπειρους κι εξειδικευμένους επαγγελματίες υγείας από την FairLife .

Aναλυτικές πληροφορίες για το πρόγραμμα μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα https://fairlifelcc.com/breath-programma…/

ενώ για δηλώσεις συμμετοχής σύσσωμη η ομάδα του Κ3 θα μπορεί να σας κατευθύνει

Επικοινωνία 
Αθήνα: 210 5221424
Από Δευτέρα ως Παρασκευή, 10:00πμ – 18:00μμ, Πειραιώς 6, 2ος όροφος, Αθήνα, 104 31.

Θεσσαλονίκη: 6982003282
Από Δευτέρα ως Παρασκευή, 9:00πμ – 14:00μμ, Θεαγένειο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο της Θεσσαλονίκης, Ισόγειο – Είσοδος (δίπλα στις Πληροφορίες), Αλεξάνδρου Συμεωνίδη 2, Θεσσαλονίκη, 546 39.

Περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα και στις σελίδες μας το Facebook & στο Instagram:

kapa3.gr
https://www.facebook.com/kapa3.k3
https://www.instagram.com/kapa3.k3/
https://www.linkedin.com/company/kapa3

ΠΗΓΗ     American Cancer Society, World Cancer Research Fund International

Επεξεργασία κειμένου Οικονόμου Μαργαρίτα-Κ3

Η επίπτωση της καθυστερημένης χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνο του δέρματος στην εποχή της COVID-19

Η πανδημία λόγω της ασθένειας COVID-19 (Coronavirus disease-19) έχει επηρεάσει όλους τους τομείς της ζωής, παγκοσμίως.Η εφαρμογή της γενικευμένης απαγόρευσης κυκλοφορίας (lockdown) στην Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη στις 11 μαρτίου 2020 είχε στόχο τον περιορισμό της εξάπλωσης της νόσου αλλά και την υποστήριξη των συστημάτων υγείας, με τη διακοπή, μεταξύ άλλων, των προγραμματισμένων χειρουργείων και την περιορισμένη πρόσβαση στα εξωτερικά ιατρεία. Δεδομένου ότι η πανδημία δεν έχει αντιμετωπιστεί, είναι κρίσιμο να εκτιμηθεί ο αντίκτυπος του lockdown στη διαχείριση των ογκολογικών περιστατικών και στην προκειμένη περίπτωση ασθενών με καρκίνο του δέρματος

Η συγκεκριμένη συγκριτική κλινική μελέτη πραγματοποιήθηκε στην κλινική Πλαστικής Χειρουργικής του Πανεπιστημιακού νοσοκομείου Ιωαννίνων,το οποίο είναι το μοναδικό τριτοβάθμιο νοσοκομείο της περιοχής και ένα από τα δεκατρία νοσοκομεία αναφοράς COVID-19 στην Ελλάδα.

Στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν ασθενείς με 3 καρκίνο του δέρματος, είτε μη μελανωτικό
(NMSC, συγκεκριμένα βασικοκυτταρικό καρ-αποκατάστασης* κίνωμα-BCC ή ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα-SCC) είτε μελάνωμα (MM), που χειρουργήθηκαν σε περίοδο 4 μηνών, μεταξύ του τέλους του lockdown και πριν από τους περιορισμούς στο νοσοκομείο λόγω του δεύτερου κύματος (20/5/20 έως 20/9/20).Αασθενείς με άλλους τύπους καρκίνου του δέρματος, προκαρκινικούς και μη καρκινικούς όγκους του δέρματος αποκλείστηκαν από τη μελέτη.

Η ομάδα του 2020 συγκρίθηκε με την ομάδα ασθενών που χειρουργήθηκε την ίδια περίοδο το 2019 (ομάδα ελέγχου). για τη συλλογή των δημογραφικών, κλινικών και χειρουργικών παραμέτρων του πληθυσμού της μελέτης χρησιμοποιήθηκε η κλινική βάση δεδομένων και τα παθολογοανατομικά πορίσματα. αναλύθηκε ο αριθμός και οι τύποι των καρκίνων του δέρματος που αφαιρέθηκαν, τα χαρακτηριστικά κάθε τύπου, οι μέθοδοι αποκατάστασης που χρησιμοποιήθηκαν και το ποσοστό πλήρους εκτομής που επιτεύχθηκε.

Η μελέτη ανέλυσε δεδομένα από 283 περιπτώσεις, 158 το 2020 και 125 το 2019 (αύξηση 26,4%). Δεν υπήρχαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων όσον αφορά την ηλικία και το φύλο για το NMSC. Μεγαλύτερος αριθμός γυναικών χειρουργήθηκε το 2020 (p<0,05). Αν και δεν ανέκυψαν στατιστικώς σημαντικές διαφορές για τα NMSC, BCC, SCC στις διάφορες κλινικές παραμέτρους, ο τύπος αποκατάστασης που απαιτήθηκε για τα NMSC το 2020 ήταν διαφορετικός, απαιτώντας είτε μόσχευμα δέρματος είτε κρημνό (p=0,006).

Ο καρκίνος του δέρματος αποτελεί το συχνότερο τύπο καρκίνο που προσβάλλει τον άνθρωπο. Τα ευρήματα της μελέτης κατέδειξαν την αυξημένη ανάγκη χειρουργικής αντιμετώπισης ασθενών με καρκίνο του δέρματος μετά τον τερματισμό του lockdown. Η αναβολή της παροχής ιατρικής φροντίδας κατά 2 μήνες οδήγησε σε διπλασιασμό του αριθμού των περιστατικών SCC που χειρουργήθηκαν σε διάστημα 4 μηνών. Εαν και δεν αναδείχτηκε στατιστικώς σημαντική επιδείνωση στα χαρακτηριστικά των NMSC, διαπι- στώθηκε η συχνότερη ανάγκη εφαρμογής πιο πολύπλοκων μεθόδων αποκατάστασης του ελλείμματος. Όσον αφορά το μελάνωμα, η δίμηνη καθυστέρηση δεν φάνηκε να οδηγεί σε πιο προχωρημένα μελανώματα ή τύπο επέμβασης, γεγονός που επιβεβαιώνει την προτεινόμενη διαχείριση του μελανώματος κατά την πανδημία.

Λαμβάνοντας υπόψη τα αλλεπάλληλα κύματα COVID-19 κρίνεται απαραίτητη η προσαρμογή των συστημάτων υγείας ώστε να διασφαλίζεται η σωστή και έγκαιρη διαχείριση των ασθενών με καρκίνο του δέρματος. Η τακτική ογκολογική παρακολούθηση μέσω τηλεϊατρικής και εικονικών επισκέψεων θα μπορούσε να εφαρμοστεί για ασθενείς με υψηλότερο κίνδυνο μόλυνσης από SARS-CoV-2 και ανάπτυξης καρκίνου του δέρματος, ώστε ο κίνδυνος μετάδοσης της νόσου να μειωθεί, ενθαρρύνοντας ταυτόχρονα τον τακτικό έλεγχο για την πρώιμη ανίχνευση του καρκίνου του δέρματος.

Η πανδημία έχει αλλάξει βαθιά την καθημερινή πρακτική του χειρουργού, που καλείται να προσφέρει τη βέλτιστη φροντίδα στους ασθενείς με καρκίνο, αποτρέποντας παράλληλα την περαιτέρω εξάπλωση της COVID-19. Τα αποτελέσματα της μελέτης επιβεβαιώνουν τις υπάρχουσες οδηγίες, αλλά εγείρουν ανησυχίες σχετικά με τη σωστή διαχείριση του SCC και τις μεθόδους αποκατάστασης που απαιτούνται για το NMSC.

Λαμβάνοντας υπόψη τα αλλεπάλληλα κύματα της πανδημίας, η πίεση στο σύστημα υγείας θα συνεχίσει να αυξάνεται. ώς εκ τούτου, τα νοσοκομεία θα πρέπει να αναδιαρθρωθούν για να αντιμετωπίζουν εγκαίρως και άλλα νοσήματα πέραν της COVID-19, όπου συγκαταλέγεται και ο καρκίνος του δέρματος, διασφαλίζοντας παράλληλα επαρκείς πόρους για τη διαχείριση των ασθενών με COVID-19 και την ασφάλεια των ασθενών.

Συγκριτική μελέτη
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΕΡΕΤΗΣ, M.D., M.SC., PH.D., ΕΛΕΝΗ ΜΠΟΠΤΣΗ, ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΟΠΤΣΗ, M.D., ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΛΥΚΟΥΔΗΣ, M.D., PH.D
Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

The impact of treatment delay on skin cancer in COVID-19 era: a case-control study
Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό: World Journal of Surgical Oncology volume 19, Article number: 350 (2021) doi:10.1186/s12957-021-02468-z